Thách thức của kinh tế toàn cầu trong năm 2026

Theo dự báo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ chậm lại, mức tăng trưởng 3,2% của năm 2025 dự kiến giảm còn 2,9% vào năm 2026. Đó là vì kinh tế toàn cầu dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro.

Căng thẳng thuế quan, lo ngại thương chiến

Trong năm 2026, Tòa Tối cao Mỹ dự kiến đưa ra phán quyết về việc liệu Tổng thống Mỹ Donald Trump có vượt quyền quốc hội nước này khi viện dẫn tình trạng khẩn cấp quốc gia để ban hành các mức thuế nhập khẩu hay không. Giới quan sát dự báo Tòa Tối cao Mỹ sẽ kết luận chính sách thuế quan của Nhà Trắng là trái phép. Tuy nhiên, ngay cả khi các thẩm phán hủy bỏ thuế quan, Nhà Trắng có thể sử dụng các biện pháp pháp lý khác để áp đặt lại một số thuế. Do đó, thuế quan có thể sẽ vẫn là một vấn đề lớn vào năm 2026. Không những vậy, những động thái của chính quyền Tổng thống Trump thời gian qua cho thấy chính sách thuế có thể chưa dừng lại với các mức hiện tại.

Bên cạnh đó, thương chiến Mỹ – Trung khả năng cao vẫn tiếp diễn. Căng thẳng giữa hai bên đã giảm bớt sau khi Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau vào cuối tháng 10 vừa qua, và đồng ý “đình chiến” để tiếp tục thảo luận. Thế nhưng, thỏa thuận tạm thời giữa hai nước chỉ như “một lệnh ngừng bắn” chứ không phải là “thỏa thuận hòa bình lâu dài” để chấm dứt thương chiến. Chuyên gia Rajiv Biswas, Giám đốc điều hành của Công ty phân tích rủi ro Asia Pacific Economics, nhận xét: “Mỹ và Trung Quốc vẫn bị mắc kẹt trong cạnh tranh địa chiến lược, điều này khiến cho hai bên tiếp tục cạnh tranh trong các lĩnh vực quan trọng như công nghệ quốc phòng và các ngành công nghiệp sản xuất tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và robot…”. Vì thế, cuộc chiến cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc có thể sẽ kéo dài sang năm 2026.

Cả hai đều là các động lực thúc đẩy kinh tế toàn cầu nên khi hai bên căng thẳng thì sẽ tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu. Thậm chí, nếu tình hình xấu hơn thì Mỹ và Trung Quốc sẽ “chia phe”, rồi thúc ép các quốc gia khác phải “chọn phe” thì kinh tế toàn cầu càng bị tổn thương.

Không những vậy, tình hình kinh tế Trung Quốc vẫn chưa có nhiều chỉ dấu khả quan hơn. Trong khi đó, mô hình tăng trưởng của Trung Quốc tiếp tục ưu tiên cung hơn cầu, dẫn đến dư thừa công suất và chi tiêu tiêu dùng liên tục ở mức thấp. Vì thế, hàng hóa của Trung Quốc có thể tràn ngập thị trường các nước.

Lo ngại “vỡ bong bóng” AI

Năm 2025, tuy kinh tế toàn cầu có nhiều khó khăn nhưng nền kinh tế Đài Loan vẫn có nhiều khởi sắc nhờ sự bùng nổ của AI dẫn đến nhu cầu chip bán dẫn tiên tiến tăng cao. Hay các công ty công nghệ lớn của Mỹ đã dành hàng trăm tỉ USD để xây dựng và mở rộng cơ sở hạ tầng AI như trung tâm dữ liệu. Các khoản đầu tư được dự báo sẽ đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP ở Mỹ.

Tờ The Economist nhận xét đầu tư tràn lan cho cơ sở hạ tầng cho AI có thể che giấu sự yếu kém kinh tế ở Mỹ, nên liệu “bong bóng” AI có vỡ? Tương tự, tờ The Guardian đánh giá tiềm năng của AI sẽ đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu vào năm 2026. Nhưng tờ báo đặt ra các vấn đề: Liệu các công ty đầu tư số tiền khổng lồ vào trung tâm dữ liệu, công nghệ thông tin và tự động hóa có thể thúc đẩy tăng trưởng năng suất không? Hay sự đầu tư quá mức sẽ giảm bớt trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về bong bóng AI trên thị trường chứng khoán Mỹ do các công ty ngành này bị định giá quá cao?

Cuộc thăm dò ý kiến của Deutsche Bank đối với các tổ chức là khách hàng của ngân hàng này cho thấy bong bóng công nghệ vỡ đứng đầu bảng xếp hạng 15 rủi ro lớn nhất trong năm 2026. Theo đó, có đến 57% trong tổng số câu trả lời cuộc khảo sát xếp rủi ro “vỡ bong bóng” công nghệ nói chung, AI nói riêng, vào nhóm 3 rủi ro lớn nhất.

Bài toán lạm phát

Tờ The Guardian dẫn ý kiến chuyên gia dự báo các hộ gia đình đã phải đối mặt với sự siết chặt chi phí sinh hoạt nghiêm trọng do lạm phát ở mức cao, nhưng hy vọng là tốc độ tăng giá tiêu dùng sẽ chậm lại rõ rệt vào năm 2026.

Cũng liên quan vấn đề này, Đài DW dự báo lạm phát vẫn ở mức cao ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả Mỹ và khu vực sử dụng euro, mà một phần nguyên nhân là do thuế quan. Sự gia tăng hơn nữa các rào cản thương mại hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng có thể đẩy nhanh quá trình tăng giá, đặt ra tình thế tiến thoái lưỡng nan cho các ngân hàng trung ương về việc tăng lãi suất để chống lạm phát hay giữ chúng ở mức thấp để hỗ trợ tăng trưởng. Lãi suất tăng có thể làm tổn hại đến tăng trưởng và gây ra sự gia tăng đột biến trong chi phí trả nợ của các quốc gia đang có mức nợ cao và và yếu kém về tài chính.

Trước các thách thức của kinh tế toàn cầu, bộ phận nghiên cứu của Tập đoàn tài chính Goldman Sachs (Mỹ) dự báo kinh tế toàn cầu chỉ tăng trưởng 2,8% trong năm 2026. Cùng thời kỳ, mức tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ là 2,6% và Trung Quốc là 4,8%.