71 quốc gia phối hợp bắt giữ 337 người liên quan mạng lưới tội phạm môi trường

(PLO)- Thông cáo của Europol cho biết các tổ chức tội phạm không chỉ tham gia buôn lậu chất thải mà còn liên quan đến nhiều hành vi phạm pháp như gây ô nhiễm môi trường, rửa tiền, trốn thuế và tham nhũng.

Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol) vừa điều phối thành công một chiến dịch quốc tế quy mô lớn nhằm triệt phá các mạng lưới tội phạm có tổ chức liên quan đến hành vi xả thải trái phép và gây ô nhiễm môi trường.

Chiến dịch mang mật danh Custos Viridis được triển khai từ tháng 1 đến tháng 12-2025 trên phạm vi 5 châu lục, với sự tham gia của lực lượng thực thi pháp luật từ 71 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế.

Hàng loạt hoạt động kiểm tra, truy quét và bắt giữ được tiến hành đồng loạt tại nhiều quốc gia.

Thông cáo của Europol cho biết các tổ chức này không chỉ tham gia buôn lậu chất thải mà còn liên quan đến nhiều hành vi phạm pháp khác như gây ô nhiễm môi trường, rửa tiền, trốn thuế và tham nhũng.

Kết quả điều tra cho thấy quy mô hoạt động của các đường dây tội phạm môi trường là rất lớn. Trong suốt chiến dịch, lực lượng chức năng đã tiến hành 1.048 đợt kiểm tra trên toàn thế giới và bắt giữ 337 đối tượng có liên quan.

Tang vật thu giữ bao gồm 127.149 tấn chất thải và 602 tấn các tác nhân gây ô nhiễm. Trong đó có 398 tấn khí nhà kính fluorinated (FGas), 75 tấn thuốc bảo vệ thực vật và khoảng 2,3 tấn thủy ngân. Đây là những chất có khả năng gây tác động nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người nếu bị sử dụng hoặc thải bỏ trái phép.

Ngoài ra, lực lượng chức năng còn thu giữ gần 10 triệu euro tiền mặt và trong các tài khoản ngân hàng cùng nhiều bằng chứng quan trọng phục vụ công tác điều tra. Hơn 130 phương tiện, máy móc hạng nặng, súng trường, căn hộ và các cơ sở kinh doanh liên quan đến hoạt động phạm tội cũng bị tịch thu.

Các điều tra viên ước tính riêng hoạt động buôn bán khí FGas bất hợp pháp có giá trị thương mại từ 15 đến 20 triệu euro. Đối với các loại chất thải nguy hại bị thu giữ, nếu được tiêu thụ trót lọt trên thị trường chợ đen, lợi nhuận phi pháp có thể đạt ít nhất 31 triệu euro.

Những loại chất thải này chủ yếu gồm xe cũ nát hết niên hạn sử dụng, phế liệu kim loại, nhựa, pin năng lượng mặt trời đã qua sử dụng, rác thải điện tử, lốp xe và rác thải dệt may. Các loại chất thải thường bị xuất khẩu trái phép sang các quốc gia có quy định môi trường lỏng lẻo hơn nhằm giảm chi phí xử lý và thu lợi bất chính.

Qua điều tra, cơ quan chức năng đã nhận diện nhiều mạng lưới tội phạm có tổ chức đứng sau hoạt động vận chuyển chất thải trái phép trong nội bộ châu Âu, đồng thời xuất khẩu sang các khu vực khác như châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh.

Không chỉ buôn lậu chất thải, các tổ chức này còn tham gia tiếp thị khí FGas trái phép, buôn bán thuốc bảo vệ thực vật bất hợp pháp và tổ chức khai thác vàng trái phép bằng các hóa chất độc hại như thủy ngân và xyanua.

Cuộc điều tra cũng làm sáng tỏ nhiều thủ đoạn hoạt động tinh vi. Các đối tượng lợi dụng kẽ hở pháp lý trong quy định vận chuyển chất thải, làm giả hồ sơ vận chuyển, khai báo sai mã chất thải hoặc lạm dụng thủ tục quá cảnh để che giấu nguồn gốc hàng hóa.

Một xu hướng đáng chú ý được phát hiện là sự gia tăng đáng kể của hoạt động buôn lậu khí FGas từ châu Á vào Liên minh châu Âu (EU). Các lô hàng này thường được vận chuyển qua các tuyến biên giới phía Tây hoặc trung chuyển qua khu vực Bắc Phi trước khi thâm nhập vào thị trường châu Âu. Trong khi đó, nhiều loại chất thải từ châu Âu như xe cũ, rác thải điện tử và dệt may lại bị xuất khẩu trái phép sang các quốc gia ở châu Á, châu Phi và Nam Mỹ để trục lợi.

Theo Báo cáo Đánh giá mối đe dọa tội phạm nghiêm trọng và có tổ chức của EU năm 2025 (EU-SOCTA), tội phạm môi trường đang trở thành một trong những lĩnh vực tội phạm gia tăng nhanh nhất hiện nay và thường gắn liền với các hoạt động rửa tiền và tham nhũng.