Trách nhiệm pháp lý ra sao?

Sở Y tế TP HCM cho biết tính đến 16 giờ ngày 11-11, có 299 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn “bánh mì cóc cô Bích” tại 2 chi nhánh ở phường Hạnh Thông và Bình Lợi Trung.

Các bệnh nhân đến khám và điều trị tại 14 bệnh viện trên địa bàn TP HCM. Đa số bệnh nhân hiện đã ổn định sức khỏe và xuất viện.

Một số bạn đọc thắc mắc nếu xác định “bánh mì cóc cô Bích” là nguyên nhân gây ngộ độc thì chủ tiệm có phải bồi thường cho nạn nhân không?

Để giải đáp thắc mắc trên, phóng viên Báo Người Lao Động đã có cuộc trao đổi với luật sư Đào Thị Bích Liên, Văn phòng Luật sư Hà Hải và Cộng sự.

* Phóng viên: Thưa luật sư, có gần 300 ca nghi ngộ độc liên quan “bánh mì cóc cô Bích, theo đó, nếu xác định bánh mì cóc cô Bích là nguyên nhân gây ra ngộ độc thì chủ tiệm có phải bồi thường cho nạn nhân?

– Luật sư Đào Thị Bích Liên:

Nếu kết quả điều tra xác định “bánh mì cóc cô Bích” là nguyên nhân trực tiếp gây ra ngộ độc thực phẩm, thì chủ cơ sở có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân theo quy định tại điều 584, 585, 590 Bộ Luật Dân sự 2015.

Theo điều 8 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp.

Khoản 1 điều 584 Bộ Luật Dân sự 2015 cũng quy định người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường. Trừ trường hợp bộ luật này hoặc luật khác có liên quan quy định khác.

Như vậy, nếu cơ quan chức năng kết luận khách hàng bị ngộ độc thực phẩm do lỗi của cơ sở kinh doanh, thì chủ cơ sở phải bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế phát sinh, theo quy định tại điều 584, 585, 590 Bộ Luật Dân sự 2015.

Nguyên tắc là thiệt hại phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời.

Các khoản thiệt hại mà cơ sở kinh doanh phải bồi thường bao gồm:

1. Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

2. Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại trong thời gian điều trị;

3. Chi phí hợp lý và phần thu nhập bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại;

4. Khoản bù đắp tổn thất tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm, với mức tối đa không quá 50 lần mức lương cơ sở.

Tóm lại, trách nhiệm dân sự (bồi thường thiệt hại) là bắt buộc, nếu xác định được mối quan hệ nhân quả giữa thực phẩm do cơ sở cung cấp và thiệt hại sức khỏe của người tiêu dùng.

* Vậy nạn nhân cần làm gì trong trường hợp trên để được bồi thường?

– Người bị ảnh hưởng (hoặc đại diện hợp pháp) nên thực hiện các bước sau để bảo đảm quyền lợi:

1. Thu thập và lưu giữ chứng cứ: Hóa đơn, biên lai hoặc phiếu thanh toán khi mua bánh mì (nếu có); hồ sơ y tế, giấy ra viện, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc; hóa đơn chi phí điều trị, chi phí đi lại, nghỉ việc, chăm sóc; hình ảnh, clip hoặc thông tin chứng minh việc đã sử dụng sản phẩm.

2. Khai báo và phối hợp với cơ quan chức năng: Cung cấp thông tin cho Sở An toàn thực phẩm TP HCM, công an hoặc cơ quan y tế để được xác nhận nguyên nhân ngộ độc; kết quả xác định nguyên nhân là căn cứ pháp lý quan trọng để yêu cầu bồi thường.

3. Thương lượng hoặc khởi kiện: Người dân có thể thương lượng trực tiếp với chủ cơ sở trên tinh thần thiện chí; nếu không đạt được thỏa thuận, có thể gửi đơn yêu cầu hòa giải tại UBND phường/xã nơi cơ sở kinh doanh hoặc khởi kiện dân sự tại tòa án có thẩm quyền.

4. Trường hợp thiệt hại nghiêm trọng: Nếu nhiều người bị ngộ độc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bị thiệt hại có thể đề nghị cơ quan công an khởi tố vụ án hình sự. Khi đó, người bị hại có thể tham gia tố tụng và yêu cầu bồi thường thiệt hại trong vụ án hình sự.

* Trách nhiệm của chủ tiệm “bánh mì cóc cô Bích” sẽ như thế nào?

– Nếu hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, người có liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ Luật Hình sự. Ví dụ, trường hợp gây ngộ độc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của 201 người trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 12-20 năm.

Đối với trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, chủ cơ sở sẽ bị xử phạt hành chính theo khoản 8 điều 22 Nghị định 115/2018/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP. Cụ thể, phạt tiền từ 80-100 triệu đồng đối với hành vi sản xuất, chế biến, cung cấp, bán thực phẩm gây ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe của từ 5 người trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra, còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như: Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh từ 3-5 tháng; buộc thu hồi hoặc tiêu hủy thực phẩm vi phạm; buộc chịu mọi chi phí khám, điều trị, xử lý ngộ độc thực phẩm; buộc thu hồi bản tự công bố sản phẩm (nếu thuộc diện tự công bố).

Lưu ý, mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân; nếu tổ chức vi phạm thì mức phạt tiền gấp đôi.

* Xin cám ơn luật sư Đào Thị Bích Liên.