Ăn uống thế nào là lành mạnh theo tháp dinh dưỡng 2026 mà Mỹ vừa công bố?

Các hướng dẫn này do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Hoa Kỳ ban hành, được cập nhật 5 năm một lần. Đây là trọng tâm của chiến dịch “Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại” (MAHA).

Theo mô hình tháp dinh dưỡng mới, thịt, các sản phẩm từ sữa nguyên kem và rau quả nên được ưu tiên, đồng thời nên loại bỏ những thực phẩm chế biến sẵn. Tháp dinh dưỡng 2026 cũng chứng kiến sự thay đổi lớn ở cách trình bày, theo hướng ngược lại so với các tháp dinh dưỡng cũ: các nhóm thực phẩm được ưu tiên xếp trên các nhóm thực phẩm nên bị loại bỏ.

Triết lý cốt lõi: Ăn thực phẩm thật

Thay vì chỉ tập trung vào lượng calo nạp vào cơ thể mỗi ngày, tháp dinh dưỡng mới hướng đến việc lựa chọn những thực phẩm chất lượng, với mục tiêu loại bỏ những thực phẩm chế biến sẵn. 

Đây là một khuyến nghị có thể mang lại nhiều sức khỏe, bởi những thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều calo, đường, chất béo bão hòa, ít chất xơ và các chất dinh dưỡng quan trọng khác. 

Tháp dinh dưỡng mới chủ yếu khuyến nghị về hàm lượng protein, sữa tươi nguyên chất và các thực phẩm ít qua chế biến.

Cấu trúc “tháp ngược” 

Khác với các kim tự tháp truyền thống đặt ngũ cốc làm nền tảng, tháp mới có hình dáng đảo ngược và một cấu trúc ưu tiên khác biệt. 

Theo đó, đạm và chất béo tự nhiên đứng ở vị trí cao nhất, cho thấy tầm quan trọng của hai nhóm chất này.

Thịt đỏ, cá, trứng, sữa nguyên kem, bơ và mỡ động vật là các món ăn nên được ưu tiên. Theo sau đó là rau củ và trái cây. 

Tháp dinh dưỡng mới cũng khuyến khích tập trung vào những thực phẩm nguyên bản, tươi sống, giàu chất xơ. Rau và trái cây đều mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng. Chúng đều giàu vitamin, khoáng chất, nước và chất xơ, ít calo và chất béo.

Nhóm thực phẩm ở vị trí cận đáy và đáy bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm chế biến, đường bổ sung (các loại bánh kẹo, đồ uống có đường, dầu hạt (seed oils). 

Việc ngũ cốc nguyên hạt ở vị trí cận đáy, nhấn mạnh việc tiêu thụ thực phẩm ít qua chế biến và mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng. Những thực phẩm chế biến được sắp xếp ở vị trí đáy bởi những thực phẩm này thường chứa hàm lượng đường bổ sung, chất béo cao.

Sử dụng thực phẩm thế nào theo tháp dinh dưỡng mới?

Tháp dinh dưỡng mới cho rằng protein là nền tảng của mọi bữa ăn để duy trì cơ bắp và trao đổi chất. Cụ thể, tháp dinh dưỡng khuyến nghị tiêu thụ 1,2 – 1,6g protein trên mỗi kilôgram trọng lượng cơ thể mỗi ngày, cách quy đổi là 100g thịt nạc (ví dụ như bò, gà, heo) sẽ cung cấp 20 – 30g protein; 100g cá chứa 18 – 26g protein; 100g hạt bí, đậu lăng có 25 – 30g protein. 

Hàm lượng protein này cao hơn nhiều so với nhiều khuyến nghị protein nói chung, khi Tổ chức Y tế thế giới (WHO) từng khuyến nghị mức protein hằng ngày là 0,8g trên mỗi kilôgram trọng lượng cơ thể. 

Protein là chất dinh dưỡng đa lượng cần thiết cho cơ thể với vai trò xây dựng và duy trì sức khoẻ xương, cơ và da. Tiêu thụ đủ hàm lượng protein cần mỗi ngày có thể đáp ứng việc duy trì khối lượng cơ và các chức năng chuyển hóa.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế Mỹ khuyến khích chất béo trong chế độ ăn uống nên đến từ các nguồn thực phẩm nguyên chất như thịt, gia cầm, trứng, hải sản giàu omega-3, các loại hạt, quả hạch, sữa nguyên kem (full-fat dairy), bơ thay vì sữa ít béo ở tháp dinh dưỡng cũ. 

Sự thay đổi này là do nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng sữa nguyên kem không dẫn đến việc tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường hoặc bệnh tim mạch. Nhóm thực phẩm này an toàn khi được tiêu thụ ở mức độ vừa phải.

Tháp dinh dưỡng mới cũng kiểm soát việc tiêu thụ đường bổ sung hơn. Khuyến nghị khẳng định “không có lượng đường bổ sung nào là an toàn”. 

Bởi một chế độ ăn với hàm lượng đường bổ sung cao có thể dẫn đến những nguy cơ béo phì hoặc tiểu đường loại 2, mô hình khuyến nghị giới hạn tối đa 10g đường bổ sung mỗi bữa ăn và nên loại bỏ hoàn toàn các chất tạo ngọt nhân tạo. 

Ăn nhiều chất béo, giảm tinh bột có ‘nuôi’ ung thư gan?

Một nghiên cứu mới cho thấy chế độ ăn nhiều chất béo và rất ít tinh bột (kiểu keto) có thể khiến tế bào gan thay đổi theo hướng dễ tổn thương hơn trước bệnh ung thư về lâu dài, đặt ra câu hỏi về độ an toàn sinh học của trào lưu ăn keto kéo dài.