Mướt mồ hôi với các tờ khai thuế

Phải thuê dịch vụ viết hồ sơ hộ

Nghị quyết số 66.7/2025 của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) dựa trên dữ liệu, đã quy định cơ quan chức năng không tiếp nhận bản giấy như sổ hồng, CCCD, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, giấy chứng tử, thẻ bảo hiểm, sổ BHXH, giấy phép lái xe… Cơ quan tiếp nhận, giải quyết TTHC khai thác, sử dụng thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu để thay thế thành phần hồ sơ khi giải quyết.

Quy định là vậy nhưng hiện nay ở nhiều nơi, người dân đi làm các thủ tục vẫn quá vất vả với các loại tờ khai, nhất là khai thuế. Cầm trên tay một xấp hồ sơ với vẻ mặt đầy lo lắng, chị Thanh Hoa (P.Bình Trưng, TP.HCM) cho biết chị mới ký hợp đồng công chứng mua một căn nhà ở khu vực P.Cát Lái, TP.HCM; nay đi làm hồ sơ cập nhật tên lên giấy chứng nhận (sổ hồng). Khi đến quầy làm việc, chị được cán bộ tiếp nhận phát cho một bộ hồ sơ để điền các thông tin theo quy định. Tuy nhiên, khi cầm xấp hồ sơ, chị không biết phải làm như thế nào, bắt đầu từ đâu trước một “rừng”thủ tục khai báo thuế. Dù được cán bộ hướng dẫn nhưng chị vẫn hết sức bối rối, không thể làm được.

“Hồ sơ khai thuế gồm tờ khai thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, tờ khai lệ phí trước bạ, tờ khai thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Tuy nhiên những tờ khai này rất khó vì có những yêu cầu tôi không biết phải làm như thế nào. Nếu điền không đúng, nguy cơ hồ sơ bị trả lại rất cao. Nên để chắc ăn tôi đã phải đi thuê dịch vụ viết hồ sơ”, chị Thanh Hoa cho hay.

Để kiểm chứng lời chị Thanh Hoa nói, chúng tôi đã “xin” một bộ hồ sơ để tự khai thuế cho một hợp đồng mua bán căn hộ. Trong đó khó nhất là hồ sơ khai thuế TNCN, áp dụng đối với trường hợp có thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản (BĐS), thu nhập từ nhận thừa kế và quà tặng là BĐS. Tờ khai này dài đến 4 trang giấy A4, trong đó phải khai rất chi tiết thông tin cá nhân của người chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng; thông tin người nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng; thông tin loại hình BĐS chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng; đặc điểm BĐS chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng; thu nhập từ chuyển nhượng BĐS…

Dù cũng nhiều năm làm việc trong lĩnh vực nhà đất, nhưng để hoàn tất một bộ hồ sơ khai các loại thuế, chúng tôi cũng phải mất gần 1 giờ đồng hồ vật lộn với một đống giấy tờ. Tuy nhiên khi nhờ cán bộ tiếp nhận hồ sơ kiểm tra lại thì rất nhiều thông tin vẫn bị sai và hồ sơ bị trả làm lại.

Cũng do viết hồ sơ quá khó khăn và mất nhiều thời gian nên tại hầu hết các nơi tiếp nhận hồ sơ nhà đất luôn xuất hiện lực lượng hùng hậu viết hồ sơ thuê, với giá 200.000 đồng một bộ. Một người chuyên làm dịch vụ viết hồ sơ tại khu vực H.Củ Chi (cũ), TP.HCM, cho biết mỗi ngày bà nhận của hàng chục người thuê viết hồ sơ trước khi nộp chính thức vào bộ phận một cửa.

Có thể lấy thông tin trên cơ sở dữ liệu

Ông Đinh Ngọc Tuân, Giám đốc Công ty Địa ốc Tài Tuân, có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh nhà đất, thừa nhận các khách hàng của ông khi mua bán, cần làm thủ tục để sang tên cũng phải qua dịch vụ làm hồ sơ. “Hồ sơ khai thuế rất rối rắm và khó đối với một người dân bình thường. Nếu khai sai hoặc thậm chí không biết cách khai, hồ sơ nộp vào dễ bị trả ra bắt khai lại hoặc bổ sung thông tin, như vậy sẽ mất nhiều thời gian. Trong các loại hồ sơ khai thuế thì thuế TNCN là rất khó mà phải dân kế toán mới có thể làm được. Chính vì vậy, người dân phản ứng rất nhiều về tờ khai này”, ông Tuân nói.

Theo luật sư Hoàng Thu (Đoàn luật sư TP.HCM), để tuân thủ các quy định của pháp luật và chủ trương số hóa, ngành thuế cần đổi mới cách làm, tập trung khai thác thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thông tin trên cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử để thay thế cho thành phần hồ sơ giấy như hiện nay. Ngành thuế cần đơn giản các tiêu chí khai đối với những trường hợp đã có thể hiện đầy đủ thông tin trên hợp đồng công chứng. Ví dụ như mã số thuế chỉ nên khai đối với những trường hợp người dân sử dụng hộ chiếu, còn công dân VN thì mã số thuế bây giờ theo quy định mới là số CCCD.

Lãnh đạo một chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai tại TP.HCM cũng đồng tình rằng các tờ khai thuế hiện nay quá rườm rà, quá khó. Bản thân ông nhiều năm làm quản lý trong lĩnh vực đất đai nhưng khai còn có thể không chính xác, nói gì người dân thường. Trong khi đó, gần như tất cả các thông tin ngành thuế yêu cầu khai báo đều có trong hợp đồng công chứng, từ thông tin cá nhân đến thông tin BĐS và giá bán. Thông tin về thửa đất, căn nhà đều có trên cơ sở dữ liệu quốc gia, chỉ cần tra cứu là ra hết nhưng vẫn bắt người dân khai lại. Không chỉ vậy, Chính phủ đang kêu gọi các ngành, địa phương cắt giảm TTHC, cắt giảm các loại giấy tờ không cần thiết để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thì việc ngành thuế bắt kê khai quá nhiều, quá khó đang đi ngược lại xu hướng làm hồ sơ trên không gian mạng hiện nay.

“Ngành thuế, cán bộ thuế chỉ cần căn cứ trên hợp đồng công chứng mua bán, hợp đồng công chứng ủy quyền, thừa kế… là có thể biết hết tất cả các thông tin người mua, người bán, người nhận thừa kế, quà tặng, giá trị BĐS, giá trị hợp đồng…, từ đó có thể tính thuế trước bạ, tính thuế TNCN, tính thuế đất phi nông nghiệp hoặc được miễn giảm tiền thuế. Trong khi đó thông tin cá nhân của các bên đã có tất cả trên cơ sở dữ liệu quốc gia nên không cần bắt người dân phải khai báo nữa. Hoặc nên chăng ngành thuế đơn giản các tiêu chí khai đối với những trường hợp đã có thể hiện đầy đủ thông tin trên hợp đồng công chứng”, vị này nói thẳng.

Thế nhưng thực tế hiện tại người dân vẫn phải khai thủ công với rất nhiều giấy tờ và tốn rất nhiều thời gian, công sức.