Xe tăng T-84 do Ukraine chế tạo (Ảnh: Wikimedia).
Được phát triển bởi Cục Thiết kế Chế tạo Máy Kharkov Morozov (KhKBM) danh tiếng và thừa hưởng công nghệ từ “quốc bảo” T-80UD thời Liên Xô, xe tăng T-84 Oplot của Ukraine lại có kết thúc buồn khiến tham vọng cạnh tranh ngang ngửa với đối thủ T-90 của Nga không thể biến thành sự thật.
Khởi đầu “trong mơ” và những thách thức
Sau khi Liên Xô tan rã, Ukraine thừa hưởng một trong những tổ hợp công nghiệp quân sự mạnh nhất, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển T-84. Mẫu xe tăng này không hoàn toàn là thiết kế mới mà là sự kết hợp và tinh chỉnh từ các loại xe tăng Liên Xô, đặc biệt là T-80UD.
T-84 kế thừa nhiều đặc điểm thiết kế từ dự án “Đối tượng 476 Kedr” nhằm cải tiến T-64B, với động cơ 6TD mạnh hơn và tháp pháo sử dụng vật liệu composite tiên tiến.
Xe tăng T-84 Oplot của Ukraine được chế tạo với tham vọng cạnh tranh với Nga nhưng số phận thật “ngang trái” (Video: Maximus).
Để phục vụ mục đích thương mại và phát triển dòng xe tăng riêng, KhKBM đã nâng cấp động cơ 6TD lên 6TD-2 với công suất 1.200 mã lực, giúp T-84 duy trì khả năng cơ động dù trọng lượng tăng thêm.
Chiếc T-84 Oplot đầu tiên (Object 478DU2) ra đời năm 1995, nổi bật với tháp pháo mới, hệ thống gây nhiễu chủ động Shtora và động cơ 6TD-2, nâng tổng trọng lượng lên 48 tấn.
Tuy nhiên, sự tan rã của Liên Xô cũng mang đến những thách thức lớn. Ukraine không tự chủ được công nghệ pháo tăng nòng trơn 2A46 125mm và giáp phản ứng nổ Kontakt-5, buộc phải tự phát triển pháo KBA-3 và giáp Nozh. Điều này giải thích tại sao T-84 có nhiều nét tương đồng với T-80.
Đến giữa những năm 2000, phiên bản T-84 Oplot-M với nhiều tính năng hiện đại hơn ra đời, nhưng chỉ có một chiếc được nâng cấp do thiếu kinh phí.
Xuất khẩu thất bại và sự biến mất của “cường quốc chế tạo xe tăng”
Đầu những năm 2000, T-84 Oplot từng được đánh giá có hiệu suất chiến đấu tương đương T-90S của Nga trong các cuộc thử nghiệm tại Malaysia. Phiên bản T-84 Oplot BM thậm chí có thể so sánh với bất kỳ xe tăng nào của Nga, với thiết bị ảnh nhiệt 360 độ tự động vượt trội so với T-72B3, T-90A hay T-80BVM.
Tuy nhiên, do số lượng sản xuất hạn chế, T-84 Oplot BM không có những chiến tích đáng kể và dần tụt hậu so với các thế hệ xe tăng mới của Nga như T-14 Armata.
Xe tăng T-84 Ukraine với tham vọng cạnh tranh với các sản phẩm của Nga (Ảnh: Defense Magazine).
Trong cuộc thi Strong Europe Tank Challenge 2018, T-84U của Ukraine đã thể hiện khá thất vọng, cho thấy sự tụt hậu so với các quốc gia phương Tây.
Điểm sáng cuối cùng của T-84 là hợp đồng xuất khẩu 49 xe tăng Oplot-T cho Thái Lan vào năm 2011. Nhưng do việc giao hàng chậm trễ và chất lượng không đảm bảo – sử dụng phụ tùng T-80 cũ, vấn đề với hệ thống nạp đạn tự động, pháo chính tuổi thọ thấp và hệ thống điều khiển hỏa lực lạc hậu – đã khiến Thái Lan hủy hợp đồng.
Sự “suy tàn” của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine là nguyên nhân chính. Năm 2013, Ukraine chỉ còn khoảng 140 doanh nghiệp công nghiệp quân sự cốt lõi và không thể sản xuất động cơ 5TDF cho T-64.
Kể từ khi xung đột với Nga bùng phát vào năm 2022, ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine bị tàn phá nghiêm trọng, không còn khả năng sản xuất hay xuất khẩu các phương tiện chiến đấu phức tạp như T-84.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/xe-tang-t-84-ukraine-tham-vong-de-bep-t-90-nga-nhung-so-phan-khong-nhu-y-20260106143949183.htm
