Một máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 Stratotanker của Mỹ (Ảnh: USAF).
Báo NDTV của Ấn Độ ngày 19/3 cho biết, kể từ khi phối hợp với Israel mở chiến dịch tấn công Iran vào cuối tháng trước, Mỹ đã mất ít nhất 16 máy bay quân sự, trong đó có 10 máy bay không người lái tấn công Reaper bị hỏa lực đối phương bắn hạ, cùng khoảng 6 máy bay khác bị hư hại nặng trong các cuộc tấn công hoặc tai nạn.
Những tổn thất nghiêm trọng nhất lại đến từ tai nạn gồm: 3 tiêm kích F-15 của Mỹ bị bắn nhầm bởi lực lượng đồng minh tại Kuwait, và một máy bay tiếp dầu KC-135 bị phá hủy trong quá trình tiếp nhiên liệu. Toàn bộ 6 thành viên phi hành đoàn trên máy bay tiếp dầu đã thiệt mạng trong vụ việc.
Ngoài ra, 5 chiếc KC-135 khác được cho là đã bị hư hại do một cuộc tấn công tên lửa của Iran khi đang đậu tại một sân bay ở Ả rập Xê út.
Cho đến nay, chỉ có các máy bay không người lái Reaper bị hệ thống phòng không Iran bắn hạ, với ít nhất 9 chiếc bị bắn trên không, một chiếc khác bị trúng tên lửa đạn đạo khi đang ở sân bay tại Jordan.
Hai chiếc Reaper còn lại bị mất do tai nạn. Loại máy bay không người lái này được thiết kế để có thể “chấp nhận mất mát”, hoạt động trong các khu vực rủi ro cao vì không có phi công và chi phí thay thế thấp hơn nhiều so với máy bay có người lái.
Trong chiến dịch không kích quy mô lớn gần nhất mà Mỹ tham gia tại Li Băng năm 2011 chỉ ghi nhận 3 tổn thất chiến đấu trong vòng 4 tháng, trong đó có một máy bay không người lái của Hải quân Mỹ.
Quy mô chiến dịch hiện tại của Mỹ nhằm vào Iran với việc tiến hành nhiều cuộc không kích ngay trong ngày đầu tiên hơn cả chiến dịch trong Chiến tranh Vùng Vịnh có thể giải thích cho mức tổn thất tương đối cao.
“Mức độ hoạt động có thể lớn hơn rất nhiều. Số phi vụ thực hiện mỗi ngày nhiều hơn”, ông Peter Layton, cựu sĩ quan Không quân Hoàng gia Australia và là nghiên cứu viên tại Viện Griffith châu Á, nhận định. Ước tính trong 3 tuần qua, Mỹ và Israel đã thực hiện 1.600 lần không kích vào Iran.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ từ chối bình luận, cho biết họ sẽ không thảo luận về các đánh giá thiệt hại chiến trường.
Mặc dù hệ thống phòng không của Iran là một trong những mục tiêu bị tấn công đầu tiên trong chiến dịch không kích của Mỹ và Israel, Mỹ và Israel vẫn chưa đạt được mục tiêu xóa sổ hoàn toàn hệ thống này và giành ưu thế trên không ở Iran.
Một tiêm kích tàng hình tiên tiến F-35 của Mỹ đã phải hạ cánh khẩn cấp tại một căn cứ không quân ở Trung Đông sau khi bị nghi trúng hỏa lực từ Iran. Máy bay hạ cánh an toàn và phi công trong tình trạng ổn định, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Dan Caine, cho biết Mỹ hiện chỉ có ưu thế trên không cục bộ, tức là chỉ kiểm soát được một số khu vực nhất định trong không phận Iran.
Việc các máy bay Reaper bị bắn hạ cũng cho thấy một trong những khó khăn lớn trong nỗ lực mở lại eo biển Hormuz: bất kỳ hệ thống phòng không còn hoạt động nào cũng sẽ làm phức tạp đáng kể nhiệm vụ này. Lực lượng Houthi tại Yemen cũng từng bắn hạ nhiều máy bay Reaper trong năm 2025.
Mỹ hiện vận hành khoảng 225 chiếc Reaper. Việc mất máy bay do tai nạn trong các chiến dịch cường độ cao là điều không hiếm. Hải quân Mỹ từng bắn nhầm một máy bay của chính mình tại Trung Đông vào năm 2024.
“Các tai nạn định kỳ như vụ va chạm trên không thảm khốc với KC-135 là điều đáng tiếc nhưng có thể xảy ra trong các chiến dịch chiến đấu quy mô lớn, cường độ cao và áp lực lớn”, Justin Bronk, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Dịch vụ Thống nhất Hoàng gia, cho biết.
Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ ba, Iran vẫn duy trì nhịp độ tấn công ổn định trong khu vực, dù Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết số cuộc tấn công đã giảm khoảng 90% so với thời điểm bắt đầu xung đột.
Các ước tính từ Israel và phương Tây cho thấy khoảng 60% bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy, nhưng con số này không giảm nhiều kể từ những ngày đầu xung đột.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/16-may-bay-quan-su-my-bi-pha-huy-trong-chien-dich-khong-kich-iran-20260320140258893.htm
