Trung Quốc vừa ban hành quy định mới nhằm siết chặt quản lý tái chế pin xe điện, trong đó yêu cầu bộ pin phải đi kèm theo xe khi thải loại, không được tháo rời.
Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4 nhằm kiểm soát “đường đi” của pin đã qua sử dụng, yêu cầu pin phải đi kèm với xe điện khi được thải loại.
Hoạt động tái chế pin ở Trung Quốc (Ảnh: 32kr).
Từ những “điểm nghẽn” kéo dài của tái chế pin
Trước đây, hoạt động tái chế pin xe điện tại Trung Quốc đối mặt với nhiều thách thức mang tính hệ thống. Hạ tầng tái chế chuyên dụng chưa theo kịp tốc độ phát triển xe điện, trong khi việc tháo rời pin tiềm ẩn rủi ro cháy nổ, ô nhiễm và chi phí xử lý cao do thiết kế pin giữa các hãng chưa được tiêu chuẩn hóa.
Khi pin xe điện ngày càng có dung lượng lớn, cấu trúc phức tạp và tích hợp sâu vào thân xe, nguy cơ mất an toàn trong quá trình tháo dỡ càng trở nên rõ nét.
Dù vậy, với vai trò là quốc gia sản xuất và tiêu thụ xe điện lớn nhất thế giới, Trung Quốc vẫn đi đầu trong việc xây dựng chuỗi tái chế pin quy mô công nghiệp.
Theo các báo cáo công bố trong năm 2025, một số doanh nghiệp tái chế tại Trung Quốc đã đạt tỷ lệ thu hồi tới 96,5% lithium và khoảng 99,6% các kim loại quan trọng như nickel, cobalt và mangan từ pin thải loại, cho thấy sự tiến bộ rõ rệt về công nghệ tái chế và sử dụng tổng hợp pin.
Chuẩn hóa để quản lý toàn vòng đời pin
Để tháo gỡ các “điểm nghẽn” tồn tại trong thời gian dài, năm 2025, Tổng cục Quản lý giám sát thị trường Trung Quốc phối hợp với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin (MIIT) cùng các cơ quan liên quan đã thành lập ủy ban kỹ thuật quốc gia về tái chế pin.
Trên cơ sở đó, đến giữa tháng 1/2026, Trung Quốc ban hành văn bản “Biện pháp tạm thời về quản lý tái chế và sử dụng tổng hợp pin động lực đã qua sử dụng của xe năng lượng mới”, một quy định có tính ràng buộc pháp lý.
Theo biện pháp này, MIIT sẽ xây dựng nền tảng thông tin quốc gia để theo dõi toàn bộ vòng đời pin xe năng lượng mới, từ khâu sản xuất, bán hàng, sửa chữa, thay thế, tháo dỡ, tái chế đến tái sử dụng tổng hợp.
Mỗi bộ pin phải được gắn mã định danh theo tiêu chuẩn quốc gia GB/T 34014, phục vụ truy xuất nguồn gốc và quản lý xuyên suốt vòng đời, nhằm ngăn chặn tình trạng pin thải loại bị thất lạc, buôn bán trái phép hoặc xử lý ngoài hệ thống chính thức.
Song song với đó, Trung Quốc sẽ thiết lập hệ thống tiêu chuẩn thống nhất cho việc sử dụng pin xe điện, khuyến khích các nhà sản xuất và đơn vị nhập khẩu ưu tiên vật liệu ít độc hại, dễ tái chế ngay từ khâu thiết kế.
Các doanh nghiệp phải nộp đầy đủ thông tin kỹ thuật về pin, bao gồm quy trình tháo rời và tháo dỡ, trong vòng 6 tháng kể từ khi được cấp chứng nhận sản phẩm bắt buộc; đồng thời báo cáo các dữ liệu liên quan như ngày bán xe, mã pin và thông tin kỹ thuật trong thời hạn quy định.
Không cho tháo pin khỏi xe khi thải loại
Một điểm đáng chú ý trong quy định mới là pin không được phép tháo rời khỏi xe khi phương tiện bị thải loại. Yêu cầu này nhằm hạn chế rủi ro kỹ thuật trong quá trình tháo dỡ, đồng thời bảo đảm pin được đưa vào đúng chu trình tái chế chính thức, thay vì bị thu gom, mua bán tự phát ngoài hệ thống quản lý.
Quy định mới cũng mở rộng rõ rệt trách nhiệm tái chế. Không chỉ các nhà sản xuất và nhập khẩu pin, mà cả doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh xe năng lượng mới đều phải thực hiện nghĩa vụ thu hồi và tái chế pin.
Các đơn vị này phải thiết lập mạng lưới trạm dịch vụ tái chế tại những khu vực có lượng pin tiêu thụ lớn, công khai thông tin liên hệ, tiếp nhận toàn bộ pin thải loại và bảo đảm pin được xử lý tại các cơ sở được cấp phép.
Việc tái sử dụng pin thải loại cũng bị siết chặt. Chỉ các tổ chức, doanh nghiệp được cấp phép hợp pháp mới được tham gia hoạt động sử dụng tổng hợp pin. Các doanh nghiệp hoán đổi pin và cung cấp dịch vụ pin có trách nhiệm bàn giao pin thải loại cho các đơn vị tái chế hoặc sử dụng tổng hợp do nhà sản xuất pin và xe năng lượng mới thành lập, thay vì tự xử lý như trước đây.
Triển vọng ngành tái chế pin tại Trung Quốc
Theo các viện nghiên cứu Trung Quốc, lượng pin thải loại có thể đạt khoảng 1 triệu tấn vào năm 2030. Trước đó, CarNewsChina cho biết thị trường tái chế pin của Trung Quốc đã đạt quy mô khoảng 558 tỷ nhân dân tệ, tương đương 78 tỷ USD, trong năm 2025.
Doanh nghiệp đang dẫn đầu lĩnh vực này là Brunp Recycling, công ty liên kết với CATL, với tuyên bố xử lý hơn một nửa lượng pin xe điện được tái chế tại Trung Quốc và công suất hiện tại đạt khoảng 120.000 tấn chất thải mỗi năm.
Trong bối cảnh quy mô pin thải loại tăng nhanh, Trung Quốc đứng trước yêu cầu vừa mở rộng năng lực tái chế, vừa siết chặt quản lý.
Việc ban hành các quy định mới cho thấy nước này đang chuyển từ giai đoạn mở rộng nhanh sang giai đoạn quản lý chặt chẽ hơn, không chỉ để bảo vệ môi trường mà còn nhằm kiểm soát nguồn tài nguyên thứ cấp quan trọng và giảm thiểu rủi ro an toàn trong quá trình phát triển ngành xe điện quy mô lớn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/o-to-xe-may/vi-sao-trung-quoc-siet-chat-quy-dinh-tai-che-pin-xe-dien-tu-nam-2026-20260118234959611.htm
