4 điểm nghẽn kìm hãm tăng trưởng của TP.HCM

Chiều 15.1, tại buổi họp báo cung cấp các vấn đề liên quan đến tình hình kinh tế – xã hội trên địa bàn TP.HCM, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM chỉ rõ 4 điểm nghẽn mang tính cấu trúc đối với tăng trưởng TP.HCM. 

Quy hoạch thiếu tầm nhìn lấy con người làm trung tâm

Bà Trương Thiết Hà, Phó trưởng phòng Nghiên cứu phát triển kinh tế (Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM) cho biết, công tác quy hoạch và tổ chức triển khai quy hoạch trong giai đoạn trước đây trên địa bàn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, thiếu chiến lược phát triển lấy con người làm trung tâm.

Chất lượng một số quy hoạch còn thấp, thiếu đồng bộ, thiếu tầm nhìn dài hạn. Điều này dẫn đến điều chỉnh quy hoạch nhiều lần, thậm chí có trường hợp điều chỉnh tùy tiện, theo lợi ích của nhà đầu tư… gây ảnh hưởng đến môi trường, cảnh quan và quyền lợi chính đáng của người dân.

Nguyên nhân là do các quy định pháp luật về đất đai tiếp tục bất cập, chậm sửa đổi; hạn chế về nguồn lực thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.

Đặc biệt, việc sáp nhập Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu vào TP.HCM dẫn đến việc tổ chức triển khai điều chỉnh quy hoạch cục bộ, quy hoạch phân khu khó khăn, chưa thống nhất và đồng bộ.

Đáng chú ý, tình trạng quy hoạch treo kéo dài nhiều năm vẫn chưa được xử lý dứt điểm, gây lãng phí nguồn lực và bức xúc trong xã hội.

Giao thông quá tải, chi phí logistics tăng

Điểm nghẽn tiếp theo là hạ tầng giao thông. TP.HCM đã chú trọng đầu tư, nâng cấp hạ tầng giao thông và khởi công một số công trình trọng điểm như: Vành đai 3, Vành đai 4, mở rộng quốc lộ 13 và các tuyến cao tốc dọc hành lang trọng điểm logistics, đưa vào vận hành metro số 1… Tuy nhiên, hạ tầng giao thông vẫn quá tải và thiếu đồng bộ, thường xuyên ùn tắc tại các cửa ngõ đô thị.

Trong khi đó, khả năng mở rộng các tuyến đường hiện hữu rất khó khăn, dẫn đến chi phí logistics của doanh nghiệp tăng, đồng thời chất lượng cuộc sống một bộ phận người dân giảm sút.

Bên cạnh đó, kết cấu giao thông liên kết vùng, đặc biệt là các đường cao tốc và đường vành đai chưa được đầu tư hoặc chưa được đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch. Từ đó, làm ảnh hưởng đến sự phát triển của địa phương và sức lan tỏa của vùng.

Tổng vốn đầu tư xã hội chưa tương xứng quy mô kinh tế

Về đầu tư toàn xã hội, trong đó đầu tư công giải ngân chậm; mới đạt khoảng 78% kế hoạch vốn năm 2025. Việc huy động đầu tư tư nhân chưa đạt mục tiêu.

Hiện, tổng vốn đầu tư xã hội của TP.HCM chỉ chiếm 17,4% cả nước, chưa tương xứng với quy mô kinh tế.

Nhu cầu đầu tư công giai đoạn 2026 – 2030 ước lên đến 3,2 triệu tỉ đồng, nhưng ngân sách thành phố chỉ đáp ứng được khoảng 30%. Điều đó buộc TP.HCM phải dựa vào một khuôn khổ thể chế đủ mạnh, minh bạch và linh hoạt để huy động nguồn lực tư nhân.

Dù vốn FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài) tiếp tục tăng trưởng, song còn hạn chế trong chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nội địa.

Chuyển đổi số chậm vì “vướng” thể chế và con người

Điểm nghẽn cuối cùng được chỉ ra là chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các rào cản về thể chế, dữ liệu, công nghệ và đặc biệt là nguồn nhân lực đang làm chậm quá trình chuyển đổi trong khu vực công.

Theo Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, việc xây dựng văn hóa số, khuyến khích cán bộ, công chức sẵn sàng đổi mới, chấp nhận thay đổi quy trình và thói quen làm việc là yếu tố then chốt.

Đồng thời, cần sớm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý để tránh tình trạng chậm giải ngân ngân sách cho khoa học công nghệ, ảnh hưởng đến các quyết sách quan trọng theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

“TP.HCM đang rất nỗ lực và quyết tâm tháo gỡ những khó khăn, bất cập này để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn sắp tới”, bà Hà nhấn mạnh.