8 thói quen trong nhà làm tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp

Theo ThS.BS Mai Mạnh Tam, Phó trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, không khí trong nhà có thể tích tụ nhiều yếu tố bất lợi cho đường hô hấp như bụi mịn, mạt bụi, vi khuẩn, nấm mốc và các hợp chất bay hơi từ sinh hoạt hằng ngày.

Không vệ sinh điều hòa

Sử dụng điều hòa trong thời gian dài làm giảm độ ẩm không khí trong phòng. Điều này khiến niêm mạc đường hô hấp trên dễ bị khô, suy giảm một phần chức năng bảo vệ tự nhiên của lớp nhầy, hệ thống lông chuyển.

Nếu hệ thống lọc khí của điều hòa không được vệ sinh định kỳ, bụi bẩn, mạt bụi nhà, nấm mốc và vi khuẩn có thể tích tụ theo thời gian. Khi thiết bị hoạt động, luồng khí lưu thông phát tán tác nhân này trong không gian kín, tăng nguy cơ kích thích đường hô hấp. Mọi người nên vệ sinh lưới lọc điều hòa định kỳ mỗi 1-2 tháng, bảo trì và kiểm tra tổng thể thiết bị ít nhất mỗi năm một lần để hoạt động hiệu quả.

Phơi quần áo trong phòng kín

Thói quen này làm tăng độ ẩm không khí trong nhà, tạo điều kiện cho nấm mốc, mạt bụi phát triển. Hít phải không khí chứa bào tử nấm mốc làm khởi phát hoặc nặng thêm triệu chứng viêm mũi dị ứng, hen phế quản, ho kéo dài.

Nếu cần phơi quần áo trong nhà, nên tăng cường thông khí bằng cách mở cửa sổ, sử dụng quạt thông gió. Bật điều hòa ở chế độ hút ẩm hoặc sử dụng máy hút ẩm hạn chế tình trạng tích tụ hơi nước, giảm nguy cơ phát triển nấm mốc.

Đốt nhang, nến thơm, tinh dầu kém chất lượng

Quá trình đốt cháy hoặc khuếch tán sản phẩm tạo mùi kể trên có thể sinh ra bụi mịn (PM2.5) và hợp chất hữu cơ bay hơi. Nếu tiếp xúc kéo dài có thể gây hắt hơi, kích ứng mũi họng, ho hoặc khó thở, khởi phát hoặc làm nặng thêm bệnh lý hô hấp mạn tính.

Bác sĩ Tam khuyên mọi người nên sử dụng các sản phẩm tạo mùi ở mức độ vừa phải, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo không gian luôn thông thoáng.

Nuôi thú cưng

Chó, mèo và một số vật nuôi trong nhà có thể là nguồn phát tán dị nguyên từ lông, vảy da và nước bọt. Các protein dị nguyên này dễ bám trên sofa, thảm, chăn ga, rèm cửa, phát tán trong không khí. Tiếp xúc kéo dài trong không gian kín gây kích thích đường hô hấp, khởi phát hoặc làm nặng thêm bệnh lý như viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng và hen phế quản.

Gia đình nên tắm, chải lông và cắt tỉa lông định kỳ cho vật nuôi. Vệ sinh nhà cửa thường xuyên, hút bụi thảm và sofa, hạn chế để thú cưng vào phòng ngủ.

Đốt bếp than, bếp củi

Đốt than hoặc củi trong phòng kín có thể sinh ra khí CO, nhiều hạt bụi mịn, làm ô nhiễm không khí trong nhà. Hít phải trong thời gian dài không chỉ gây kích ứng đường hô hấp mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khí CO, dẫn đến suy hô hấp cấp.

Ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, tác động thường nghiêm trọng hơn do hệ hô hấp nhạy cảm. Bác sĩ Tam khuyến cáo không sử dụng bếp than tổ ong hoặc bếp củi trong không gian kín, đặc biệt khi ngủ.

Ít mở cửa thông gió

Không khí tù đọng trong phòng khiến chất ô nhiễm và vi sinh vật gây bệnh lưu tồn lâu hơn, làm tăng nguy cơ kích ứng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp. Không khí trong nhà kém lưu thông cũng có thể làm nồng độ CO₂ tăng cao, gây cảm giác mệt mỏi, đau đầu và khó thở nhẹ.

Để cải thiện chất lượng không khí trong nhà, nên mở cửa sổ ít nhất 1-2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 15-30 phút nhằm giúp không khí được lưu thông và trao đổi tự nhiên.

Hút thuốc lá

Bác sĩ Tam cho hay khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có nhiều chất độc hại có khả năng gây ung thư. Tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc có thể gây viêm, tổn thương mô phổi, suy giảm chức năng hô hấp theo thời gian.

Người hút thuốc chủ động có nguy cơ cao mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), ung thư phổi, bệnh tim mạch. Người hít khói thuốc thụ động cũng dễ bị viêm phế quản, viêm phổi…

Không giặt chăn ga, gối thường xuyên

Giường ngủ là nơi dễ tích tụ mạt bụi nhà, xâm nhập vào đường hô hấp, gây viêm mũi dị ứng, ho kéo dài hoặc khò khè. Giặt chăn ga và vỏ gối hàng tuần bằng nước nóng, phơi khô dưới ánh nắng và vệ sinh đệm định kỳ.

Theo bác sĩ Tam, tác nhân ô nhiễm không khí trong nhà thường không gây bệnh ngay lập tức mà tác động âm thầm, tích lũy theo thời gian. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người mắc bệnh hô hấp mạn tính là những nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất.

Nếu đã rà soát và điều chỉnh các yếu tố môi trường trong nhà nhưng ho vẫn kéo dài trên 3 tuần, đặc biệt khi kèm khò khè, khó thở, đau ngực hoặc sốt tái diễn, người bệnh nên đi khám.

Trịnh Mai