Tại phiên xét xử cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (ATTP) Bộ Y tế là ông Nguyễn Thanh Phong và 54 bị cáo trong Vụ án Đưa hối lộ và Nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm, bị cáo Phong thừa nhận đã cho phép cấp dưới nhận “tiền cảm ơn” hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ từ nhiều doanh nghiệp với số lượng hồ sơ khoảng 20.000 bộ cùng tổng số tiền là hơn 43 tỷ đồng.
“Tại thời điểm nhận tiền bị cáo nhận thức pháp luật còn hạn chế. Lúc đó, bị cáo nghĩ rằng việc nhận hối lộ là khi người ta làm đúng hồ sơ mà mình vẫn ép họ chuyển tiền hoặc không chuyển tiền thì không xác nhận mới là hối lộ. Còn việc mình hỗ trợ, hướng dẫn chu đáo để người ta nắm vững thì việc nhận tiền là không sai, đây là suy nghĩ sai lầm của bị cáo”, cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong khai với Hội đồng xét xử.
Theo dõi loạt bài đưa tin về vụ xét xử này, nhiều độc giả chung thắc mắc: Hiểu và phân biệt thế nào giữa “tiền cảm ơn” và “tiền hối lộ”?
Cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong (Ảnh: Phùng Nam).
Giải đáp băn khoăn của độc giả Dân trí, luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng trong nhiều vụ án kinh tế liên quan đến hành vi đưa và nhận hối lộ, thường xuất hiện sự nhập nhèm giữa “tiền cảm ơn” và “tiền hối lộ”. Trong đó, khuôn mẫu chung là các bị cáo đều là người có chức vụ, quyền hạn, đã hỗ trợ cá nhân, doanh nghiệp thực hiện những công việc nhất định trong phạm vi thẩm quyền, sau đó nhận lại sự cảm ơn bằng vật chất. Tuy nhiên, mức “cảm ơn” này lại cao bất thường, vượt xa giá trị của những món quà xã giao thông thường.
Theo luật sư Linh, dưới góc độ pháp lý, bản chất của hành vi hối lộ chính là sự mua bán, trao đổi quyền lực giữa bên có tiền là các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp với bên có quyền lực là những người giữ chức vụ, quyền hạn trong cơ quan Nhà nước, những người có khả năng trực tiếp hoặc gián tiếp tác động, chi phối đến việc giải quyết công việc của họ. Việc đưa tiền hoặc quà biếu nhằm đảm bảo công việc được thực hiện thuận lợi, đúng theo mong muốn và mang lại lợi ích cho bên đưa.
Trên thực tế, hành vi đưa và nhận hối lộ ngày nay xuất hiện dưới nhiều “biến thể”, phổ biến nhất là hình thức tặng quà cảm ơn sau khi công việc đã hoàn thành. Việc bày tỏ sự cảm ơn sau một công việc nào đó không phải hiếm gặp, song những món quà này thường có giá trị nhỏ và diễn ra giữa các chủ thể không có mối quan hệ ràng buộc về quyền hạn, trách nhiệm công vụ.
“Vấn đề cần nhìn thẳng là tại sao số lượng hồ sơ mà doanh nghiệp phải gửi tiền cảm ơn lại lớn đến như vậy? Mỗi lần có thể không nhiều, nhưng vì sao việc “cảm ơn” lại diễn ra thường xuyên, liên tục? Trong khi nhiều hồ sơ có trình tự, thủ tục gần như tương đồng, đã được hướng dẫn từ trước, tại sao những lần sau vẫn phải tiếp tục chi tiền? Và nếu không có sự tác động hay “gợi ý” từ người có thẩm quyền thì liệu con số có thể lên tới 20.000 hồ sơ với hơn 43 tỷ đồng hay không?”, luật sư Trần Hoàng Linh đặt vấn đề.
Ở góc độ pháp lý, Điều 22 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 quy định rõ, cơ quan, tổ chức, đơn vị và người có chức vụ, quyền hạn không được trực tiếp hoặc gián tiếp nhận quà tặng dưới bất kỳ hình thức nào từ cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công việc do mình giải quyết hoặc thuộc phạm vi quản lý.
Trong trường hợp không thể từ chối, quà tặng phải được quản lý, xử lý theo quy định tại Nghị định số 59/2019/NĐ-CP của Chính phủ, như bán công khai, nộp vào công quỹ, ngân sách Nhà nước hoặc áp dụng các biện pháp khác theo quy định pháp luật.
Ông Phong trả lời chất vấn tại phiên xử (Ảnh: Phùng Anh).
Như vậy, dù việc “cảm ơn” bằng vật chất vẫn tồn tại trong đời sống xã hội, song với đặc thù của các công việc Nhà nước, pháp luật đã nghiêm cấm người có chức vụ, quyền hạn nhận quà liên quan đến công việc, không phân biệt giá trị lớn hay nhỏ.
Trong các vụ án kinh tế, những “món quà cảm ơn” không chỉ xuất hiện dày đặc mà còn có giá trị cao bất thường, vượt xa ý nghĩa của một hành vi tri ân thông thường. Do đó, cần nhìn vào bản chất để xác định đây là tiền hối lộ nhằm đảm bảo công việc được thông suốt. Bởi vậy, việc xem xét trách nhiệm hình sự là hoàn toàn có cơ sở.
Nguồn: https://dantri.com.vn/ban-doc/hieu-the-nao-ve-43-ty-dong-tien-cam-on-cua-cuu-cuc-truong-attp-20260108181151086.htm
