Giám đốc Nhà hát vừa bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ, chạy show Bắc

NSND Tự Long, tên đầy đủ là Vũ Tự Long, là một trong những gương mặt đặc biệt của đời sống nghệ thuật Việt Nam đương đại. Ở anh hội tụ đồng thời nhiều vai trò hiếm có: nghệ sĩ chèo hàng đầu, nhà quản lý nghệ thuật, sĩ quan cao cấp trong Quân đội nhân dân Việt Nam và gần đây là một Tiến sĩ chuyên ngành lý luận sân khấu. Con đường nghề nghiệp nhiều ngã rẽ nhưng nhất quán về đam mê và kỷ luật đã giúp Tự Long trở thành cái tên được biết đến rộng rãi, từ sân khấu truyền thống đến các không gian giải trí hiện đại, từ Bắc vào Nam.

Sinh năm 1973 tại Bắc Ninh trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, Tự Long là con trai của NSƯT Tự Lẫm và NSƯT Minh Phức. Tuy nhiên, con đường đến với sân khấu của anh không hề bằng phẳng. Trước khi theo học tại Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, anh từng tốt nghiệp Trung cấp Xây dựng, làm thợ mộc, lơ xe để mưu sinh. Những năm tháng lao động vất vả ấy trở thành nền tảng cho một nghệ sĩ có vốn sống dày dặn, sau này thể hiện rõ trong cách anh xử lý vai diễn, đặc biệt là với các nhân vật dân gian mang đậm hơi thở đời sống.

Trong sự nghiệp biểu diễn, dấu ấn đại chúng đậm nét nhất của NSND Tự Long đến từ vai diễn Táo Quân trong chương trình Gặp Nhau Cuối Năm phát sóng trên sóng truyền hình quốc gia mỗi dịp Tết Nguyên đán. Suốt nhiều năm liền, anh là một trong những gương mặt trụ cột của chương trình, ghi dấu ấn với lối diễn linh hoạt, duyên dáng, kết hợp nhuần nhuyễn giữa hài và văn hoá truyền thống. Đặc biệt, các phần trình diễn âm nhạc của Tự Long trong Táo Quân thường xuyên gây chú ý khi anh cải biên làn điệu chèo, dân ca hoặc viết lời mới trên nền các ca khúc quen thuộc, tạo nên những tiết mục vừa giải trí vừa mang tính bình luận xã hội sắc sảo. Không ít lần, khả năng ca hát, nhạc cảm và xử lý sân khấu của anh trở thành điểm nhấn được khán giả nhắc lại sau mỗi mùa phát sóng.

Song song với hoạt động biểu diễn, Tự Long gắn bó với quân ngũ và công tác quản lý. Anh được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội từ ngày 30/12/2024, sau gần một thập kỷ giữ cương vị Phó Giám đốc. Trước đó, vào tháng 7/2020, anh được thăng quân hàm Đại tá. Năm 2015, khi mới 42 tuổi, Tự Long được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, trở thành một trong những nghệ sĩ trẻ nhất nhận danh hiệu này tại thời điểm đó. Những dấu mốc này cho thấy sự ghi nhận không chỉ về tài năng nghệ thuật mà còn về quá trình rèn luyện, cống hiến lâu dài trong môi trường kỷ luật cao của quân đội.

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đáng chú ý khác khi NSND Tự Long bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và Lịch sử sân khấu tại Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam. Anh là nghệ sĩ đầu tiên của Nhà hát Chèo Quân đội đạt được học vị này. Việc một nghệ sĩ đang giữ vị trí quản lý, đồng thời hoạt động biểu diễn dày đặc, vẫn theo đuổi con đường nghiên cứu học thuật cho thấy sự nghiêm túc và tâm huyết của Tự Long với nghệ thuật chèo, không chỉ ở khía cạnh trình diễn mà còn ở chiều sâu lý luận và bảo tồn.

Bước ngoặt đưa tên tuổi Tự Long đến gần hơn với khán giả trẻ diễn ra trong giai đoạn 2024 – 2025, khi anh tham gia chương trình Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai. Với hình ảnh một “Anh Tài” giàu kinh nghiệm nhưng không ngại làm mới mình, Tự Long nhanh chóng tạo dấu ấn. Tiết mục Trống Cơm kết hợp cùng SOOBIN và Cường Seven trở thành hiện tượng, khi chất liệu chèo, dân gian được đặt trong không gian trình diễn hiện đại, khơi dậy sự quan tâm và tự hào của khán giả đối với nghệ thuật truyền thống.

Sau chương trình, NSND Tự Long tham gia chuỗi concert Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai, tạo cơn sốt doanh thu và dẫn đầu làn sóng concert quy mô lớn tại Việt Nam. Lịch trình dày đặc, liên tục di chuyển Bắc – Nam cho thấy hình ảnh một nghệ sĩ bền bỉ, nghiêm túc với từng sân khấu, đồng thời vẫn đảm bảo vai trò quản lý tại nhà hát. Chính sự hiện diện đều đặn ấy đã giúp cái tên Tự Long vượt ra khỏi khuôn khổ quen thuộc của sân khấu chèo, trở thành gương mặt được đông đảo công chúng nhận diện.

Tại WeChoice Awards 2024, NSND Tự Long được vinh danh là một trong 5 Đại sứ truyền cảm hứng, ghi nhận sức lan tỏa tích cực mà anh mang lại trong năm. Sang năm 2025, với uy tín chuyên môn và ảnh hưởng xã hội ngày càng rõ nét, anh tiếp tục được mời tham gia Hội đồng thẩm định của WeChoice Awards 2025, đảm nhiệm vai trò “cầm cân nảy mực” để lựa chọn những câu chuyện, nhân vật tiêu biểu.

Từ một nghệ sĩ chèo trưởng thành trong môi trường quân đội, đến một Tiến sĩ nghiên cứu chuyên ngành Lý luận và Lịch sử sân khấu, là gương mặt quen thuộc của các sân khấu giải trí lớn, NSND Tự Long cho thấy một hình mẫu nghệ sĩ – chiến sĩ hiện đại. Ở đó, các giá trị truyền thống không đứng yên trong bảo tàng, mà được làm mới bằng tri thức, kỷ luật và năng lượng sáng tạo, đủ để đi xa và chạm tới nhiều thế hệ khán giả.