Theo ODC, một người đàn ông ngoài 50 tuổi tại Đài Loan (Trung Quốc) được xác định tử vong sau quá trình nhiễm độc chì mạn tính, với nguồn phơi nhiễm nghi liên quan đến thói quen sử dụng một chiếc bình giữ nhiệt cũ để uống cà phê nóng suốt gần 20 năm.
Thông tin được bác sĩ điều trị công bố đã nhanh chóng lan rộng, kéo theo làn sóng lo ngại trong cộng đồng mạng: liệu những chiếc bình giữ nhiệt quen thuộc, đồng hành cùng nhiều người mỗi ngày, có thể âm thầm trở thành mối nguy cho sức khỏe?
Một người đàn ông tại Đài Loan (Trung Quốc) đã tử vong vì ngộ độc chì sau gần 20 năm sử dụng cùng một chiếc bình giữ nhiệt để uống cà phê nóng mỗi ngày (Ảnh: Getty).
Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, TS Vũ Thị Tần – Chuyên gia hóa học cho rằng, cần nhìn nhận vụ việc dưới góc độ khoa học, thay vì suy diễn cảm tính. Theo bà, đây là một tình huống có khả năng xảy ra, nhưng rất hiếm, và chỉ hình thành khi hội tụ nhiều yếu tố bất lợi kéo dài.
Vì sao có chì trong bình giữ nhiệt inox?
Theo TS Vũ Thị Tần, câu hỏi cốt lõi của vụ việc là nguồn chì xuất phát từ đâu, khi bình giữ nhiệt thông thường được làm từ inox, vốn được xem là vật liệu an toàn cho tiếp xúc thực phẩm.
Thông thường, inox dùng cho đồ gia dụng đạt chuẩn không được thiết kế để chứa chì.
Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có thể gặp trường hợp hàm lượng chì vết xuất hiện do nguồn nguyên liệu hoặc quy trình sản xuất không được kiểm soát tốt.
TS Vũ Thị Tần – Chuyên gia hóa học (Ảnh: Hoa Lê).
Cụ thể, theo chuyên gia này, có 2 lý do:
Thứ nhất, vật liệu không đạt chuẩn hoặc pha tạp để dễ gia công. Một số vật liệu kim loại dùng cho gia công cơ khí (đặc biệt là một số hợp kim dễ cắt gọt) có thể có phụ gia chì để cải thiện khả năng gia công.
Nếu nhà sản xuất dùng vật liệu không phù hợp cho đồ chứa thực phẩm, rủi ro xuất hiện tạp chì sẽ cao hơn.
Thứ hai, sản xuất từ phế liệu, nguồn gốc không rõ và thiếu kiểm soát chất lượng. Nếu nguyên liệu đầu vào là phế liệu hoặc chuỗi cung ứng không minh bạch, có thể phát sinh tạp chất kim loại nặng (trong đó có chì) do lẫn tạp từ các nguồn khác nhau.
“Nguy cơ liên quan tới chì thường tập trung ở các sản phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, không có chứng nhận phù hợp.
Ngoài ra, nếu bình có tạp kim loại, việc đựng đồ uống có tính axit (như nước cam, cà phê, đồ uống lên men…) hoặc thậm chí giữ nóng lâu có thể làm tăng khả năng thôi nhiễm kim loại ở mức nào đó. Do đó, lựa chọn sản phẩm có thương hiệu, công bố tiêu chuẩn và nguồn gốc rõ ràng vẫn là cách an toàn nhất”, TS Tần chia sẻ.
Một giả thuyết khác liên quan đến tình trạng xuống cấp của bình sau thời gian dài sử dụng. Khi ruột bình bị trầy xước sâu, rỗ bề mặt, bong lớp bảo vệ hoặc gỉ sét, các phản ứng ăn mòn hóa học diễn ra thuận lợi hơn.
“Nhiệt độ cao của đồ uống nóng và việc ngâm lặp lại mỗi ngày làm tăng tốc quá trình này. Kim loại không đi vào cơ thể một cách đột ngột mà thôi nhiễm từ từ, âm thầm tích lũy”, chuyên gia nói.
Lưu ý khi dùng bình giữ nhiệt
Từ các giả thuyết trên, TS Vũ Thị Tần nhấn mạnh rằng nguy cơ không nằm ở việc “uống cà phê bằng bình giữ nhiệt”, mà ở tổ hợp nhiều yếu tố bất lợi kéo dài. Cà phê và trà có tính axit nhẹ, trong điều kiện bình đạt chuẩn và còn nguyên vẹn, mức axit này không đủ để gây ăn mòn đáng kể.
“Vấn đề phát sinh khi bình đã hư hỏng, vật liệu không đảm bảo, lại được sử dụng hằng ngày với đồ uống nóng trong nhiều năm. Khi đó, axit nhẹ của cà phê trở thành yếu tố thúc đẩy quá trình thôi nhiễm kim loại”, TS Tần nhận định.
TS Vũ Thị Tần cho rằng, người tiêu dùng trước hết cần lựa chọn bình giữ nhiệt có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, tránh các sản phẩm trôi nổi, giá rẻ bất thường.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra định kỳ tình trạng ruột bình là rất quan trọng. Khi phát hiện dấu hiệu gỉ sét, trầy xước sâu, bong tróc hoặc mùi vị đồ uống thay đổi, cần ngừng sử dụng và thay thế bằng sản phẩm mới.
Với đồ uống có tính axit như cà phê, trà đậm, nước trái cây chua, TS Tần khuyến cáo không nên ngâm trong bình giữ nhiệt quá lâu, đặc biệt là với bình đã dùng nhiều năm. Nếu có nhu cầu mang theo, nên rót đồ uống ngay trước khi sử dụng và tránh để kéo dài nhiều giờ.
“Nhiều vật dụng quen thuộc chỉ an toàn khi được sử dụng đúng cách và trong giới hạn tuổi thọ của sản phẩm. Chủ động kiểm tra, thay thế kịp thời chính là cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe”, TS Vũ Thị Tần kết luận.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/nghi-nhiem-doc-chi-do-dung-binh-giu-nhiet-suot-20-nam-chuyen-gia-noi-gi-20260120074444781.htm
