Điểm sáng kinh tế Việt Nam 2025 và kỳ vọng năm 2026

Kinh tế Việt Nam 2025 lội ngược dòng ngoạn mục với GDP đạt khoảng 8%, trở thành điểm sáng châu Á. Song đằng sau hào quang vĩ mô, doanh nghiệp (DN) vẫn vật lộn với cơn khát vốn và điểm nghẽn thể chế.

Trước thềm năm 2026, năm bản lề cho kỷ nguyên vươn mình, báo Pháp Luật TP.HCM đối thoại với TS Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam, để giải mã nội lực và tìm chìa khóa cởi trói nguồn lực dân doanh.

10 dấu ấn kiến tạo niềm tin

. Phóng viên: Thưa ông, năm 2025 khép lại trong bối cảnh thế giới đầy rẫy những cơn “gió ngược”, từ xung đột địa chính trị đến cuộc chiến thuế quan khốc liệt. Thế nhưng Việt Nam lại bất ngờ về đích với những chỉ số vĩ mô ấn tượng. Ông có thể phác họa lại bức tranh kinh tế Việt Nam qua những gam màu ấn tượng nhất?

+ TS Tô Hoài Nam: Phải khẳng định ngay rằng năm 2025 là một năm mang tính bước ngoặt, một cột mốc lịch sử đối với sự tăng trưởng của Việt Nam. Nếu xét ở góc độ khách quan, những gì chúng ta làm được rất đáng tự hào và tạo dựng được niềm tin to lớn cho cộng đồng quốc tế. Sở dĩ tôi nhấn mạnh điều này là vì chúng ta đã vượt qua những thách thức kép, vừa khắc phục hậu quả thiên tai lịch sử trong nước, vừa lèo lái con thuyền kinh tế qua những đợt sóng dữ của thị trường toàn cầu.

. Đâu là 10 dấu ấn nổi bật mà theo ông là nền tảng cốt lõi tạo nên kỳ tích này?

+ Theo quan sát và tổng hợp của tôi, bức tranh kinh tế năm qua được dệt nên bởi 10 dấu ấn nổi bật, minh chứng cho sức sống mãnh liệt của dân tộc.

Thứ nhất, tăng trưởng vượt xa mọi kỳ vọng. Khi đầu năm chúng ta đặt mục tiêu GDP 8%, nhiều tổ chức quốc tế đã hoài nghi. Nhưng kết quả thực tế đã chứng minh Việt Nam chính thức nằm trong nhóm các nền kinh tế tăng trưởng mạnh nhất châu Á, khẳng định vị thế của một con hổ kinh tế mới.

Thứ hai, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có sự chuyển dịch về chất. Không chỉ đạt mức giải ngân cao nhất trong nhiều năm, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài năm nay tập trung mạnh mẽ vào công nghệ cao, sản xuất chip bán dẫn và năng lượng xanh. Đây là sự thay đổi về chất lượng mà chúng ta đã mong chờ từ lâu.

Thứ ba, xuất khẩu phục hồi thần tốc. Kim ngạch xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hai con số, đóng góp trọng yếu vào quy mô nền kinh tế 500 tỉ USD. Đặc biệt là sự trỗi dậy của ngành điện tử, trở thành mũi nhọn xuất khẩu chủ lực.

Thứ tư, kinh tế vĩ mô ổn định vững chắc. Dù áp lực lạm phát có nhích tăng so với các năm trước do biến động giá vàng và tỉ giá nhưng về cơ bản vẫn nằm trong tầm kiểm soát an toàn. Đây là “tấm khiên” quan trọng bảo vệ túi tiền của người dân và niềm tin của nhà đầu tư.

Thứ năm, hạ tầng chiến lược phát triển thần tốc. Chưa bao giờ chúng ta thấy các đại dự án từ cao tốc Bắc – Nam, cảng biển đến sân bay Long Thành được thúc đẩy tiến độ quyết liệt như năm qua. Diện mạo đất nước thay đổi từng ngày.

Thứ sáu, bản lĩnh trong hội nhập thương mại. Trong bối cảnh Mỹ và một số quốc gia áp dụng chính sách thuế quan bảo hộ chưa từng có tiền lệ, vượt ngoài mọi kịch bản dự báo, Việt Nam vẫn khéo léo tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) để giữ vững thị trường, biến nguy thành cơ.

Thứ bảy, thị trường tài chính thiết lập đỉnh cao mới. Thị trường chứng khoán với mốc điểm số tiệm cận 1.800 điểm. Việc này đã phản ánh kỳ vọng lớn lao của nhà đầu tư vào tương lai nền kinh tế, thu hút được dòng vốn dài hạn quan trọng.

