Loạt container hóa chất… mắc kẹt vì luật có hiệu lực nhưng thiếu văn bản hướng dẫn

Là doanh nghiệp lớn ở phía Nam chuyên phải nhập khẩu hóa chất để sản xuất các sản phẩm hàng tiêu dùng, hóa mỹ phẩm, vị giám đốc doanh nghiệp đứng ngồi không yên khi một số lô hàng nhập khẩu từ cuối năm 2025, đầu năm 2026 gần như không được thông quan và bị ách lại cảng. 

Loạt lô hàng về tới cảng ách lại vì… thiếu hướng dẫn

Đứng trước nguy cơ thiếu nguyên liệu cho sản xuất, dây chuyền phải dừng hoạt động, doanh nghiệp này phải gửi đơn kêu cứu đến cơ quan chức năng là Sở Công Thương để nhờ tháo gỡ. Thế nhưng, vướng mắc này cũng chưa có được câu trả lời khi cơ quan này cho biết là “không có cơ sở pháp lý, hướng dẫn để giải quyết hồ sơ thủ tục”. 

Lý do được giải thích là theo quy định của Luật Hóa chất có hiệu lực thi hành gnày 1-1-2026, Luật Hóa chất số 06/2007 (luật cũ) sẽ hết hiệu lực kể từ khi luật mới có hiệu lực thi hành. Điều này đồng nghĩa các nghị định và thông tư hướng dẫn liên quan tới luật trên không còn hiệu lực thi hành. 

Trong khi đó, các văn bản hướng dẫn mới vẫn chưa được ban hành, nên không có căn cứ để các cơ quan, ban ngành chức năng thực hiện việc cấp phép, nhập khẩu hàng hóa cho doanh nghiệp. 

Theo chia sẻ của doanh nghiệp này, không chỉ các container hàng trên bị ách lại, mà các container hàng khác cũng đang về trong tháng 1, đều đứng trước nguy cơ chưa thể cấp giấy phép thông quan. 

Đây vốn là những hóa chất – nguyên liệu cho sản xuất hóa mỹ phẩm được cấp phép theo luật cũ. Vì vậy, thiệt hại sơ bộ ước tính lên tới cả trăm nghìn USD, một số dây chuyền sản của doanh nghiệp còn đứng trước nguy cơ phải dừng sản xuất.

Trong đơn gửi Thủ tướng Chính phủ và bộ trưởng các Bộ: Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp ngày 12-1 của Hội đồng kinh doanh Mỹ – ASEAN (USABC) cũng cho hay đã nhận được nhiều phản ánh của các doanh nghiệp liên quan đến việc chậm ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn các luật có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, gây tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Cho đến ngày 12-1, một số luật hiện vẫn chưa có văn bản hướng dẫn gồm Luật Hóa chất, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa. Việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn này khiến nhiều nội dung mới của các đạo luật trên chưa thể được thực hiện, nhất là các thủ tục hành chính.

Trong đó, việc xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất có điều kiện, các hóa chất khác làm nguyên liệu sản xuất, được quy định tại Điều 12 của Luật Hóa chất năm 2025 hiện đang tắc nghẽn do chưa có văn bản hướng dẫn.

“Điều này khiến nhiều doanh nghiệp hoang mang không rõ sẽ phải thực hiện thủ tục như thế nào, gây ảnh hưởng tiêu cực đối với việc lập kế hoạch và thực hiện các hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp hóa chất, thậm chí gây đình trệ sản xuất” – USABC nêu và cho hay khó khăn này cũng xảy ra tương tự với các luật khác chưa có văn bản hướng dẫn.

Cần sớm có hướng dẫn hỗ trợ doanh nghiệp

Trên cơ sở đó, USABC kiến nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn các luật trên. 

Trong văn bản hướng dẫn cần có khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý để doanh nghiệp chuẩn bị tuân thủ, bổ sung và cập nhật giấy phép phù hợp với các quy định mới, tránh tình trạng văn bản có hiệu lực ngay từ ngày ký gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong thời gian chờ đợi ban hành quy định mới, USABC cũng đề nghị cho phép áp dụng các quy định cũ, tạo điều kiện cho phép doanh nghiệp nhập khẩu các hóa chất có điều kiện mà không cần giấy phép cho tới khi nghị định mới được ban hành.

Bởi theo Điều 57.2 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi (Luật 87/2025/QH15), quy định cũ có thể tiếp tục có hiệu lực nếu được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố tiếp tục có hiệu lực.