Việt Nam – Trung Quốc: Cuộc chiến giữa hai hiện tượng ở U23 châu Á

* Việt Nam – Trung Quốc: 22h30 thứ Ba 20/1, trên VnExpress.

Việt Nam đang có màn trình diễn thuyết phục nhất trong lịch sử giải đấu, thậm chí là một trong hai đội hiếm hoi toàn thắng bốn trận (cùng Nhật Bản). Trong đó có những đối thủ mạnh là Jordan, Arab Saudi (vòng bảng) và UAE (tứ kết).

Khác với hành trình lịch sử năm 2018, đoàn quân của HLV Kim Sang-sik khiến người xem bất ngờ bởi yếu tố thể lực, bên cạnh ý chí, bản lĩnh và kỷ luật trong lối chơi. Số trận thắng của Việt Nam tại Arab Saudi bằng toàn bộ năm kỳ giải tham dự trước cộng lại. Chưa bao giờ được đánh giá cao về tấn công khi ra sân chơi châu lục, nhưng năm nay đội tuyển đã ghi 8 bàn, chỉ xếp sau Nhật Bản (11). Nguyễn Đình Bắc và các đồng đội còn có tỷ lệ chuyển hóa thành bàn lên đến 19% – cao nhất giải.

Không bàn về chuyên môn, HLV Kim Sang-sik cho rằng thành công ấy đến từ “tinh thần quyết chiến, không sợ hãi trước bất kỳ đối thủ nào và thi đấu thông minh”. Nhà cầm quân sinh năm 1976 nhắc đi nhắc lại thông điệp viết tiếp kỳ tích trước và sau mỗi trận đấu. Ông còn mong về trận chung kết với đội tuyển quê nhà Hàn Quốc, và khẳng định Việt Nam đã đủ sức cạnh tranh ở châu Á.

Không chỉ chung kết, tập thể dưới sự dẫn dắt của HLV Kim đã bắt đấu hướng ánh mắt đến chức vô địch. Nếu hoàn thành, họ sẽ trở thành tập thể U23 thành công nhất lịch sử Việt Nam, với ba danh hiệu liên tiếp sau U23 Đông Nam Á 2025 và SEA Games 33. HLV Kim cũng có thể đường hoàng đứng ngang với tiền bối Park Hang-seo về mặt thành tích.

Thế nhưng, những đánh giá ấy chỉ thành hiện thực khi Việt Nam vượt qua Trung Quốc, cũng là một hiện tượng ở giải năm nay.

Đây là vòng chung kết U23 châu Á đầu tiên Trung Quốc vượt qua vòng bảng, rồi vào bán kết. Trái ngược Việt Nam, đội tuyển láng giềng gây ngỡ ngàng vì chưa thua bàn nào, trong khi chỉ một lần giữ sạch lưới một trong 15 trận trước đó. Họ có ba trận hòa 0-0 trong hai hiệp chính và hai hiệp phụ, trước Iraq, Thái Lan (vòng bảng) và Uzbekistan (tứ kết), để tạo kỷ lục mới tại giải.

HLV Antonio Puche Vicente, một người Tây Ban Nha, đã chấp nhận phá vỡ truyền thống về kiểm soát bóng và tấn công, để áp lối chơi thực dụng vào Trung Quốc. Ngay tại quê nhà, các chuyên gia, cựu cầu thủ và người hâm mộ đã tranh cãi nảy lửa về quyết định ấy. Cựu cầu thủ Man Utd Dong Fangzhuo miêu tả “đội tuyển U23 như kẹo chocolate dở tệ và không có tương lai”. Trong khi đó, HLV Fan Zhiyi lại cho rằng nó phù hợp với thực trạng nền bóng đá và là “cách dễ nhất để có chiến thắng” vào thời điểm này.

Ngay cả trước Thái Lan, Trung Quốc cũng lùi sâu chơi phòng ngự phản công và chưa bao giờ cầm bóng quá 45%. Sơ đồ ba trung vệ được áp dụng giúp các cầu thủ bọc lót và hạn chế sai lầm, nhưng điểm tựa lớn nhất phải gọi tên Li Hao. Thủ môn sinh năm 2004 dẫn đầu giải với 24 pha cứu thua, nhiều gấp đôi người xếp sau là Trần Trung Kiên của Việt Nam.

Cách tiếp cận này có nét giống Việt Nam, nhưng khác biệt nằm ở hàng công và khả năng kiểm soát bóng. HLV Jordan, Kyrgyzstan, Arab Saudi, UAE và giờ là Antonio Puche của Trung Quốc đều chung một nhận định, rằng “Việt Nam chuyển đổi trạng thái giữa phòng ngự và tấn công rất ấn tượng”. Đó là điều Trung Quốc đang không làm được, khi hầu hết dựa vào khả năng tạo đột biến cá nhân của Wang Yudong hay Behram Abduweli.

Tuy nhiên, vòng knock-out, đặc biệt ở cấp độ trẻ, luôn tiềm ẩn nhiều bất ngờ. HLV Kim và các học trò luôn được nhắc nhở nhiều về sự cẩn trọng. Trong khi đó, thành tích này với các cầu thủ Trung Quốc đã nằm ngoài mong đợi. Vì vậy, họ cảm thấy “không còn gánh nặng nào trước trận đấu Việt Nam và chỉ cần cố gắng hết mình.

Thành tích đối đầu giữa Việt Nam và Trung Quốc rất cân bằng, khi mỗi bên thắng ba, hòa hai và thua ba, tính trên mọi đấu trường. Xét riêng các trận chính thức, Việt Nam toàn thua với tỷ số 0-4 và 0-3 tại vòng loại Olympic 2000. Nhưng những trận đấu đó diễn ra từ năm 1999. Trong sáu trận sau, đều là giao hữu, chứng kiến Việt Nam có thành tích tốt hơn. Đội thắng 3-1 năm 2009, hòa 1-1 (2016), thắng 2-0 (2019). Từ năm 2024, hai đội ba lần gặp nhau tại giải giao hữu U23 Panda Cup ở Trung Quốc. Chủ nhà lần lượt thắng 2-1 tháng 9/2024, hòa 1-1 tháng 3/2025 và thua 0-1 tháng 11/2025.

Việt Nam có đủ lực lượng hướng tới bán kết, dù Lê Văn Thuận và Nguyễn Đình Bắc chưa hồi phục hoàn toàn chấn thương. Trong khi đó, Trung Quốc vắng tiền vệ trung tâm Yang Haoyu do đã nhận đủ hai thẻ vàng.

Đội thắng trong cặp này sẽ vào chung kết gặp đội thắng ở cặp Hàn Quốc đấu Nhật Bản, vào ngày 24/1. Trước đó một ngày, hai đội thua đá trận tranh giải ba.

Hiếu Lương