Viên sỏi rơi xuống niệu quản gây ứ nước thận

Bà Hoàng, 58 tuổi, có tiền sử sỏi thận hai bên và sỏi niệu quản phải, chỉ đau âm ỉ nên nhiều năm qua không điều trị. Gần đây, bà đau quặn thận, khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận thận phải ứ nước độ ba (mức nặng), chức năng thận suy giảm nặng.

ThS.BS.CKII Phạm Thanh Trúc, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, cho biết viên sỏi ở niệu quản phải của bệnh nhân, kích thước khoảng 22 mm, tồn tại lâu ngày là nguyên nhân gây tắc nghẽn dòng nước tiểu khiến thận bị ứ nước nghiêm trọng. Trường hợp này cần xử lý sỏi niệu quản trước nhằm giải phóng tình trạng tắc nghẽn, giảm áp lực ứ nước lên thận.

Niệu quản của người bệnh giãn, ngoằn ngoèo, gấp khúc bất thường và hẹp đường tiểu, các phương pháp tán sỏi ngược dòng theo đường tự nhiên không thể áp dụng. Bác sĩ Trúc và êkíp quyết định phẫu thuật nội soi vùng sau phúc mạc để lấy sỏi. Bác sĩ rạch niệu quản tại vị trí viên sỏi, lấy sỏi ra ngoài, sau đó khâu phục hồi niệu quản.

Một tháng sau, chức năng thận ổn định, bà Hoàng được nội soi ngược dòng bằng ống mềm để tán sỏi. Bác sĩ sử dụng laser phá vỡ sỏi thành các mảnh nhỏ li ti và lấy ra ngoài, làm sạch sỏi hai bên thận trong một lần.

Toàn bộ sỏi được đem phân tích thành phần, từ đó bác sĩ xây dựng chế độ theo dõi, chăm sóc và dự phòng phù hợp tránh tái phát. Theo bác sĩ Trúc, khoảng 50% người bệnh có nguy cơ tái phát sỏi trong vòng 5 năm nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Sỏi tiết niệu hình thành khi nồng độ các chất khoáng như canxi, oxalat, axit uric trong nước tiểu tăng cao và ứ đọng, kết tinh thành sỏi. Sỏi thường xuất phát từ thận, sau đó rơi xuống niệu quản. Những viên sỏi nhỏ có thể không gây triệu chứng và tự đào thải theo đường tự nhiên. Tuy nhiên, sỏi kích thước lớn khó tự thoát ra ngoài, dễ gây tắc nghẽn dòng tiểu. Người bệnh có nguy cơ biến chứng nguy hiểm như nhiễm khuẩn đường tiết niệu, thận ứ nước, tổn thương chức năng thận, thậm chí suy thận cấp hoặc mạn.

Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau âm ỉ hoặc đau quặn vùng thắt lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm, tiểu đục, có mủ khi nhiễm khuẩn, kèm sốt, ớn lạnh, buồn nôn, nôn. Khi có các dấu hiệu trên, người bệnh cần đi khám và điều trị kịp thời.

Để phòng ngừa sỏi tiết niệu, bác sĩ khuyến cáo mọi người nên uống đủ nước mỗi ngày nhằm pha loãng nước tiểu, hạn chế kết tinh tạo sỏi. Chế độ ăn uống lành mạnh, giảm muối, hạn chế đạm động vật và thực phẩm giàu oxalat, tăng cường rau xanh và trái cây. Không nhịn tiểu kéo dài vì làm nước tiểu cô đặc, tạo điều kiện cho sỏi phát triển. Nên vận động thể lực đều đặn, kiểm soát cân nặng và điều trị tốt các bệnh nền như rối loạn chuyển hóa, bệnh tuyến cận giáp hay bất thường đường tiết niệu. Người có tiền sử sỏi tiết niệu nên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm sỏi tái phát và can thiệp kịp thời.

Hà Thanh

*Tên người bệnh đã được thay đổi