Khởi công nhiều dự án lớn: Hội tụ đủ yếu tố để TP.HCM tăng tốc

Theo PGS.TS Phạm Văn Song – Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ Miền Đông, dưới góc nhìn đời thường hơn, những bước đi mạnh mẽ về hạ tầng ở TP.HCM thời gian qua không phải là kiểu “nước tới chân mới nhảy”. Thực chất, đó là kết quả của một quá trình chuẩn bị kéo dài, khi nhiều yếu tố đã hội đủ để thành phố có thể tăng tốc đúng thời điểm, thay vì tiếp tục chần chừ.

Điều dễ nhận thấy đầu tiên là tinh thần dám nghĩ, dám làm. Việc hàng loạt dự án lớn được thông qua và đồng loạt khởi công trong thời gian ngắn, đặc biệt trong bối cảnh trước thềm Đại hội Đảng, cho thấy sự thống nhất và quyết tâm khá rõ ràng của lãnh đạo thành phố. 

Metro số 2, cầu Cần Giờ hay Khu liên hợp thể thao Rạch Chiếc… thực ra đều là những cái tên đã được nhắc tới từ lâu. Các dự án không mới, nhưng suốt nhiều năm vẫn nằm trên giấy vì còn vướng đủ thứ.

Tuy nhiên lần này, điểm khác biệt là TP.HCM quyết định làm tới nơi tới chốn. Không chỉ dừng ở việc ký quyết định cho xong, thành phố chủ động đẩy tiến độ, chấp nhận va chạm và kiên nhẫn tháo gỡ từng nút thắt để dự án thực sự chuyển động ngoài công trường. 

Dám làm ở đây không phải là làm liều, mà là dám đứng ra chịu trách nhiệm cho những quyết định lớn, có tác động lâu dài đến diện mạo và hướng phát triển của thành phố.

Song song đó là TP.HCM đã có sự thay đổi rõ rệt trong cách điều hành. Việc nhiều dự án do doanh nghiệp đề xuất được xử lý nhanh gọn hơn trước cho thấy TP.HCM đã chọn một cách làm khác. Thành phố không còn chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước, mà chủ động mở cửa để xã hội cùng tham gia.

“Quan trọng hơn là thái độ tiếp cận: chính quyền không chỉ ngồi chờ hồ sơ, mà sẵn sàng đồng hành, cùng doanh nghiệp gỡ khó. Khi cách làm minh bạch và thông thoáng, nguồn lực trong xã hội tự nhiên được khơi dậy. Doanh nghiệp sẵn sàng bỏ vốn, bỏ công vào những dự án lớn nếu họ cảm nhận được sự nhất quán và tinh thần cùng làm từ phía chính quyền.

Điều này cũng cho thấy bộ máy của thành phố đang vận hành hiệu quả hơn, nhất là ở những khâu phối hợp vốn từng bị xem là chậm chạp, rườm rà”, PGS.TS Phạm Văn Song nói.

PGS.TS Phạm Văn Song nhấn mạnh rằng những dự án chiến lược sẽ giúp TP.HCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của Đông Nam Bộ và có thể đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung của cả nước. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để thành phố thử nghiệm những cách làm mới trong quản lý, sử dụng đất và tổ chức đô thị.

Tựu trung lại, những gì đang diễn ra cho thấy TP.HCM đang tận dụng khá tốt một giai đoạn thuận lợi để bứt lên. Việc dám nghĩ, dám làm không chỉ nhằm tạo dấu ấn trong ngắn hạn, mà quan trọng hơn là đặt nền móng cho một chặng đường phát triển mới, nơi hạ tầng được làm trước, hành động đi kèm quyết tâm.

“Nói vui một chút, khi TP.HCM đã “vào guồng” rồi thì không chỉ nghị quyết chạy nhanh, mà các công trình chiến lược cũng tăng tốc theo”, PGS.TS Phạm Văn Song chia sẻ.

Xây dựng đường găng, KPI tiến độ cho các dự án hạ tầng

TS Phạm Viết Thuận – Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, cho rằng trong bối cảnh phát triển mới, TP.HCM đã vươn lên, áp dụng các giải pháp đột phá để giải phóng nguồn lực, khơi nguồn sáng tạo. Nhờ đó, những công trình chiến lược gắn với khát vọng và tầm vóc mới được chuyển động nhanh chóng.

Với số lượng dự án đồ sộ năm 2026, chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công và năng lực quản trị dự án.

Theo TS Thuận, thủ tục đã hanh thông, vấn đề còn lại nằm ở khâu thực thi và quản trị dự án. Từ thực tế nhiều dự án triển khai thời gian qua, việc xây dựng hồ sơ mời thầu và hợp đồng với nhà đầu tư, nhà thầu cần phải lường trước rủi ro, nhất là trong bối cảnh TP.HCM đang triển khai nhiều công trình có hàm lượng công nghệ, kỹ thuật cao, chưa từng có tiền lệ.

Về góc độ quản lý nhà nước, theo TS Thuận, cơ quan quản lý phải luôn chủ động, kiểm soát chặt đường găng và KPI tiến độ, không để phụ thuộc vào nhà đầu tư hay nhà thầu yếu kém. Không thể để xảy ra tình trạng ký hợp đồng xong rồi, dự án chậm tiến độ nhưng xử lý cũng không xong.

“TP.HCM cần gắn trách nhiệm cụ thể cho từng sở, ngành, các chủ đầu tư, kiên quyết thay thế những cán bộ không kiểm soát được tiến độ thi công, tiến độ giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, có hình thức khen thưởng động viên các cán bộ làm tốt và tiếp tục sàng lọc, lựa chọn những cán bộ có bản lĩnh, quyết đoán và đủ năng lực tổ chức thực hiện.

Nếu từ khâu thủ tục đến khâu thực thi và quản trị dự án được triển khai thông suốt, ‘đầu xuôi đuôi lọt’, thì trong 5 năm tới, bộ mặt hạ tầng TP.HCM sẽ có sự thay đổi căn bản”, TS Thuận nói.