Thứ tám, thể chế và chính sách đồng bộ hóa. Hệ thống pháp luật được đổi mới nhất quán. Các nghị quyết chiến lược của Đảng và Quốc hội về kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, an ninh năng lượng… đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn bao giờ hết.

Thứ chín, đột phá về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Môi trường cho công nghệ được cải thiện rõ rệt, Việt Nam đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu và cộng đồng khởi nghiệp.

Và cuối cùng, thứ 10 là khả năng chống chịu kiên cường. Bất chấp biến động toàn cầu, Việt Nam vẫn giữ đà tăng trưởng ổn định. Điều này không chỉ là con số thống kê vô hồn, mà là minh chứng hùng hồn cho sức bật nội lực và khả năng phòng vệ của nền kinh tế trước mọi rủi ro.

Kiến tạo thể chế để mở đường phát triển

. Đằng sau những con số biết nói đó chắc chắn là vai trò của bàn tay kiến tạo. Ông đánh giá thế nào về tác động thực tế của các quyết sách đột phá về thể chế và tinh gọn bộ máy mà Trung ương đã thực hiện?

+ Tôi cho rằng sự tăng trưởng ấn tượng của kinh tế Việt Nam năm 2025 không phải là sự may mắn ngẫu nhiên. Nó phản ánh chính xác quyết tâm cải cách thể chế mạnh mẽ và hành động “nhanh – đúng – trúng” của cả hệ thống chính trị.

Ví dụ DN bắt đầu cảm nhận được sự nhẹ nhàng hơn trong các thủ tục, bớt đi những rào cản vô hình và chi phí không chính thức vốn là nỗi ám ảnh bấy lâu nay. Tiếp đến, chính sách mở cửa thương mại và hỗ trợ kinh tế tư nhân không chỉ dừng lại ở việc tạo thuận lợi, mà còn đóng vai trò là chìa khóa kích hoạt động lực tăng trưởng mới.

Chúng ta cần nhìn nhận thực tế rằng chính sự lớn mạnh của khu vực tư nhân trong nước sẽ tác động tích cực ngược lại khu vực FDI thông qua chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, chính sách vĩ mô của chúng ta vừa có bước đột phá mạnh mẽ, vừa đảm bảo nguyên tắc linh hoạt. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ đã giúp kiềm chế lạm phát, giữ vững niềm tin cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tôi cho rằng bảy nghị quyết quan trọng của Đảng cùng các quyết sách tinh gọn bộ máy chính là những nền tảng cốt lõi giúp kinh tế Việt Nam vừa phục hồi, vừa phát triển bền vững.

Nắn dòng vốn xã hội về sản xuất, kinh doanh

. Vĩ mô tăng trưởng khoảng 8% là tín hiệu rất vui nhưng với cộng đồng DN nhỏ và vừa (SME) – lực lượng chiếm 98% số lượng DN cả nước, ông nhận thấy “sức khỏe” thực sự của họ đã hồi phục tương xứng chưa?

+ Đây là một câu hỏi rất trúng và rất đau đáu. Mức tăng trưởng gần 8% là tín hiệu rất vui, cho thấy nền kinh tế đang đi đúng hướng và phục hồi căn cơ hơn. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng sự tăng trưởng của vĩ mô và thực tế của khối DN nhỏ và vừa chưa hoàn toàn song hành.

Ở góc độ khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là SME, sự phục hồi chưa đồng đều. Nhiều DN vẫn đang đối mặt với chi phí vốn cao, áp lực cạnh tranh khốc liệt và khó khăn trong tiếp cận thị trường. Số lượng DN rút lui khỏi thị trường vẫn còn cao.

Thực tế này chỉ ra một khoảng cách giữa con số thống kê và đời sống DN. Do đó, các giải pháp hỗ trợ thiết thực, cụ thể cho từng ngành hàng cụ thể vẫn là yêu cầu cấp bách cho năm 2026 chứ không thể chỉ dừng lại ở các chính sách chung chung.

. Một nghịch lý đang hiện hữu là trong khi DN sản xuất “khát vốn”, dòng tiền xã hội khổng lồ lại đang bị hút mạnh vào các tài sản như vàng, bạc, tiền số… Theo ông, nguy cơ dòng vốn bị rút ruột khỏi sản xuất lớn đến mức nào và chúng ta cần làm gì để nắn dòng tiền này chảy ngược vào nhà máy, công xưởng?

+ Đây chính là thách thức lớn nhất của chúng ta hiện nay. Việc dòng tiền thông minh tìm đến các kênh sinh lời cao như vàng hay chứng khoán là quy luật tất yếu của thị trường. Tuy nhiên, khi sự dịch chuyển này trở nên quá nóng và ồ ạt, nó tạo ra nguy cơ kéo vốn ra khỏi hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nếu xu hướng này tiếp diễn, nền tảng sản xuất của chúng ta sẽ bị rỗng ruột, hiệu quả tăng trưởng sẽ trở nên mong manh, thiếu bền vững.

