Mỹ từng bước trở lại mặt trăng

Nhiều kỷ lục chờ đợi

Ngày 17.1, NASA đưa tên lửa đẩy SLS cùng phi thuyền Orion từ xưởng lắp ráp đến bệ phóng 39B thuộc Trung tâm không gian Kennedy tại bang Florida, chuẩn bị cho màn phóng vào không gian, theo AFP. Khoảng cách giữa hai nơi chỉ khoảng 6,5 km nhưng mọi việc di chuyển được thực hiện tỉ mỉ và phải mất 12 giờ mới hoàn tất. Sự kiện này được xem là những bước đi đầu tiên trong sứ mệnh có người thuộc chương trình Artemis.

Chương trình Artemis được NASA khởi động vào năm 2017 với mục tiêu đưa con người quay lại mặt trăng. Sau nhiều lần trì hoãn và 2 lần phóng thất bại, sứ mệnh Artemis 1 diễn ra tháng 11.2022. Khi đó, phi thuyền không có người đã thực hiện chuyến bay 25 ngày, gồm hành trình bay vào quỹ đạo mặt trăng. Theo kế hoạch, NASA sẽ đưa con người bay gần mặt trăng trong sứ mệnh Artemis 2 và nhắm đến cuộc đổ bộ từ nay đến năm 2028.

Trong sứ mệnh Artemis 2, phi thuyền Orion sẽ đưa 4 phi hành gia đến gần mặt trăng lần đầu tiên từ chuyến bay của tàu Apollo 17 vào năm 1972. Tên lửa có thể được phóng sớm nhất vào ngày 6.2 để bắt đầu sứ mệnh dự kiến kéo dài 10 ngày. Phi thuyền sẽ bay vòng qua vùng tối của mặt trăng và có thể lập kỷ lục về khoảng cách xa nhất mà con người từng di chuyển khỏi trái đất, hiện do sứ mệnh Apollo 13 năm 1970 nắm giữ. Sứ mệnh cũng được kỳ vọng đi vào lịch sử khi lần đầu tiên đưa một người da màu, một phụ nữ và một người Canada đi ra ngoài quỹ đạo thấp của trái đất.

Chưa đổ bộ

Tuy nhiên, các phi hành gia sẽ không đặt chân lên mặt trăng như sứ mệnh Apollo 17. Phó trưởng nhóm phân tích nhiệm vụ và đánh giá tích hợp NASA Patty Casas Horn giải thích rằng các hệ thống trong sứ mệnh Artemis 2 không được thiết kế cho một cuộc đổ bộ. “Sứ mệnh không có năng lực đó, đây không phải là tàu đổ bộ mặt trăng”, bà Horn nói với CNN.

Dù vậy, bà Horn cho hay NASA sẽ thử nghiệm nhiều năng lực mới trong sứ mệnh sắp tới. “Do có người trên tàu nên chúng tôi cần giữ nhiệt độ tàu ổn định để đảm bảo sự thoải mái. Khi có người, bạn cũng cần bổ sung nhiều hơi ẩm trong không khí. Họ cũng cần thức ăn, nước, phòng vệ sinh. Chúng tôi còn có một số thiết bị tập thể dục trên tàu Orion để thử nghiệm”, vị chuyên gia cho biết.

Mặc dù mang theo nhiều nhiệm vụ, ưu tiên của NASA là sự an toàn và sức khỏe của phi hành đoàn, tiếp theo mới đến sự an toàn của con tàu và các mục tiêu nhiệm vụ. “Đây mới là chuyến bay thứ hai của phi thuyền sứ mệnh Artemis, vậy nên nó không phải là một cuộc đổ bộ. Như chương trình Apollo, chúng tôi kiểm tra mọi yếu tố từng bước một và không muốn vội vã”, Giáo sư khoa học hành tinh James Head tại ĐH Brown, người từng làm cho chương trình Apollo, cho biết.

Hiện tại, Hãng SpaceX của tỉ phú Elon Musk đang phát triển tàu đổ bộ mặt trăng đầu tiên cho chương trình Artemis mang tên Starship HLS. Theo kế hoạch, con tàu này sẽ đưa 2 phi hành gia đặt chân lên bề mặt mặt trăng trong sứ mệnh Artemis 3. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều băn khoăn về tiến độ dự án, khiến NASA cân nhắc trao hợp đồng cho công ty khác phát triển.

Hồi cuối năm 2025, Tổng thống Donald Trump ban hành lệnh hành pháp tuyên bố muốn người Mỹ trở lại mặt trăng sớm nhất có thể. Mệnh lệnh thể hiện sự thay đổi chính sách bởi khi vừa nhậm chức vào tháng 1.2025, ông Trump nói muốn cắm cờ Mỹ lên sao Hỏa trước khi nhiệm kỳ 2 kết thúc mà không nhắc gì đến kế hoạch lên mặt trăng.