Mỹ suýt mất phi cơ 90 triệu USD vì một bánh răng lỗi

Khi thực hiện chuyến bay huấn luyện vào tháng 11/2024, một trực thăng lai CV-22 Osprey thuộc Phi đoàn Đặc nhiệm số 20 không quân Mỹ đã phải hạ cánh khẩn cấp ở bang New Mexico. Trên máy bay khi đó có 4 người, không ai bị thương trong sự việc.

Trong báo cáo công bố ngày 13/1, ủy ban điều tra của không quân Mỹ cho biết nguyên nhân là một bánh răng thép bên trong hộp số của chiếc CV-22 đã bị vỡ đôi giữa chuyến bay. Mảnh kim loại văng ra với tốc độ cao, xuyên thủng và phá hủy nhiều bộ phận xung quanh.

Cuộc điều tra cho thấy bánh răng được làm từ loại thép kém chất lượng, có định danh X-53. Đây là vật liệu dùng để chế tạo các bộ phận từng gặp tình trạng hư hỏng tương tự trong động cơ và hộp số của hơn 10 chiếc V-22 gặp nạn kể từ năm 2009.

Điều khiển máy bay khi đó là hai phi công dày dạn kinh nghiệm của không quân Mỹ, với kinh nghiệm hơn 2.000 giờ bay tích lũy. Tuy nhiên, khi hàng loạt đèn tín hiệu bật và âm thanh cảnh báo vang lên trong buồng lái, sĩ quan cơ giới trên không là người đầu tiên nhận ra mức độ nguy hiểm. “Hạ độ cao rồi hạ cánh ngay”, người này nói với đồng đội.

Vào thời điểm xảy ra trục trặc, tổ lái chỉ còn chưa đầy một phút để tiếp đất an toàn.

Các phi công nhanh chóng làm theo, giảm tốc độ máy bay và điều chỉnh để đối phó tình trạng mất lực đẩy do hỏng động cơ. Khi còn cách mặt đất khoảng 12 m, máy bay bắt đầu hụt lực đẩy và rơi thẳng xuống với tốc độ 3 m/s, gấp đôi so với tốc độ hạ cánh thông thường.

Theo ủy ban điều tra, sự cố xảy ra sau khi Phi đoàn Đặc nhiệm số 20 vừa kết thúc đợt dừng bay đối với dòng CV-22. Trong thời gian này, các tổ lái được đào tạo cụ thể về quy trình hạ cánh khẩn cấp khi xảy ra sự cố liên quan đến hộp số và động cơ.

“Đợt dừng bay buộc họ tập trung vào các nguyên tắc cốt lõi, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm tra và xử lý sự cố trên không. Điều này giúp hình thành thói quen ưu tiên cho máy bay hạ cánh càng sớm càng tốt trong tình huống khẩn nguy, đặc biệt khi có sự cố liên quan đến hộp số và động cơ”, báo cáo có đoạn.

Trực thăng lai V-22 được Lầu Năm Góc đặt hàng phát triển từ năm 1983, nhằm tạo ra máy bay phản lực có thể hoạt động ở địa hình nhỏ hẹp như rừng rậm, đường băng dã chiến cực ngắn hoặc tàu sân bay trực thăng. Một số biến thể gồm CV-22B dành cho Bộ tư lệnh Chiến dịch Đặc biệt không quân Mỹ, MV-22B của thủy quân lục chiến và CMV-22B dành cho tàu sân bay.

Hệ thống động cơ xoay của V-22 cho phép máy bay dựng cánh quạt để cất hạ cánh thẳng đứng như trực thăng thông thường, hoặc chạy đà và tiếp đất như máy bay cánh bằng. V-22 Osprey có chiều dài 17,5 m, chiều rộng tính cả cánh quạt là gần 26 m, khối lượng cất cánh tối đa 27,4 tấn, tầm hoạt động 1.600 km. Máy bay có thể chở 24 binh sĩ hoặc 9 tấn hàng hóa, khí tài quân sự.

Tổng cộng 400 chiếc đã được xuất xưởng, trong đó mỗi phi cơ CV-22 có giá ước tính 90 triệu USD. Dòng máy bay này đã trải qua 66 tai nạn kể từ năm 1991 đến nay, trong đó 19 vụ khiến phi cơ bị phá hủy hoàn toàn, và làm 62 người thiệt mạng.

Nguyễn Tiến (Theo AP, AFP, Task&Purpose)