Ngoại trưởng Rubio thời gian qua trở thành người có vai trò then chốt trong định hình chính sách cứng rắn của Mỹ với Venezuela, dẫn đến chiến dịch bắt ông Maduro.
Khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ thực hiện cuộc đột kích rạng sáng 3/1 để bắt lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro, Tổng thống Donald Trump đã theo dõi diễn biến trực tiếp từ dinh thự Mar-a-Lago ở Florida. Bên cạnh ông là Marco Rubio, Ngoại trưởng kiêm cố vấn an ninh quốc gia đầy quyền lực.
Ngoại trưởng Mỹ được cho là đã chú ý tới ông Maduro từ lâu. Khi còn là thượng nghị sĩ, ông Rubio thường xuyên cáo buộc lãnh đạo Venezuela là “trùm ma túy” và kêu gọi tăng cường lệnh trừng phạt chống lại ông Maduro. Tổng thống Venezuela khi đó bác bỏ các cáo buộc này.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, thượng nghị sĩ Rubio thường xuyên liên lạc với đội ngũ của Tổng thống để vận động gây sức ép lớn hơn đối với Venezuela, theo các cựu quan chức Mỹ.
Ông Trump khi đó đã ngăn Venezuela tiếp cận với thị trường tài chính, cấm các bên mua lại nợ của nước này, tăng cường lệnh trừng phạt dầu mỏ, khiến kinh tế Venezuela rơi vào khủng hoảng. Chính quyền Trump cũng từng đề cập tới “lựa chọn quân sự” ở Venezuela nhưng không có các động thái trên thực tế.
Khi được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng trong nhiệm kỳ hai của ông Trump, Rubio tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn này.
Tổng thống Donald Trump (giữa) ngồi trong phòng tại Mar-a-Lago cùng Ngoại trưởng Marco Rubio (phải) và các quan chức theo dõi chiến dịch đột kích Venezuela ngày 3/1. Ảnh: AP
Các nguồn tin nói với CNN rằng ông Rubio đã dành nhiều tháng cùng với Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller để xây dựng chiến lược về Venezuela. Cả hai được xem là trụ cột của chiến lược quyết liệt nhắm vào ông Maduro.
Suốt thời gian đó, ông Rubio hiếm khi rời xa Tổng thống Trump. Ông dành phần lớn thời gian ở Nhà Trắng, coi đây là căn cứ lập kế hoạch, chỉ đến Bộ Ngoại giao chủ yếu để dự các cuộc gặp song phương. Ông cũng dành nhiều cuối tuần ở Florida cùng ông Trump, hạn chế công du nước ngoài và thường cử cấp phó đi thay.
Nhiều tháng thảo luận về Venezuela đã giúp gắn kết Rubio và Miller, khi cả hai đều có chung quan điểm cứng rắn về chính sách đối ngoại. Dù từng bất đồng về một số vấn đề, đặc biệt là nhập cư, Rubio và Miller đã tìm được tiếng nói chung về Venezuela.
Trong khi Ngoại trưởng Rubio tập trung gia tăng áp lực kinh tế, chính trị và cuối cùng là quân sự với chính quyền ông Maduro, Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Miller ban đầu nhìn nhận Venezuela như nơi tiếp nhận người nhập cư trái phép bị trục xuất từ Mỹ.
Cuối cùng, Miller đồng tình với lập luận của Rubio rằng việc nhắm vào ông Maduro với cáo buộc “buôn ma túy và hỗ trợ băng đảng” sẽ phục vụ lợi ích cho Mỹ nhiều hơn so với duy trì quan hệ vì mục tiêu nhập cư.
Lập trường cứng rắn của Miller và Rubio đôi lúc lấn át quan chức cấp cao khác trong các cuộc thảo luận với Tổng thống Trump. Điều này được cho là vì cả hai nhận được tín nhiệm từ ông Trump và luôn quyết liệt theo đuổi quan điểm gia tăng sức ép với lãnh đạo Venezuela.
Rubio cũng là đầu mối làm việc chính của Nhà Trắng với Quốc hội, khi phụ trách các buổi báo cáo về chiến dịch tập kích “xuồng ma túy” của lực lượng Mỹ ở Biển Caribe. Ngày 5/1, ông đã báo cáo với các nghị sĩ chủ chốt tại quốc hội về chiến dịch đột kích bắt ông Maduro.
“Ông Rubio là người có năng lực, chỉn chu và hiểu các thượng nghị sĩ, nên thường là người thuyết trình”, một trợ lý quốc hội cho hay.
Nhiều giờ sau khi ông Maduro cùng vợ bị đưa đến Mỹ, ông Trump tuyên bố giao cho ông Rubio cùng một số quan chức chủ chốt nhiệm vụ tham gia “điều hành” Venezuela. Nhiệm vụ mới này được cho là càng củng cố tầm ảnh hưởng của Rubio về chính sách của Mỹ.
Kế hoạch về tương lai Venezuela sau khi ông Maduro bị bắt cũng đã được Rubio và Miller cùng thảo luận tại Nhà Trắng. Tổng thống Trump và Rubio cũng đã phác thảo khung chính sách của Mỹ với Venezuela, đó là gây sức ép kinh tế và siết nguồn thu dầu mỏ để buộc Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez phải hợp tác.
“Đó là đòn bẩy rất lớn và sẽ được duy trì đến khi chúng ta thấy những thay đổi không chỉ phục vụ lợi ích quốc gia Mỹ, điều được xem là ưu tiên số một, mà còn mang lại tương lai tốt hơn cho người dân Venezuela”, Rubio ngày 4/1 nói về lệnh phong tỏa dầu mỏ.
Khi được hỏi về trách nhiệm “điều hành” Venezuela, Miller nói ông Rubio là người dẫn dắt.
Ngoại trưởng Marco Rubio trong cuộc họp báo tại dinh thự Mar-a-Lago ngày 3/1. Ảnh: AP
Thời điểm này, Ngoại trưởng Rubio được xem là mũi nhọn của chính quyền. Ông Trump cho hay Ngoại trưởng Mỹ đã điện đàm với bà Rodriguez ngay sau khi ông Maduro bị bắt và có thêm nhiều cuộc trao đổi khác kể từ đó. Tổng thống Mỹ nói hai người nói chuyện bằng tiếng Tây Ban Nha, ngôn ngữ mà ông Rubio thông thạo.
Ngoại trưởng Rubio cho hay Mỹ sẽ đánh giá bà Rodriguez qua hành động, không qua lời nói. Rodriguez ban đầu chỉ trích cuộc “tấn công dã man” của Mỹ, nhưng đến tối 4/1, bà chấp nhận trở thành Tổng thống lâm thời và đề nghị Mỹ “cùng hợp tác”.
Sau chiến dịch đột kích Venezuela, Ngoại trưởng Rubio liên tục liên hệ với các nghị sĩ ở Quốc hội để tìm kiếm sự ủng hộ. Tuy nhiên, quan điểm của ông vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các nghị sĩ đảng Dân chủ, những người phản đối chính quyền Trump không thông báo trước cho Quốc hội về chiến dịch. Họ cũng cho rằng hành động của chính quyền Trump đi ngược cam kết “không can thiệp” mà Rubio đã đưa ra trong các buổi báo cáo trước đó trước Quốc hội về vấn đề Venezuela.
Thanh Tâm (Theo CNN, AFP, Reuters)
Nguồn: https://vnexpress.net/marco-rubio-nguoi-dinh-hinh-chinh-sach-cua-my-voi-venezuela-5002640.html
