Greenland – đảo quốc băng giá khổng lổ – Kỳ 2: Tiền đồn hiểm yếu

Thế chiến thứ 2, quân đội Đức quốc xã nỗ lực thiết lập các trạm quan trắc khí tượng và tình báo để phục vụ chiến tranh xâm lược, quân đội Mỹ cũng không chịu đứng ngoài cuộc.

Trở thành thuộc địa của Đan Mạch

Suốt nhiều thế kỷ, đảo quốc tự trị Greenland chưa bao giờ được độc lập hoàn toàn dù họ có khát vọng và diện tích lãnh thổ lớn hàng đầu thế giới. Nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này mà lý do lớn nhất có lẽ chính vì dân số quá ít ỏi (hiện chỉ có khoảng 56.000 dân) và vị trí địa lý quá khắc nghiệt ở vùng Bắc cực, phải phụ thuộc nhiều thứ từ bên ngoài.

Ngược dòng lịch sử, sau mấy trăm năm nửa đầu thiên niên kỷ thứ 2, Greenland chịu ảnh hưởng bởi Na Uy. Tuy nhiên, “thuộc địa” này dần mất liên kết “mẫu quốc” cùng với sự sụt giảm người Na Uy ở đảo. Khởi từ thế kỷ thứ 10 khi một người Na Uy tên là Erik Thorvaldsson (biệt danh Erik Đỏ – Erik the Red) dong thuyền cùng nhóm người Viking đến Greenland thì tới thế kỷ thứ 15 các khu định cư của người Na Uy dần tàn lụi.

Đây cũng là giai đoạn những ngư thuyền của người Anh, Hà Lan qua lại Greenland để săn cá voi vùng Bắc cực. Nhiều tư liệu cho thấy họ có giao hảo với người bản địa trên đảo nhưng không có sự xác lập quyền ảnh hưởng nào như thời Erik Thorvaldsson…

Dấu mốc lịch sử mới ở Greenland mở ra thời kỳ phát triển kéo dài đến nay là vào năm 1721, nhà truyền giáo Hans Egede được quốc vương Frederik IV Đan Mạch biệt phái tới đảo băng để truyền giáo và thiết lập buôn bán. Hans Egede đã truyền giáo cho dân bản địa người Inuit ở vùng hải cảng Nuuk và đặt nền móng phát triển thành thủ đô Greenland hiện nay.

Từ thời điểm đó, đảo băng giá khổng lồ vùng Bắc cực bắt đầu đi dần vào quỹ đạo trở thành thuộc địa Đan Mạch. Kể từ năm 1776, hoàng gia Đan Mạch gần như độc quyền giao thương với Greenland. Các chính sách của vương quốc Bắc Âu được cho là mềm mỏng và phù hợp để đảo phát triển.

Sang thế kỷ 19 và đầu 20, nhiều nhà thám hiểm và khoa học như Karl Ludwig Giesecke, Wilhelm A. Graah, Douglas Clavering, Edward Sabine, LA Mourier, Gustav Holm… cũng dong thuyền đến Greenland và Bắc cực. Đảo băng giá này đã được tìm hiểu rõ ràng hơn và được ghi chép vào nhiều tài liệu lịch sử thám hiểm cũng như khoa học địa lý.

Những năm đầu thập niên 1930, Na Uy và Đan Mạch xảy ra tranh chấp vùng đông Greenland, nơi Erik Đỏ từng đến và phát triển được các khu định cư người Na Uy. Tuy nhiên năm 1993, Tòa án Công lý quốc tế thường trực (PCIJ, được thành lập năm 1922 bởi Hội Quốc liên sau Thế chiến thứ 1) đã xử Đan Mạch thắng và có quyền kiểm soát toàn bộ Greenland.

Đảo băng giá khổng lồ xem như đã được luật pháp quốc tế thừa nhận thuộc Đan Mạch, không còn tranh chấp gì nữa cho đến Thế chiến thứ 2 khi Đức quốc xã và phe đồng minh đều xác định vị thế hiểm yếu cần được kiểm soát để phục vụ chiến tranh.

