Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).
Không ai thực sự biết Tổng thống Mỹ Donald Trump rốt cuộc sẽ quyết định làm gì với Iran trong những tuần tới, có lẽ ngay cả chính ông Trump cũng vậy mặc dù liên tục tuyên bố hạm đội Mỹ đang áp sát Iran. Liệu sẽ có một cuộc xung đột toàn diện, một đòn tấn công mang tính chiến thuật, hay một vòng đàm phán khác, tất cả vẫn là điều khó đoán.
Tuy nhiên, Mỹ dường như sẵn sàng làm điều gì đó, bất chấp việc Tổng thống Trump có vẻ đã giảm nhẹ các cảnh báo mà ông đưa ra chỉ vài tuần trước khi hứa với người biểu tình Iran rằng “sự trợ giúp đang trên đường tới”.
Kể từ đó, ông Trump đã mở rộng các lựa chọn mà ông có đối với Iran, vừa để ngỏ cánh cửa ngoại giao, vừa điều thêm hỏa lực quân sự tới Trung Đông, bao gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và một số tàu hỗ trợ.
Ông Trump đã yêu cầu các cố vấn quân sự đưa ra “những phương án quyết đoán”, trong khi đặc phái viên Trung Đông hàng đầu của ông, Steve Witkoff, đầu tháng này tại Davos, Thụy Sĩ, ám chỉ rằng Mỹ vẫn tìm kiếm một con đường ngoại giao nào đó với Iran.
Giới quan sát đã đánh giá những yếu tố chính có thể chi phối kế hoạch của ông Trump đối với Iran.
Sự tăng cường quân sự của Mỹ trong khu vực
Việc Tổng thống Trump điều thêm hỏa lực quân sự tới Trung Đông, trong bối cảnh Mỹ vừa công bố các tài liệu chiến lược an ninh quốc gia và chiến lược quốc phòng quốc gia mới đã làm dấy lên suy đoán rằng một cuộc tấn công vào Iran sắp xảy ra.
Hỏa lực bổ sung được đưa tới Trung Đông trong tháng này có thể chỉ là một chiến thuật đàm phán, hoặc cũng có thể là dấu hiệu báo trước hành động quân sự sắp tới, như trường hợp lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi đầu tháng.
Tuy nhiên, nếu Mỹ tấn công Iran, dường như sẽ không có sự lặp lại của các chiến dịch trên bộ kéo dài hàng thập niên như ở Iraq và Afghanistan.
Khả năng cao là một cuộc tấn công sẽ có phạm vi hạn chế, do Mỹ phải tính đến sự dễ tổn thương của binh sĩ và tài sản quân sự Mỹ rải rác khắp khu vực tại các nơi như Israel, Syria, Iraq và một số quốc gia vùng Vịnh.
Về phần mình, Iran tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ lần này, sau khi phần lớn chỉ giới hạn các cuộc tấn công trong cuộc chiến 12 ngày năm ngoái vào Israel.
Các kênh ngoại giao của Mỹ với Iran
Các nhà đàm phán Mỹ đã gặp trực tiếp đại diện của Iran trong nhiều vòng đàm phán do Oman tổ chức tại Muscat và Rome vào mùa xuân năm ngoái để thảo luận về chương trình hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, giữa lúc đàm phán, Israel đã tấn công Iran, dẫn đến sự thiếu hụt niềm tin nghiêm trọng từ phía Tehran về việc liệu Mỹ có thực sự nghiêm túc với giải pháp ngoại giao hay không.
Qatar cuối cùng đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc chấm dứt cuộc chiến đó. Không rõ liệu các kênh ngoại giao có đang hoạt động lần này hay không, nhưng việc không có dấu hiệu liên hệ công khai là điều đáng lo ngại. Ngoại giao chỉ hiệu quả khi một quốc gia thực sự tham gia, thay vì chỉ nói về nó.
Các đồng minh khu vực của Mỹ
Trong khi Israel ủng hộ một cuộc tấn công của Mỹ vào Iran, một số quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Ả rập Xê út, đã tìm kiếm một con đường hạ nhiệt căng thẳng khác với Iran.
Chỉ trong tuần này, Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) đã nói rõ rằng họ phản đối việc bất kỳ ai sử dụng không phận của mình để tấn công Iran.
Áp lực từ các đồng minh vùng Vịnh có thể ảnh hưởng đến quyết định của ông Trump trong việc hoặc giới hạn phạm vi của một cuộc tấn công có thể xảy ra, hoặc không tiến hành tấn công.
Người dân Iran
Đường phố Tehran (Ảnh: Reuters).
Đối mặt với những khó khăn hiện tại trong nước, người dân Iran cũng không chắc chắc rằng liệu họ có thực sự mong muốn “sự giúp đỡ đang trên đường đến” của Mỹ hay không.
Việc ông Trump liên tục tuyên bố hạm đội lớn đang áp sát Iran và những gì đã xảy ra trong chiến dịch của Mỹ nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro khiến họ cảm thấy bất an nhiều hơn. Họ lo ngại về một kịch bản tương tự.
Phản ứng của chính quyền Iran
Cách chính quyền Iran phản ứng trước các áp lực, đe dọa và bất kỳ động thái ngoại giao nào có thể có từ Mỹ sẽ rất đáng chú ý. Các nhà quan sát sẽ theo dõi bất kỳ dấu hiệu rạn nứt nào trong hàng ngũ chế độ, đặc biệt trong những người phụ trách lực lượng an ninh.
Các lãnh đạo, chỉ huy quân đội của Iran liên tục tuyên bố Iran sẽ đáp trả quyết liệt nếu bị tấn công.
Chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo Mỹ và Israel “tránh mọi tính toán sai lầm”, đồng thời nói rằng lực lượng này “sẵn sàng hơn bao giờ hết đặt tay trên cò súng”. Ngoại trưởng Iran Araghchi cũng tuyên bố nước này sẽ “đáp trả bằng toàn bộ những gì sẵn có nếu Iran lại bị tấn công”.
“Không giống sự kiềm chế mà Iran đã thể hiện vào tháng 6/2025, các lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi không hề ngần ngại đáp trả bằng toàn bộ những gì chúng tôi có nếu chúng tôi lại bị tấn công”, Ngoại trưởng Araghchi viết.
Dư luận ở Mỹ
Nếu ông Trump tin rằng một cuộc tấn công vào Iran có thể tăng mức độ ủng hộ của mình, điều này có thể ảnh hưởng đến hướng hành động ông chọn. Ông cũng có thể có xu hướng tấn công Iran như một cách để chuyển hướng sự chú ý khỏi các tin tức tiêu cực khác trong nước.
Rốt cuộc, ông Trump đã nói rõ rằng lực lượng duy nhất có thể ngăn ông là “đạo đức của chính ông”. Điều gì xảy ra tiếp theo vẫn là điều khó đoán, nhưng các dấu hiệu dường như cho thấy một dạng tấn công nào đó vào Iran đang đến gần.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/6-yeu-to-co-the-chi-phoi-ke-hoach-cua-tong-thong-trump-voi-iran-20260128152929062.htm
