Động lực để bứt phá

Bộ trưởng Bộ Tư pháp NGUYỄN HẢI NINH:

Đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh

Trong nhiều năm qua, xây dựng và hoàn thiện thể chế luôn được xác định là 1 trong 3 “đột phá chiến lược” của đất nước. Tuy nhiên, trên thực tế, thể chế cũng là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, khi không ít quy định pháp luật chậm được sửa đổi, thiếu đồng bộ, chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Trước yêu cầu đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên mới; Chính phủ ban hành Nghị quyết số 140 để triển khai thực hiện, khẳng định xây dựng và thi hành pháp luật phải trở thành “đột phá của đột phá” trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo tinh thần các nghị quyết, pháp luật không chỉ nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trước mắt, mà phải đi trước một bước, đóng vai trò dẫn dắt phát triển, khơi thông và phân bổ hiệu quả các nguồn lực, từng bước trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Mục tiêu đặt ra là xây dựng một nền tảng pháp lý đồng bộ, hiện đại, tạo động lực cho tăng trưởng cao, nâng cao đời sống nhân dân và tăng cường năng lực hội nhập quốc tế.

Để cụ thể hóa chủ trương này, Bộ Tư pháp cũng đã chỉ đạo đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, chuyển từ cách tiếp cận nặng về quản lý sang tư duy phục vụ, kiến tạo và đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp. Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và Nghị quyết số 206 của Quốc hội, do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo, đã thể chế hóa tinh thần đó.

Các quy định được xây dựng bám sát thực tiễn Việt Nam, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, đồng thời thiết kế quy trình lập pháp mới với nhiều cơ chế linh hoạt, đặc thù, nhằm kịp thời xử lý các tình huống phát sinh, tháo gỡ ách tắc do quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp đang xây dựng Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam”, tạo tiền đề cho Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới. Đây là bước đi nền tảng nhằm kiến tạo một hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, tiệm cận chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ NGUYỄN MẠNH HÙNG:

Tăng tốc triển khai Nghị quyết 57

Sau một năm triển khai, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ (KH-CN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) quốc gia, các lĩnh vực then chốt này đã vào vị trí trung tâm của mô hình tăng trưởng, trở thành động lực xuyên suốt của phát triển kinh tế – xã hội.

Đến nay, một số sản phẩm chiến lược thuộc nhóm công nghệ chiến lược đã đạt kết quả bước đầu tích cực, củng cố niềm tin về năng lực tự chủ công nghệ lõi của Việt Nam. Trong lĩnh vực quốc phòng – an ninh, các sản phẩm như tên lửa hành trình, UAV, camera AI đã cơ bản làm chủ công nghệ cốt lõi với tỉ lệ nội địa hóa cao. Trong công nghệ y sinh, Việt Nam đã làm chủ một số giống lúa và vắc-xin quan trọng. Ở lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt đã được phát triển và bước đầu được ứng dụng trong thực tiễn.

Việc triển khai Nghị quyết 57 đã đúng hướng, chuyển động mạnh mẽ. Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo năm 2026 là năm hành động đột phá, lan tỏa kết quả. Bộ KH-CN sẽ lấy đây làm kim chỉ nam cho năm 2026, xác định đây là năm tăng tốc triển khai Nghị quyết 57, chuyển mạnh từ xây dựng thể chế sáng tạo ra kết quả thực chất, có thể đo đếm và lan tỏa, tác động đến tăng trưởng kinh tế, chất lượng cuộc sống của người dân.

Về tổ chức thực hiện, yêu cầu đặt ra là phải xác định rõ “kiến trúc sư trưởng” ở từng lĩnh vực, đẩy mạnh phân cấp, giao quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Đặc biệt, cần mở rộng không gian thí điểm, cơ chế sandbox, bởi với những lĩnh vực mới, điều quan trọng nhất là cho phép thử nghiệm, ứng dụng và triển khai trong thực tiễn, từ đó tiến tới làm chủ công nghệ.

Song song đó, dịch chuyển thực chất nguồn lực cho KH-CN, ĐMST và CĐS; thay vì chi ngân sách theo đầu vào và quy trình, cần chuyển sang đặt hàng theo kết quả đầu ra, từ cơ chế cấp phát sang cơ chế Nhà nước mua sản phẩm, giải pháp KH-CN chiến lược. Khi có “đơn hàng” thật và nhu cầu thật, doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và các nguồn lực xã hội sẽ tham gia mạnh mẽ hơn.

