Chủ tịch Fed bị truy tố: Tiền lệ nguy hiểm cho tính độc lập của ngân hàng trung ương

Không chỉ là một cuộc đối đầu cá nhân, vụ việc đang đặt ra câu hỏi lớn về cán cân quyền lực trong bộ máy liên bang, cũng như tương lai chính sách tiền tệ của Mỹ trong giai đoạn kinh tế nhiều bất định như hiện nay.

Phản ứng dữ dội từ giới chính trị – kinh tế

Theo tiết lộ, ông Powell cho biết đã nhận được trát hầu tòa từ đại bồi thẩm đoàn, liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội hồi tháng 6-2025, xoay quanh dự án cải tạo trụ sở Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) trị giá khoảng 2,5 tỉ USD.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một Chủ tịch Fed đương nhiệm đối mặt với một cuộc điều tra hình sự, khiến sự việc lập tức trở thành tâm điểm chính trị.

Phía Nhà Trắng phủ nhận việc ông Trump đứng sau chỉ đạo cuộc điều tra, song các phát biểu công khai của chính quyền lại làm gia tăng nghi ngờ. 

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố tổng thống cho rằng ông Powell “làm việc kém hiệu quả”, đồng thời để ngỏ khả năng Bộ Tư pháp sẽ tự xác định liệu ông Powell có phạm tội hay không.

Những động thái này nhanh chóng vấp phải phản ứng mạnh mẽ. Một số thượng nghị sĩ Cộng hòa công khai đứng về phía Chủ tịch Fed, cho rằng cuộc điều tra mang tính cưỡng ép và có nguy cơ làm suy yếu tính độc lập của ngân hàng trung ương.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski (bang Alaska) gọi hành động truy tố ông Powell chỉ nhằm mục đích cưỡng ép, trong khi Thượng nghị sĩ Thom Tillis từ bang North Carolina tuyên bố sẽ phản đối mọi đề cử nhân sự Fed của chính quyền ông Trump cho đến khi vụ việc được làm rõ.

Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune cũng cho rằng chính quyền cần có bằng chứng rõ ràng, đáng kể nếu muốn tiến hành bước đi lớn như vậy.

Không chỉ giới chính trị, các cựu Chủ tịch Fed và quan chức kinh tế cấp cao cũng đồng loạt lên tiếng. Trong một tuyên bố chung đưa ra hôm 11-1, họ mô tả cuộc điều tra là “nỗ lực chưa từng có nhằm sử dụng công cụ tư pháp để làm suy yếu Fed”, cảnh báo việc các ngân hàng trung ương bị chi phối bởi chính trị thường dẫn đến lạm phát cao và tăng trưởng thấp.

Nhóm này nhấn mạnh rằng sự độc lập của Fed đã luôn là nền tảng cho sự ổn định của nền kinh tế Mỹ trong nhiều thập kỷ qua.

Hệ lụy với kinh tế Mỹ

Theo Hãng tin AP, về bản chất, cuộc điều tra không chỉ xoay quanh chi phí cải tạo một tòa nhà, mà phản ánh cuộc xung đột sâu sắc giữa Nhà Trắng và Fed về chính sách tiền tệ.

Tổng thống Trump nhiều lần chỉ trích ông Powell vì không cắt giảm lãi suất đủ mạnh, cho rằng lạm phát đã hạ nhiệt và nền kinh tế cần được “bơm tiền” để duy trì đà tăng trưởng. 

Ngược lại, Chủ tịch Fed vẫn kiên trì với lập trường thận trọng, nhấn mạnh các quyết định lãi suất phải dựa trên dữ liệu, đặc biệt trong bối cảnh thị trường lao động có dấu hiệu chậm lại và tác động từ chính sách thuế quan của chính quyền.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu Fed bị gây sức ép chính trị, rủi ro đối với nền kinh tế sẽ rất lớn. Việc hạ lãi suất quá sớm có thể khiến lạm phát bùng lên trở lại, trong khi duy trì lãi suất không phù hợp cũng có thể làm gia tăng thất nghiệp.

Do đó, sự độc lập của Fed không chỉ là nguyên tắc thể chế, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, từ việc làm cho đến giá cả hàng hóa thiết yếu.

Vụ việc càng trở nên phức tạp khi nhiệm kỳ của ông Powell với tư cách Chủ tịch Fed sẽ kết thúc trong vài tháng tới, nhưng ông vẫn còn nhiệm kỳ trong Hội đồng Thống đốc Fed kéo dài đến năm 2028.

Nếu ông Powell chọn ở lại Hội đồng, chính quyền Trump sẽ mất cơ hội bổ sung thêm một ghế để giành thế đa số trong hội đồng bảy thành viên – điều có thể giúp Nhà Trắng thúc đẩy các cải cách sâu rộng tại Fed mà không cần thông qua luật mới.

Một số cựu quan chức Fed cho rằng cuộc điều tra hiện nay nhằm gây áp lực buộc ông Powell rời hẳn Hội đồng sau khi kết thúc nhiệm kỳ chủ tịch. 

Nếu điều đó xảy ra, chính quyền ông Trump sẽ có nhiều dư địa hơn để định hình lại Fed theo hướng phù hợp với ưu tiên chính trị của mình.

Trong bối cảnh đó, thị trường và giới hoạch định chính sách đang theo dõi sát diễn biến vụ việc. Nhiều chuyên gia lo ngại rằng ngay cả khi không dẫn đến cuộc truy tố chính thức, quá trình điều tra cũng có thể tạo tiền lệ nguy hiểm, làm suy yếu niềm tin vào tính độc lập của Fed và khiến các Chủ tịch Fed tương lai chịu áp lực chính trị lớn hơn.

Chủ tịch Fed bị điều tra hình sự

Bộ Tư pháp Mỹ đã mở cuộc điều tra hình sự đối với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell, liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington và các phát biểu của ông trước Quốc hội.