Chủ trương của thành phố Hà Nội tạm dừng đào đường, vỉa hè trong dịp Tết Nguyên đán đã nhận được sự đồng tình cao của dư luận xã hội. Xin lưu ý văn bản của Sở Xây dựng Hà Nội nêu rõ “tạm dừng thi công đào đường, vỉa hè các công trình trên địa bàn thành phố”, nghĩa là cả “đào đường” chứ không riêng “vỉa hè” – trong bài viết này gọi chung là “đào đường”.
Có thể nói, chủ trương trên cho thấy chính quyền lắng nghe dân, đáp ứng mong mỏi của người dân từ những việc thiết thực, qua đó tạo niềm tin, kỳ vọng khi Thủ đô đang triển khai những công trình, dự án tầm vóc thế kỷ cho tương lai.
Dừng đào đường dịp Tết sẽ giúp giao thông thông suốt hơn, mỹ quan đô thị được cải thiện, đời sống sinh hoạt của nhân dân bớt bị xáo trộn trong những ngày lễ trọng đại của đất nước. Tuy nhiên, từ thực tiễn trên lại đặt ra vấn đề cần được nhìn nhận toàn diện hơn: đâu là nguyên nhân bản chất khiến tình trạng “đào lên, lấp xuống” kéo dài nhiều năm qua?
Thành phố Hà Nội tạm dừng đào đường, vỉa hè trong dịp Tết Nguyên đán (Ảnh minh họa: Thành Đông)
Thực tế, tại hầu hết các tỉnh, thành phố, nhất là những nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh, tình trạng đào đường, rào chắn thi công gây cản trở giao thông vẫn diễn ra phổ biến. Dịp Tết, lưu lượng phương tiện tăng cao không chỉ ở các đô thị trung tâm mà còn trên các trục giao thông liên tỉnh, cửa ngõ ra vào các thành phố, khu công nghiệp, khu du lịch. Nếu chỉ một số địa phương thực hiện nghiêm việc dừng đào đường, trong khi các địa phương khác vẫn để tình trạng đào đường “đến hẹn lại lên”, hiệu quả chung sẽ bị hạn chế. Chủ trương dừng đào đường dịp Tết cần được nhìn nhận như một yêu cầu chung trong quản lý đô thị và giao thông.
Các tỉnh, thành phố cần ưu tiên cao nhất cho việc bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt, phục vụ nhu cầu đi lại chính đáng của nhân dân trong dịp lễ, Tết. Đây cũng là thước đo năng lực điều hành và trách nhiệm của chính quyền địa phương đối với đời sống người dân.
Tạm dừng đào đường dịp Tết là một bước tiến, nhưng điều người dân mong muốn còn hơn thế. Thực tiễn cho thấy, vài tuần trước và sau Tết, nhiều tuyến phố bị đào xới liên tục, hết đơn vị này đến đơn vị khác, hết công trình này đến công trình khác. Lý do thường là do giải ngân cuối năm, yêu cầu tiến độ phải hoàn thành gấp rút. Thế nhưng, đào đường đâu chỉ có dịp Tết. Cho nên, bản chất vấn đề nằm ở cách tổ chức và điều phối hoạt động đào đường trong suốt cả năm. Nếu công tác này được quản lý khoa học, minh bạch, có kế hoạch dài hạn, thì “vấn nạn” đào đường mới được giải quyết triệt để.
Giải pháp căn cơ nhất là xây dựng và thực hiện nghiêm quy hoạch tổng thể về hạ tầng kỹ thuật đô thị. Trong đó, các công trình ngầm như cấp thoát nước, điện, viễn thông, khí đốt cần được quy hoạch đồng bộ từ đầu. Khi triển khai thi công, các ngành, các đơn vị phải phối hợp chặt chẽ, tránh tình trạng mạnh ai nấy làm. Một tuyến đường chỉ nên đào một lần để thực hiện đồng thời nhiều hạng mục, thay vì đào đi đào lại nhiều lần trong thời gian ngắn.
Ứng dụng công nghệ cũng là giải pháp quan trọng. Việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về hạ tầng đô thị, tích hợp thông tin về các công trình ngầm, giấy phép đào đường, tiến độ thi công sẽ giúp các cơ quan quản lý điều hành hiệu quả hơn. Đây cũng là nền tảng để tiến tới quản lý đô thị thông minh, giảm thiểu sự can thiệp thủ công và những bất cập phát sinh từ thiếu thông tin.
Bên cạnh đó, việc lập kế hoạch đào đường cần được thực hiện công khai, có lộ trình rõ ràng. Các địa phương cần công bố danh mục tuyến đường dự kiến thi công, thời gian bắt đầu, thời gian hoàn trả mặt bằng, đơn vị chịu trách nhiệm… Khi thông tin được minh bạch, người dân và doanh nghiệp có thể chủ động sắp xếp công việc, đồng thời tham gia giám sát, phản ánh kịp thời những trường hợp vi phạm.
Một nguyên nhân quan trọng nữa là vấn đề kỷ cương. Không ít công trình được cấp phép với thời hạn rõ ràng nhưng thi công chậm tiến độ, kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Có trường hợp sau khi dừng thi công, rào chắn vẫn tồn tại, mặt đường không được hoàn trả đúng quy chuẩn, gây lãng phí không gian đô thị và bức xúc trong nhân dân. Muốn giải quyết tận gốc vấn đề, cần siết chặt trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Việc cấp phép đào đường phải đi kèm với cam kết tiến độ và chất lượng hoàn trả mặt bằng. Quan trọng hơn, cần làm rõ trách nhiệm của các bên nếu để xảy ra tình trạng đào đường tràn lan, kéo dài, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân.
Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Cấp nào cũng phải coi việc hoàn thành nhiệm vụ và phục vụ nhân dân tốt hơn là trách nhiệm và danh dự…”. Từ việc giải phóng mặt bằng nút giao thông Voi Phục – Ô Chợ Dừa đến quyết định dừng đào đường dịp tết, Hà Nội đang thể hiện rõ quyết tâm giải quyết những bài toán tồn đọng nhiều năm, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Lãnh đạo TPHCM vừa qua đã chỉ đạo tháo dỡ rào chắn 9 khu đất trống để làm công viên, vườn hoa dịp Tết. Trước đó thành phố cũng đã quyết định chuyển khu đất vàng số 1 Lý Thái Tổ thành công viên xanh đồng thời là nơi tưởng niệm đồng bào tử nạn vì Covid…
Mọi thay đổi để thấy đầy đủ hiệu quả cần phải có thời gian. Thế nhưng, những quyết định hợp lòng dân đã khơi dậy niềm tin về ý thức trách nhiệm và tư duy mới trong quản lý đô thị. Suy cho cùng, chính quyền vì dân phải luôn bắt đầu từ sự lắng nghe, thấu hiểu những mong mỏi cụ thể, thiết thực của người dân như thế!
Tác giả: PGS.TS Đỗ Chí Nghĩa là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội.
Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!
Nguồn: https://dantri.com.vn/tam-diem/tet-khong-dao-duong-20260114054008406.htm
