Làm gì để người bệnh chọn trạm y tế?

Đổi mới y tế cơ sở nhằm thu hút người dân quay lại trạm y tế ra sao?

Người bệnh đã “chịu” trạm y tế

Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ tại một số trạm y tế, số lượng người dân đến khám, chữa bệnh tăng khoảng 20-30% so với trước đây.

Sáng 9-1, tại Trạm y tế phường Bình Lợi Trung từ sáng sớm nhiều người dân, nhất là người cao tuổi, đã có mặt tại trạm xếp hàng đợi đến lượt thăm khám. Phía trong nhân viên y tế hướng dẫn thăm khám cho các cụ rất nhanh chóng, không cần phải chờ đợi lâu. Nhiều người dân cho biết thay vì chọn bệnh viện để thăm khám vốn đã quá tải, việc chọn trạm y tế sẽ nhanh hơn mà còn được các bác sĩ khám bệnh tận tình.

Bà Mỹ Hạnh (77 tuổi, ngụ phường Bình Lợi Trung) chia sẻ đây là lần đầu bà chọn đến trạm y tế thăm khám thay vì đến bệnh viện tuyến trên vì bà mắc nhiều bệnh nền như huyết áp, mỡ máu, đau nhức xương khớp. Bà rất bất ngờ là chỉ mất chưa đến một tiếng để hoàn tất các bước khám.

“Tôi được đo huyết áp, làm xét nghiệm máu, siêu âm, chụp X-quang… dù người đến khám cũng khá đông nhưng mọi thứ diễn ra nhanh chóng, không phải chờ đợi lâu. Lần này đến trạm y tế tôi khá bất ngờ vì cơ sở vật chất, máy móc khá khang trang, hiện đại. Bác sĩ và nhân viên y tế ở đây rất nhiệt tình, hướng dẫn tận tình nên tôi cảm thấy rất thoải mái”, bà nói thêm.

Tương tự, tại Trạm y tế phường Tân Định nhiều người dân đến khám các bệnh thông thường, tiêm chủng và tư vấn sức khỏe ban đầu. Khu vực tiếp nhận bệnh nhân được bố trí gọn gàng, có bảng hướng dẫn rõ ràng.

Anh Minh Tuấn (34 tuổi) đến khám do bị đau nhức chân cho biết: “Tôi nghe nói trạm y tế có thay đổi mô hình nên cũng hơi lo. Nhưng khi đến khám thì mọi việc vẫn diễn ra như trước, bác sĩ giỏi thăm khám hỏi han kỹ, làm thủ tục nhanh gọn nên tôi thấy yên tâm”.

Sau khi thăm khám, anh Tuấn được bác sĩ tư vấn hướng điều trị phù hợp, kê đơn thuốc và dặn dò theo dõi tình trạng đau nhức tại nhà, đồng thời hẹn tái khám nếu các triệu chứng không cải thiện.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Đoàn Văn Công – Phó giám đốc Trạm y tế phường Bình Lợi Trung (TP.HCM) – cho biết trong giai đoạn đầu sau khi chuyển giao trạm y tế, nhiều bệnh nhân đã quay trở lại trạm y tế để khám thay vì đến bệnh viện tuyến trên. Lượng người dân đến thăm khám bệnh tăng từ 20-30%.

Bên cạnh đó, đội ngũ nhân sự từ các khoa, phòng trước đây của trung tâm y tế khu vực sau khi sáp nhập được phân bổ về các trạm y tế phường, giúp đội ngũ bám sát địa bàn, gần dân hơn, bảo đảm lực lượng thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

“Trạm y tế phường là tuyến y tế cơ sở gần dân nhất, giữ vai trò ‘gác cổng’ trong hệ thống y tế. Làm tốt công tác khám chữa bệnh ban đầu và phòng chống dịch sẽ góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên”, bác sĩ Công nhấn mạnh.

Tăng cường vai trò “gác cổng” của y tế cơ sở

Bác sĩ Nguyễn Nguyệt Cầu, Giám đốc Trạm y tế phường Tân Định, cũng cho hay sau khi thực hiện sắp xếp, trạm không chỉ tăng về quân số mà còn nâng cao đáng kể về trình độ chuyên môn với sự tham gia của bác sĩ chuyên khoa I, thạc sĩ và các viên chức có kinh nghiệm thực tiễn.

Trước đây, mỗi trạm y tế phường chỉ có khoảng 6-8 nhân viên, khó đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ ngày càng đa dạng. Hiện nay các trạm y tế phường có lực lượng khoảng 25-30 người, tạo điều kiện thuận lợi để phân công chuyên môn rõ ràng hơn. 

Đồng thời tăng cường đủ lực lượng để bám sát địa bàn, gần dân hơn, kịp thời nắm bắt nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, đặc biệt trong công tác y tế dự phòng, quản lý sức khỏe ban đầu và phòng, chống dịch bệnh.

Theo thống kê của Sở Y tế TP.HCM, tính đến tháng 10-2025 toàn TP có hơn 50 triệu lượt khám ngoại trú, khám bảo hiểm y tế (BHYT) chiếm hơn 47%. 

Tuy nhiên, các cấp chuyên sâu là những bệnh viện tuyến cuối, chuyên khoa và cấp cơ bản (bệnh viện quận, huyện) lại “gánh” hơn 90% số bệnh ngoại trú. Trong khi đó nghịch lý nằm ở cấp ban đầu là y tế cơ sở (trạm y tế, phòng khám đa khoa) chỉ chiếm 8% bệnh nhân ngoại trú.

Tương ứng với sự phân bổ nhân sự cũng nghiêng về tuyến trên, nguồn nhân lực y tế cũng tạo thành một “hình tam giác ngược”, trái với mô hình lý tưởng của hệ thống y tế. Cụ thể cấp ban đầu chỉ có 17% nhân viên y tế (khoảng hơn 16.000), tuyến cơ bản 32%, còn tuyến chuyên sâu chiếm tới 51%.

Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM Nguyễn Văn Vĩnh Châu nhận định hiện nay sự can thiệp để phòng ngừa cũng như phát hiện sớm bệnh tật của tuyến y tế cơ sở vẫn còn tương đối khiêm tốn. Đa phần người bệnh khi có bệnh thì đến thẳng các bệnh viện, từ bệnh viện cấp cơ bản thậm chí vượt tuyến lên bệnh viện cấp chuyên sâu để được chẩn đoán và điều trị, rất ít bệnh nhân đến tuyến y tế cơ sở.

Do không có nhiều nhân viên y tế ở tuyến ban đầu nên không có bệnh nhân đến; ngược lại vì không có bệnh nhân đến tuyến cơ sở nên cũng không có nhiều nhân viên y tế về tuyến cơ sở. Đây là câu chuyện “con gà và quả trứng” cần phải giải quyết.