Để giải bài toán hóc búa này, chúng ta phải dùng công cụ kinh tế để điều tiết.

Thứ nhất, cần áp dụng chính sách thuế và lãi suất phân biệt. Nhà nước cần có cơ chế ưu đãi thuế thu nhập DN và lãi suất vay vốn đặc biệt hấp dẫn cho các đơn vị đầu tư vào sản xuất hàng hóa, công nghệ lõi, nông nghiệp công nghệ cao. Làm sao để lợi nhuận từ sản xuất trở nên hấp dẫn hơn hoặc ít nhất là an toàn và bền vững hơn so với đầu cơ.

Thứ hai, phải khơi thông lại kênh huy động vốn dài hạn. Thị trường trái phiếu DN cần được phục hồi mạnh mẽ hơn cho khối SME nhưng lần này phải đi kèm với các điều kiện minh bạch, xếp hạng tín nhiệm chặt chẽ để bảo vệ nhà đầu tư. Chúng ta không thể để DN phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng.

Thứ ba, đẩy mạnh tài chính số (Fintech). Cần các chính sách cởi mở để các công ty Fintech tham gia dẫn vốn nhỏ lẻ vào các lĩnh vực sản xuất, tạo ra năng suất thực sự. Chỉ khi dòng vốn dài hạn quay lại khu vực sản xuất, tạo ra của cải vật chất thực tế thì nền kinh tế mới có thể đi xa và tránh được bẫy bong bóng tài sản.

. Xin cảm ơn ông.

Khơi thông dòng vốn, bứt phá bằng công nghệ

Khép lại năm 2025 đầy biến động, kinh tế Việt Nam bước vào năm 2026 với tâm thế mới. Hạ tầng, liên kết vùng và công nghệ đang là “chìa khóa” mở rộng cánh cửa tăng trưởng.

Cộng đồng doanh nghiệp (DN), hiệp hội và chuyên gia đặt niềm tin lớn vào năm 2026, nền kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng tốt hơn. DN kỳ vọng giai đoạn kiến tạo động lực mới dựa trên giải ngân đầu tư công, phát triển công nghệ và cải cách hành chính quyết liệt để đón dòng vốn chất lượng cao.

Ông NGUYỄN NGỌC HÒA, Chủ tịch Hiệp hội DN TP.HCM (HUBA):

Hợp lực siêu đô thị, đồng kiến tạo vận hội mới năm 2026

Mô hình siêu đô thị TP.HCM hiện nay giúp chúng ta bước vào năm 2026 với nhiều lợi thế, từ quy mô DN, cửa ngõ logistics đến sức hút FDI. Đây là bệ phóng vững chắc để TP hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10% và GRDP bình quân đạt 9.800 USD.

Để hiện thực hóa kỳ vọng này, cộng đồng DN kiến nghị TP khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết 98 sửa đổi bằng các dự án hạ tầng trọng điểm như metro, vành đai và kết nối sân bay Long Thành. Tư duy quản trị cần chuyển mạnh sang tinh thần đồng kiến tạo, cùng chia sẻ lợi ích và rủi ro với nhà đầu tư.

Chúng tôi đề xuất thành lập ngay các tổ chuyên trách về giải phóng mặt bằng và cải cách hành chính, hoạt động theo phương châm làm việc nào dứt việc đó. Đây là giải pháp then chốt để TP.HCM đạt được mục tiêu năm 2026 về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) xếp hạng 10/34 tỉnh, TP; chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) xếp hạng 5/34 tỉnh, TP.

Về dài hạn, việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế cần được xem là cuộc đổi mới, tạo động lực cho kinh tế xanh và giáo dục chất lượng cao phát triển bền vững.

Ông NGUYỄN ĐÌNH TÙNG, Chủ tịch HĐQT Vina T&T Group:

Củng cố nội lực, kỳ vọng bứt phá xuất khẩu

Nhìn lại năm 2025, nền kinh tế đối diện nhiều thách thức kép từ biến động địa chính trị, rào cản thuế quan đến chi phí logistics tăng cao. Sức mua sụt giảm tại các thị trường lớn đã tạo áp lực không nhỏ lên cộng đồng DN. Tuy nhiên, bức tranh kinh tế vẫn ghi nhận những gam màu sáng khi lạm phát dần được kiểm soát, chuỗi cung ứng toàn cầu ổn định trở lại và các hiệp định thương mại tự do tiếp tục khơi thông dư địa mới cho hoạt động xuất khẩu.