Đức xâm nhập đảo, Mỹ đánh đuổi

Tháng 4-1940, sau khi nhanh chóng đánh chiếm thành công Đan Mạch, Hitler đã nhắm đến Greenland để hải quân Đức quốc xã kiểm soát vùng Bắc Đại Tây Dương. Tuy nhiên thực lực Đức lúc đó chưa đủ sức phát triển tiền đồn trên hòn đảo băng giá quá khắc nghiệt vùng Bắc cực, nhất là việc tiếp vận khó khăn, dễ bị hải quân Anh, Mỹ, Canada đánh phá. Sau đó Hitler đã cử các toán lính trá hình và nhân viên ngành khí tượng lên thiết lập các trạm khí tượng trên các đảo băng như trạm Holzauge, Bassgeige, Edelweiss…

Ngụy trang trạm dân sự nhưng thực chất chúng hoàn toàn phục vụ cho mục đích quân sự của phát xít Đức, đặc biệt là giúp hải quân Đức kiểm soát vùng Bắc Mỹ và Bắc Đại Tây Dương. Các tàu ngầm U-boat có nhiệm vụ đánh phá tàu viện trợ của Mỹ cũng rất cần thông tin từ các trạm này…

Thế chiến thứ 2 dần ngả theo chiều hướng thắng lợi của phe Đồng minh. Cũng như nhiều khu vực quân sự khác, các trạm khí tượng của Đức ở Greenland bị không quân, hải quân Mỹ và các đội tuần tra bằng xe trượt tuyết chó kéo của lực lượng Đan Mạch trên đảo đánh dẹp. Một chiếc tàu tiếp vận của Đức bị bắt giữ.

Đại chiến Thế giới thứ 2 kết thúc, hai cường quốc quân sự nổi lên hùng mạnh nhất là Liên Xô và Mỹ đều nhận thấy rõ vị thế hiểm yếu của Greenland và Bắc cực. Thực tế là suốt mấy năm đại chiến, Greenland đã như một “hàng không mẫu hạm khổng lồ” cho hàng ngàn lượt máy bay phe đồng minh mà chủ yếu là Mỹ đáp xuống các sân bay dã chiến để tiếp vận nhiên liệu trước khi tiếp tục bay oanh tạc các vùng Đức chiếm đóng.

Chính tướng Henry H. Arnold, tư lệnh không quân Mỹ thời điểm này, đã tuyên bố nếu đệ tam thế chiến bùng nổ thì trung tâm chiến lược sẽ là Bắc cực bao gồm Greenland.

Năm 1946, ngay thời điểm chiến tranh vừa kết thúc, Mỹ đã thương lượng với Đan Mạch để mua Greenland giá 100 triệu đô la. Tại Copenhagen, đề xuất này được đặc sứ Bộ Ngoại giao Mỹ William Trimble trực tiếp trình lên Chính phủ Đan Mạch. Và Bộ trưởng Ngoại giao Đan Mạch, ông Gustav Rasmussen đã đáp lời lịch sự rằng mặc dù Đan Mạch nợ Mỹ rất nhiều và rất biết ơn nhưng không thể trả nợ bằng toàn bộ đảo Greenland.

Tuy nhiên sau đó Đan Mạch vẫn “trả ơn” bằng cách cho Mỹ xây dựng căn cứ quân sự ở Greenland mà thật ra là Mỹ phát triển thêm vì họ đã có căn cứ ở đây trong Thế chiến thứ 2. Năm 1947 Chiến tranh lạnh bắt đầu bùng nổ, Greenland không chỉ là tiền đồn quân sự công khai mà còn là căn cứ tuyệt mật để Mỹ sẵn sàng đáp trả hạt nhân trước Liên Xô.

Rất nhiều chuyến bay quân sự Mỹ đã hạ cánh xuống hòn đảo này. Các trạm bảo vệ được thiết lập quanh khu căn cứ tuyệt mật. Những người Inuit bản địa Greenland chuyên lang thang săn bắt được yêu cầu phải tránh xa. Quân đội Mỹ đã làm gì ở đây?

______________________________________________

Gần đây các nhà khoa học NASA khi nghiên cứu Greenland đã phát hiện thêm nhiều bí mật tại trại Century, một căn cứ hạt nhân của Mỹ với mạng lưới đường hầm, lò phản ứng hạt nhân. Để làm gì?

Kỳ tới: Căn cứ tuyệt mật và vũ khí hạt nhân