Vì sao trạm y tế vẫn ‘ế’ bệnh nhân?

Theo thống kê, năm 2025, TP.HCM có hơn 50,4 triệu lượt khám chữa bệnh. Nhưng trạm y tế phường, xã, đặc khu chỉ có gần 2,5 triệu lượt, chiếm gần 5%. Trạm y tế phường, xã được xem là “cửa ngõ” của hệ thống y tế nhưng “ế” bệnh nhân, vì sao?

Thói quen người bệnh và sự thụ động của trạm y tế

Theo phân tích lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM, thực tế cho thấy không ít người dân vẫn có thói quen bỏ qua trạm y tế để lên thẳng bệnh viện tuyến trên, kể cả khi mắc những bệnh thông thường. Điều này không chỉ gây quá tải bệnh viện, mà còn làm tăng chi phí và thời gian đi lại của người dân.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là cách hoạt động còn mang tính thụ động của nhiều trạm y tế. Phần lớn trạm y tế hiện nay chủ yếu chờ người dân đến khám, trong khi chưa chủ động tiếp cận, theo dõi và quản lý sức khỏe người dân ngay từ cộng đồng. Việc chăm sóc sức khỏe vẫn thiên về xử lý từng trường hợp riêng lẻ, chưa hình thành được sự theo dõi lâu dài và liên tục.

Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế kéo dài của y tế cơ sở trong nhiều năm qua. Đó là chưa đáp ứng đầy đủ vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu, công tác sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật còn hạn chế, niềm tin của người dân với trạm y tế chưa thật sự được củng cố. Hệ quả là nhiều bệnh được phát hiện muộn, trong khi những vấn đề sức khỏe có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát sớm lại chưa được quan tâm đúng mức.

Đổi mới mạnh mẽ trạm y tế như thế nào?

Trước thực tế đó, lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhấn mạnh rằng đã đến lúc cần đổi mới mạnh mẽ mô hình hoạt động của trạm y tế theo hướng chủ động hơn.

Một hướng đi được đề xuất là mô hình “đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn”. Theo mô hình này, trạm y tế không chỉ là nơi khám chữa bệnh, mà trở thành trung tâm điều phối chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân trên địa bàn.

Mỗi đội chăm sóc sẽ phụ trách một khu dân cư nhất định, gồm bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên y tế công cộng và cộng tác viên sức khỏe tại địa phương.

Các đội chủ động theo dõi sức khỏe người dân theo từng nhóm đối tượng như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính.

Đồng thời tổ chức khám sàng lọc định kỳ, tư vấn phòng bệnh và theo dõi điều trị lâu dài. Khi người dân cần chuyển tuyến, trạm y tế đóng vai trò kết nối và theo dõi sau điều trị, giúp người bệnh yên tâm quay về chăm sóc tại cộng đồng.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ và hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ giúp trạm y tế quản lý sức khỏe người dân hiệu quả hơn, giảm thủ tục hành chính và tăng tính minh bạch trong phục vụ.

“Khi trạm y tế trở nên gần gũi, chủ động và đáng tin cậy hơn, người dân sẽ có thêm một địa chỉ chăm sóc sức khỏe ngay tại nơi mình sinh sống, thuận tiện, tiết kiệm và an tâm hơn”, lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM chia sẻ.