Bước sang năm 2026, DN kỳ vọng thị trường sẽ khởi sắc nhờ sự phục hồi của cầu tiêu dùng và dòng vốn đầu tư. DN xác định đây là năm tăng tốc có chọn lọc: Tiếp tục mở rộng thị phần trái cây tươi và sản phẩm chế biến sâu, đầu tư mạnh mẽ vào mô hình nông nghiệp xanh và hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín từ nông trại đến bàn ăn.

Ông MICHAEL KOKALARI, Kinh tế trưởng Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital:

Động lực tăng trưởng từ hạ tầng và công nghiệp AI

Kịch bản GDP tăng trưởng trong năm 2026 của kinh tế Việt Nam được đưa ra dựa trên nền tảng xuất khẩu và du lịch phục hồi bền vững. Trong đó, động lực bứt phá chính là đầu tư hạ tầng. Dù Chính phủ Việt Nam cam kết chi tiêu tăng 43% so với đầu năm, mức thực tế cho xây dựng mới đạt 9%.

Sự chênh lệch này dự kiến chuyển hóa thành khối lượng thi công thực tế lớn vào năm 2026, đẩy tỉ lệ đầu tư hạ tầng trên GDP từ 7% lên 10%. Các dự án trọng điểm như cao tốc Bắc – Nam sẽ giúp phá vỡ sự tập trung của FDI, phân bổ sản xuất đến các vùng có chi phí hợp lý hơn.

Tuy nhiên, lưu ý cần thận trọng với dự trữ ngoại hối, bởi lẽ chính sách lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng sẽ tạo ra áp lực tỉ giá không thể bỏ qua. Điểm sáng là lạm phát không đáng lo ngại, dự báo dao động dưới 4% trong năm 2026 bất chấp các tác động thời tiết.

Nhìn về dài hạn, có ba khuyến nghị then chốt cho kinh tế Việt Nam. Thứ nhất, Việt Nam cần thực hiện quyết liệt hơn “Mô hình phát triển Đông Á”, đặc biệt tập trung vào các cụm công nghiệp công nghệ cao. Thứ hai, cần giảm chi phí vốn thông qua mục tiêu nâng hạng thị trường và đạt xếp hạng tín nhiệm “Investment grade” sớm hơn mốc năm 2030. Thứ ba, việc xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế bài bản là ưu tiên cấp thiết để hút vốn.

Đặc biệt, lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) có lợi thế về số lượng kỹ sư và chuyên gia người Việt nổi bật trên thế giới, Việt Nam hoàn toàn có thể và nên đặt mục tiêu xây dựng một ngành công nghiệp AI thực thụ.

TS TRẦN QUÝ, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam:

Phân quyền thực chất, chuẩn hóa tư nhân, chuyển đổi xanh

Kinh tế Việt Nam năm 2025 đã có màn về đích ấn tượng, khẳng định sức bật mạnh mẽ bất chấp thiên tai và biến động địa chính trị. Tuy nhiên, dưới góc độ chuyên gia, tôi cho rằng con số này chứa đựng sự thận trọng. Ví dụ, thặng dư thương mại vẫn phụ thuộc quá lớn vào khu vực FDI, cho thấy nội lực của DN trong nước còn mỏng.

Bước sang năm 2026, chúng ta đặt mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng 8%-10% nhưng đây sẽ là năm thử thách bản lĩnh thực sự. Việc Mỹ áp dụng cơ chế thuế quan tương hỗ ở mức 20% và siết chặt quy tắc xuất xứ sẽ chấm dứt kỷ nguyên cạnh tranh bằng giá rẻ. Động lực tăng trưởng buộc phải chuyển dịch mạnh sang đầu tư công với các siêu dự án như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và sân bay Long Thành.

Về thể chế và chính sách, tôi kiến nghị tập trung vào ba điểm nghẽn.

Một là phân quyền thực chất: Luật Đầu tư 2025 đã có hiệu lực, cần quyết liệt phân cấp cho địa phương đi kèm cơ chế bảo vệ cán bộ để khơi thông dòng vốn đầu tư công.

Hai là chuẩn hóa khu vực tư nhân: Việc Nghị quyết 198 bỏ thuế khoán hộ kinh doanh từ năm 2026 là bước đi đúng đắn để minh bạch hóa nền kinh tế nhưng cần lộ trình mềm dẻo và hỗ trợ công nghệ để tránh gây sốc cho 5 triệu hộ kinh doanh.

Ba là xanh hóa để sinh tồn: Cấp bách vận hành thị trường tín chỉ carbon trong nước ngay trong năm 2026. Nếu chậm trễ chuyển đổi xanh, hàng hóa Việt Nam sẽ mất lợi thế cạnh tranh tại các thị trường lớn trước cả khi bị áp thuế.

MINH LONG