Ngoài ra, cách tiếp cận phát triển KH-CN cũng cần đổi mới. Theo đó, cần xuất phát từ các bài toán lớn của thực tiễn, từ nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội để hình thành giải pháp, sản phẩm, qua đó thúc đẩy công nghệ và tri thức mới.

GS-TS HOÀNG VĂN CƯỜNG, Đại biểu Quốc hội Đoàn TP Hà Nội:

Giáo dục Việt Nam sẽ có cơ hội chuyển mình mạnh mẽ

Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là quyết sách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện sự thay đổi rất căn bản trong tư duy phát triển giáo dục và đào tạo của Việt Nam.

Nghị quyết đặt phát triển giáo dục và đào tạo trong tư duy quản trị quốc gia, quản trị xã hội, đưa các mục tiêu nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo thành trọng tâm trong chiến lược, quy hoạch, chính sách, chương trình, kế hoạch phát triển các lĩnh vực của quốc gia.

Nghị quyết cũng đã nhấn mạnh vai trò của đổi mới quản trị và tự chủ trong hệ thống giáo dục. Nếu không trao quyền thực chất cho các cơ sở giáo dục, đặc biệt là các trường đại học, thì rất khó tạo ra sự đột phá. Tự chủ ở đây không chỉ là tự chủ tài chính, mà là tự chủ trong học thuật, nhân sự và tổ chức bộ máy, đi kèm với cơ chế kiểm soát chất lượng minh bạch và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Một nội dung rất quan trọng khác của Nghị quyết 71 là chính sách đối với đội ngũ nhà giáo. Giáo viên là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục, nhưng lâu nay chúng ta chưa có cơ chế đãi ngộ tương xứng để họ yên tâm cống hiến và toàn tâm toàn ý cho nghề. Nghị quyết đã đặt vấn đề nâng cao vị thế xã hội, thu nhập và điều kiện làm việc của giáo viên như một yêu cầu mang tính chiến lược, chứ không phải giải pháp tình thế.

Vừa qua, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về những cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Khi các cơ chế, chính sách được triển khai một cách quyết liệt, đồng bộ thì giáo dục Việt Nam sẽ có cơ hội chuyển mình mạnh mẽ.

TS NGUYỄN QUỐC VIỆT, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội):

Cần tiếp tục tháo gỡ “điểm nghẽn” cho doanh nghiệp

Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân là một bước chuyển rất quan trọng trong tư duy, khi tạo lập một môi trường thể chế thực sự bình đẳng, nơi doanh nghiệp tư nhân được tiếp cận công bằng các nguồn lực về vốn, đất đai, nhân lực và cơ hội thị trường, thay vì bị hạn chế bởi các rào cản hành chính hay những định kiến kéo dài trong nhiều năm.

Sau gần 8 tháng triển khai nghị quyết, khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, với bình quân khoảng 18.000 doanh nghiệp mới được thành lập mỗi tháng, đưa tổng số doanh nghiệp tư nhân lên gần 1,1 triệu đến cuối năm 2025.

Niềm tin của khu vực doanh nghiệp tư nhân được cải thiện, số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng lên, hoạt động đầu tư, mở rộng sản xuất có dấu hiệu khởi sắc hơn so với giai đoạn trước. Tư duy quản lý đối với khu vực tư nhân đang chuyển dần từ “quản lý – kiểm soát” sang “đồng hành – hỗ trợ”.

Nghị quyết 68 không chỉ nhấn mạnh yêu cầu “khuyến khích” khu vực tư nhân, mà đặt ra nhiệm vụ rất cụ thể là phải tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế đang kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tăng cường bảo đảm quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh đang tạo ra những tác động bước đầu, giúp doanh nghiệp yên tâm hơn trong các quyết định đầu tư trung và dài hạn.

Nghị quyết cũng đã định hướng phát triển đội ngũ doanh nghiệp tư nhân có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu. Thời gian qua, đã xuất hiện rõ hơn xu hướng doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và các lĩnh vực mà trước đây chủ yếu do khu vực Nhà nước nắm giữ.

Điều này cho thấy khi vai trò kiến tạo của Nhà nước được phát huy đúng hướng, khu vực tư nhân sẽ có thêm không gian và động lực để lớn mạnh.