Livestream “bắt quả tang ngoại tình trên Facebook”, có vi phạm pháp luật?

(PLO)- Người có hành vi ngoại tình khi đang có vợ/chồng là vi phạm nghĩa vụ hôn nhân. Vậy hành vi livestream bắt quả tang ngoại tình thì sao?

Gửi câu hỏi tới Chuyên mục “Chat với chuyên gia” do Trường Đại học Luật TP.HCM và báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức, bạn đọc Khang Dương hỏi:

Trên mạng xã hội xuất hiện các video livestream cảnh người chồng/vợ bắt quả tang người kia ngoại tình. Sau đó là hàng loạt bình luận rất kinh khủng. Việc ngoại tình là sai nhưng xin hỏi việc livestream như vậy có được pháp luật cho phép?

Giải đáp vấn đề bạn đọc nêu, TS Trần Ngọc Tuấn, Khoa Luật Dân sự, Trường ĐH Luật TP.HCM, nhận định hành vi livestream bắt quả tang ngoại tình trên Facebook dù xuất phát từ bức xúc cá nhân, nhưng xét dưới góc độ pháp lý có thể vi phạm pháp luật và kéo theo trách nhiệm dân sự, hành chính, thậm chí là hình sự, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Theo TS Tuấn, trước hết, cần phân biệt rõ ràng ngoại tình khi đang có vợ/chồng là hành vi vi phạm nghĩa vụ hôn nhân, nhưng việc xử lý hành vi này phải được thực hiện theo trình tự, thủ tục pháp luật, không cho phép cá nhân tự ý xâm phạm quyền của cá nhân đối với hình ảnh, quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín và quyền về đời sống riêng tư của cá nhân. Việc livestream thường đồng nghĩa với việc ghi hình, sử dụng và phát tán hình ảnh, đời sống riêng tư của cá nhân trên không gian mạng với phạm vi lan truyền rất rộng.

Theo khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015, việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ một số trường hợp đặc biệt do luật quy định. Do đó, việc quay và phát livestream hình ảnh của người khác trong tình huống nhạy cảm như bắt quả tang ngoại tình, khi không có sự đồng ý của người bị quay, là hành vi xâm phạm trực tiếp quyền của cá nhân đối với hình ảnh, dù người đó có hành vi sai trái trong quan hệ hôn nhân.

Bên cạnh đó, Hiến pháp 2013 và Bộ luật Dân sự 2015 còn ghi nhận và bảo vệ quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình. Việc công khai quay và phát livestream hình ảnh, âm thanh gắn với đời sống và không gian riêng tư của cá nhân trên mạng xã hội không chỉ xâm phạm quyền về đời sống riêng tư của cá nhân mà còn có thể đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của người bị livestream.

Về trách nhiệm dân sự, người bị quay và phát tán hình ảnh, clip livestream trái phép có quyền yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi xâm phạm. Bên cạnh đó, người bị xâm phạm cũng có thể khởi kiện ra tòa án để buộc xin lỗi, cải chính công khai; buộc chấm dứt hành vi vi phạm và yêu cầu bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần (nếu có).

Về xử phạt hành chính, TS Tuấn cho biết khoản 1 Điều 84 Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định người nào có hành vi thu thập, sử dụng thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin về phạm vi và mục đích thu thập và sử dụng thông tin đó thì bị phạt tiền từ 10-20 triệu đồng.

Về xử lý hình sự, trường hợp người thực hiện hành vi đăng tải, phát tán hình ảnh của người khác khi chưa được sự đồng ý, nếu hành vi đó xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm và gây hậu quả nghiêm trọng cho người bị hại, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác theo quy định tại Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

“Như vậy, việc livestream bắt quả tang ngoại tình trên Facebook không phải là cách thức giải quyết phù hợp với quy định của pháp luật. Mặc dù hành vi ngoại tình có thể bị xem xét, xử lý trong khuôn khổ quan hệ hôn nhân, nhưng trong những tình huống đặc biệt nhạy cảm, sự nóng giận và mất bình tĩnh dễ khiến cá nhân lựa chọn cách hành xử cảm tính, vượt quá giới hạn pháp luật cho phép. Việc tự ý công khai, bêu rếu người khác trên mạng xã hội không những không góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị phản bội, mà còn có thể đẩy chính người thực hiện hành vi vào vòng trách nhiệm pháp lý. Do đó, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách hiệu quả, cá nhân cần giữ sự tỉnh táo, tuân thủ và vận dụng đúng, đầy đủ các quy định của pháp luật, thay vì hành động theo cảm xúc nhất thời”, TS Tuấn cho lời khuyên.