Mong chờ những đột phá mạnh mẽ hơn

Trong bối cảnh đất nước đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen, các chuyên gia đặt nhiều kỳ vọng vào Đại hội Đại biểu lần thứ XIV của Đảng. Họ tin rằng những quyết sách chiến lược mang tầm nhìn dài hạn sẽ tạo ra các đột phá đủ mạnh để Việt Nam phát triển nhanh hơn, bền vững hơn.

Nhiều thành tựu quan trọng

Theo TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng diễn ra trong bối cảnh hết sức đặc biệt. Thế giới đã thay đổi căn bản so với trước đây, không còn phân cực rõ ràng mà chuyển sang trạng thái đa trung tâm, cạnh tranh chiến lược gay gắt và đầy bất định. Đại dịch COVID-19, xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, biến đổi khí hậu… đã tạo ra những cú sốc đối với mọi nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát hiệu quả, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế là một nỗ lực rất đáng ghi nhận. Nền kinh tế Việt Nam đã từng bước phục hồi sau đại dịch, hoạt động sản xuất – kinh doanh được nối lại, xuất khẩu tiếp tục duy trì vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng. Những kết quả này cho thấy công tác chỉ đạo, điều hành linh hoạt trong một giai đoạn đầy thử thách.

TS Lê Đăng Doanh nhìn nhận thành tựu của nhiệm kỳ vừa qua không chỉ thể hiện ở các chỉ tiêu tăng trưởng mà quan trọng hơn là ở việc đặt ra những định hướng mới để đất nước phát triển lâu dài. Trong đó, kinh tế số và kinh tế xanh là những xu thế không thể đảo ngược.

Kinh tế số kéo theo Chính phủ số, doanh nghiệp (DN) số và công dân số; còn kinh tế xanh gắn liền với yêu cầu phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là những hướng đi đúng đắn, song vấn đề là phải triển khai nhanh hơn, quyết liệt hơn, thực chất hơn.

Bên cạnh những kết quả tích cực là cơ bản, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn là thể chế. Nếu không cải cách mạnh mẽ thể chế thì rất khó tạo ra đột phá. Do đó, cần nhận diện, chỉ rõ những điểm nghẽn, từ thủ tục hành chính rườm rà, cơ chế xin – cho vẫn tồn tại, đến sự thiếu minh bạch trong thực thi chính sách, để đưa ra các giải pháp phù hợp.

Trong khi đó, PGS-TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả – Bộ Tài chính, nhận xét sau 40 năm đổi mới, nhất là qua nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, nền kinh tế nước ta đã tích lũy được những nền tảng quan trọng: Quy mô kinh tế mở rộng, độ mở cao, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hệ thống kết cấu hạ tầng được cải thiện rõ rệt.

Xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới

Bước sang nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, TS Lê Đăng Doanh kỳ vọng Đảng ta sẽ có những quyết sách mạnh mẽ hơn để chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Theo ông Lê Đăng Doanh, Việt Nam không thể chỉ dựa vào các động lực truyền thống như lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên, mà phải dựa vào đổi mới sáng tạo, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực. Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh: Tăng trưởng phải dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh các thị trường truyền thống, chúng ta cần chủ động khai thác những thị trường mới như Trung Đông, châu Phi, gắn với các tiêu chuẩn mới của thương mại toàn cầu, trong đó có yêu cầu về phát triển xanh và bền vững.

“Chúng ta kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ tạo ra không khí dân chủ, cởi mở hơn trong việc tiếp thu các ý kiến phản biện mang tính xây dựng. Cần tạo điều kiện thực chất để người dân, DN và giới khoa học đóng góp ý kiến trung thực, kịp thời; đồng thời có cơ chế tiếp thu, phản hồi rõ ràng. Khi phát huy được sức mạnh trí tuệ của toàn xã hội, đất nước ta sẽ vượt qua thách thức và nắm bắt cơ hội trong giai đoạn phát triển mới” – TS Lê Đăng Doanh bày tỏ.

Nhiều chuyên gia, trí thức kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ là dấu mốc của những cải cách đột phá về thể chế, quản trị và sự minh bạch để Việt Nam phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, tự tin bước vào kỷ nguyên mới.

PGS-TS Ngô Trí Long nhấn mạnh Đại hội XIV của Đảng là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta, diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với tương lai phát triển đất nước. Thế giới đang bước vào giai đoạn biến động sâu sắc với sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột địa chính trị kéo dài, chuỗi cung ứng toàn cầu được tái cấu trúc…

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đứng trước cả cơ hội lớn lẫn những thách thức không nhỏ. Vì vậy, giai đoạn tới tiếp tục đặt ra yêu cầu phải có những đột phá mạnh mẽ hơn. Ông Ngô Trí Long bày tỏ: “Tôi kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ xác định trọng tâm đột phá là thể chế và năng lực quản trị quốc gia”.

PGS-TS Ngô Trí Long cho rằng thể chế mạnh luôn là nền tảng của tăng trưởng bền vững, giúp giảm chi phí giao dịch, tạo niềm tin cho nhà đầu tư, phân bổ nguồn lực hiệu quả và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Nếu thể chế không theo kịp yêu cầu phát triển thì mọi nguồn lực dù lớn đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả.

Trong việc đột phá thể chế, cần chú trọng xây dựng bộ máy chuyên nghiệp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả. Chính sách phải bảo đảm tính ổn định và khả năng dự báo cao để DN và nhà đầu tư yên tâm lập kế hoạch dài hạn.

Ông Ngô Trí Long kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và lao động giá rẻ đã dần chạm trần. Để vươn lên nhóm nước có thu nhập cao, Việt Nam buộc phải nâng cao năng suất lao động, giá trị gia tăng và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Một động lực quan trọng cho phát triển đất nước trong giai đoạn tới, theo ông Ngô Trí Long, là khu vực DN. Đại hội XIV của Đảng cần tiếp tục khẳng định và đề ra các định hướng, chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển DN trong nước. Điều cốt lõi là xây dựng môi trường kinh doanh thực sự công bằng, minh bạch, tạo điều kiện để DN tiếp cận bình đẳng các nguồn lực. Khi DN yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, nền kinh tế sẽ có thêm sức bật.