Quốc gia phát minh ra nồi cơm điện

Nồi cơm điện là một trong những phát minh đơn giản nhưng thay đổi sâu sắc thói quen nấu nướng của hàng triệu gia đình trên thế giới. Dù ngày nay sản phẩm này xuất hiện ở mọi nơi và có nhiều biến thể khác nhau, quốc gia đầu tiên phát minh và thương mại hóa nồi cơm điện tự động trên thế giới là Nhật Bản. Câu chuyện phía sau không chỉ là một tiến trình công nghệ, mà còn là minh chứng về nỗ lực thử nghiệm, hợp tác giữa doanh nghiệp và sáng tạo cá nhân để giải quyết một nhu cầu rất đời thường: nấu một nồi cơm chín đều, không mất công canh chừng.

Nhật Bản – nơi nồi cơm điện ra đời

Ý tưởng sử dụng điện để nấu cơm bắt đầu xuất hiện ở Nhật Bản từ giữa thế kỷ 20. Khi điện lực dần phổ biến và phong trào công nghiệp hóa lan rộng, các kỹ sư Nhật đã thử nghiệm nhiều cách nấu cơm bằng điện. Ban đầu, những thử nghiệm này đơn giản chỉ là áp điện vào các dụng cụ truyền thống như bếp kamado hay nồi ohitsu, nhưng tất cả đều thất bại do không kiểm soát được nhiệt độ và độ chín của gạo. Cơm thường bị khê, sống hoặc nhão, không thể sử dụng đại trà.

Tại thời điểm này, Toshiba – một trong những tập đoàn sản xuất thiết bị điện hàng đầu Nhật Bản đã bắt tay nghiên cứu chiếc nồi cơm điện tự động. Nhưng ngay cả với nguồn lực của hãng, việc phát minh ra một sản phẩm hoạt động ổn định và dễ sử dụng vẫn là một thách thức lớn.

Nỗ lực của Toshiba và vai trò của vợ chồng Minami

Trong khi Toshiba nghiên cứu, dự án nồi cơm điện gặp nhiều khó khăn. Kỹ thuật thì thiếu, nhu cầu thì rõ rệt, nhưng lời giải chưa xuất hiện. Đến đầu thập niên 1950, hai vợ chồng Minami Yoshitada và Fumiko, điều hành một nhà máy nhỏ tại Tokyo, quyết định tham gia vào dự án này thông qua đề xuất của Toshiba. Khi đó, nhà máy của Minami đang đứng trước nguy cơ phá sản sau khi thị trường bình nóng lạnh sụt giảm sau chiến tranh.

Hai bên hợp tác: Toshiba có ý tưởng và mục tiêu thương mại, Minami có khả năng sản xuất, thử nghiệm và tinh thần kiên trì. Minami thế chấp tài sản cá nhân, vay ngân hàng, mua gạo và thực hiện hàng loạt thử nghiệm để tìm giải pháp nấu cơm tự động ổn định. Sau nhiều lần thất bại, nhóm đã nhận ra yếu tố quyết định không nằm ở việc điều chỉnh ngọn lửa, mà ở khả năng xác định thời điểm nước đã cạn để tự ngắt nguồn nhiệt.

Kết quả của quá trình nghiên cứu và thử nghiệm là hệ thống nồi hai lớp với bộ phận cảm biến nhiệt: nước trong lớp nồi ngoài bốc hơi hết sẽ khiến nhiệt độ tăng đột ngột, điều này kích hoạt bộ phận ngắt điện tự động. Nhờ cơ chế này, nồi cơm không cần canh, nước tự điều chỉnh và cơm chín đều hơn.

Sản phẩm đầu tiên và phản ứng của thị trường

Sau ba năm nghiên cứu và thử nghiệm, Toshiba ra mắt nồi cơm điện tự động đầu tiên trên thế giới vào ngày 10/12/1955. Sản phẩm ban đầu được gọi là nồi cơm điện nắp rời. Mỗi chiếc nồi được bán với giá khoảng 3.200 yên – tương đương gần một phần ba lương khởi điểm của sinh viên mới tốt nghiệp đại học Nhật Bản thời đó, và là một khoản đầu tư không nhỏ đối với nhiều gia đình.

Dù vậy, nồi cơm điện nhanh chóng được nhiều bà nội trợ đón nhận. Việc không phải canh chừng bếp lửa, không lo cơm cháy hay sống, giúp họ tiết kiệm thời gian và sức lực đáng kể. Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, sản phẩm này đã có mặt trong khoảng một nửa số hộ gia đình Nhật Bản, mở đầu cho một làn sóng thay đổi cách nấu cơm truyền thống.

Từ Nhật Bản đi ra thế giới

Sau thành công ban đầu tại Nhật, nồi cơm điện được giới thiệu đến nhiều thị trường châu Á khác, nơi cơm cũng là lương thực chính. Ở Việt Nam, sản phẩm xuất hiện và trở thành vật dụng quen thuộc từ thập niên 1980 – 1990, khi điện lưới và hàng điện gia dụng nhập khẩu dần phổ biến. Người tiêu dùng Việt nhanh chóng chấp nhận nồi cơm điện vì đáp ứng đúng nhu cầu nấu cơm mỗi ngày: đơn giản, ổn định và phù hợp với thói quen ăn uống.

Qua thời gian, công nghệ cũng không ngừng cải tiến. Năm 1972, Toshiba phát triển nồi cơm điện có chức năng giữ ấm; đến cuối thập niên 1970, vi điều khiển được tích hợp để quản lý quá trình ngâm và hâm nóng; năm 1988 đánh dấu sự xuất hiện của nồi cơm điện cao tần dùng cảm ứng điện từ, cải thiện chất lượng hạt cơm đáng kể.

Một phát minh đời thường nhưng bền lâu

Ngày nay, nồi cơm điện vẫn là một trong những thiết bị gia dụng phổ biến nhất trên thế giới, từ những gia đình thành thị ở Việt Nam đến những hộ nông thôn ở Nhật, Hàn, Trung Quốc hay Thái Lan. Dù công nghệ bếp núc phát triển với bếp từ, nồi áp suất điện hay nồi đa năng, nồi cơm điện vẫn giữ chỗ đứng vững chắc bởi tính đơn giản, hiệu quả và phù hợp với nhu cầu hàng ngày.

Thành tựu này không chỉ đơn thuần là một phát minh kỹ thuật, mà còn là minh chứng cho sự hợp tác giữa doanh nghiệp lớn như Toshiba và những cá nhân kiên trì như vợ chồng Minami, cùng nhau biến một nhu cầu đời thường thành sản phẩm thay đổi cách nấu nướng của cả thế giới.