AI ‘đọc’ giấc ngủ để đoán sức khỏe: Không còn là đoán mò

Những tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách giới khoa học tiếp cận giấc ngủ. Thay vì chỉ đánh giá thời gian hay chất lượng ngủ, các nhà khoa học đã phát triển một mô hình AI có khả năng phân tích nhiều tín hiệu sinh học thu thập qua đêm nhằm dự đoán nguy cơ sức khỏe. 

Cách tiếp cận này cho thấy giấc ngủ không còn là khoảng thời gian thụ động, mà trở thành dữ liệu quan trọng trong theo dõi và chẩn đoán sớm.

Giấc ngủ tiết lộ điều gì về sức khỏe con người?

Trong nhiều năm, giấc ngủ thường được đánh giá thông qua thời lượng và cảm giác tỉnh táo sau khi thức dậy. Tuy nhiên, các nghiên cứu y học cho thấy giấc ngủ chứa nhiều thông tin hơn thế. 

Khi con người ngủ, cơ thể vẫn liên tục phát ra các tín hiệu sinh học như nhịp tim, nhịp thở, hoạt động não và chuyển động cơ thể. Những tín hiệu này phản ánh trực tiếp cách các cơ quan hoạt động và phối hợp với nhau.

Theo các nhà khoa học, rối loạn trong giấc ngủ có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều vấn đề sức khỏe như bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa, suy giảm trí nhớ và các vấn đề về sức khỏe tinh thần. 

Ngưng thở khi ngủ, nhịp tim bất thường hay giấc ngủ bị phân mảnh có thể xuất hiện từ rất sớm, trước khi các triệu chứng bệnh trở nên rõ ràng.

Điểm đặc biệt là những dấu hiệu này thường khó nhận biết bằng cảm nhận chủ quan. Một người có thể nghĩ rằng mình ngủ đủ giấc, trong khi dữ liệu sinh học lại cho thấy cơ thể đang chịu căng thẳng kéo dài hoặc gặp vấn đề về hô hấp. 

Chính khoảng trống giữa cảm nhận cá nhân và dữ liệu thực tế đã khiến giấc ngủ trở thành lĩnh vực được giới nghiên cứu quan tâm sâu hơn.

AI chẩn đoán sức khỏe từ giấc ngủ như thế nào?

Khác với cách theo dõi giấc ngủ truyền thống vốn chỉ tập trung vào thời lượng hoặc mức độ sâu, các mô hình AI mới tiếp cận giấc ngủ như một tập hợp dữ liệu sinh học phức tạp.

Trong các nghiên cứu được công bố, AI được huấn luyện trên nhiều dữ liệu ghi lại trong giấc ngủ, bao gồm hoạt động não, nhịp tim, hô hấp và chuyển động cơ thể trong suốt một đêm.

Theo nhóm nghiên cứu tại Đại học Stanford, mô hình AI được xây dựng trên một kho dữ liệu quy mô lớn, ghi nhận hàng trăm nghìn giờ giấc ngủ được theo dõi từ nhiều người trong thời gian dài. 

Khi đối chiếu với hồ sơ sức khỏe, hệ thống có thể phát hiện những khuôn mẫu mà việc phân tích thủ công khó nhận ra. Dựa trên đó, AI đưa ra dự đoán về nguy cơ liên quan đến tim mạch, thần kinh, rối loạn chuyển hóa và một số vấn đề sức khỏe tinh thần.

Điểm đáng chú ý là AI không tìm kiếm một dấu hiệu đơn lẻ. Thay vào đó, mô hình phân tích cách các thông số thay đổi và tương tác với nhau trong suốt giấc ngủ. Những biến động nhỏ trong nhịp tim, nhịp thở hay cấu trúc giấc ngủ có thể mang ý nghĩa khác nhau khi được đặt trong bối cảnh dữ liệu lớn.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng AI không thay thế bác sĩ hay đưa ra chẩn đoán y khoa trực tiếp. Vai trò của công nghệ này là hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ, giúp bác sĩ và người dùng có thêm thông tin để theo dõi sức khỏe chủ động hơn. Chính cách tiếp cận thận trọng này khiến các kết quả nghiên cứu nhận được sự quan tâm nghiêm túc từ cộng đồng khoa học.

Từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng đời sống

Dù các nghiên cứu này vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, chúng đã mở ra triển vọng ứng dụng AI trong y tế. Các phát hiện cho thấy tiềm năng tận dụng dữ liệu giấc ngủ để nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể, cung cấp thông tin quý giá về sức khỏe trước khi các triệu chứng rõ ràng xuất hiện.

Khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tế vẫn còn khá lớn. Việc triển khai AI trong theo dõi sức khỏe cần đảm bảo kiểm chứng lâm sàng, tuân thủ các quy định pháp lý và sử dụng dữ liệu một cách thận trọng. 

Khi những yếu tố này được hoàn thiện, giấc ngủ có thể trở thành một nguồn thông tin sức khỏe quan trọng, với AI đóng vai trò phân tích hỗ trợ, giúp bác sĩ và người dùng nắm bắt những tín hiệu cơ thể, mở ra triển vọng mới cho y học cá nhân hóa và theo dõi sức khỏe liên tục.