Cụ thể là đầu tư vào nghiên cứu giải pháp nông nghiệp đầu vào giúp nông dân bảo vệ năng suất, cải thiện sinh kế trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực sâu bệnh ngày càng gia tăng.
*Báo cáo Năng suất nông nghiệp toàn cầu 2024 chỉ ra tăng trưởng năng suất đang sụt giảm nghiêm trọng từ 2,46% xuống 1,44% mỗi năm. Thưa ông, đâu là nguyên nhân thực sự khiến các đổi mới công nghệ vẫn chưa thể đến tay nông dân?
– TS Tan Siang Hee: Đây thực sự là một nghịch lý, cũng là bài toán cần sớm có lời giải của ngành nông nghiệp hiện đại. Trong khi chúng ta đã nghiên cứu, tạo ra những công nghệ có khả năng giảm tổn thất nông sản, bảo đảm canh tác bền vững hơn, thì đại đa số nông dân, đặc biệt những nông dân canh tác quy mô nhỏ (những người ở “tiền tuyến” của biến đổi khí hậu), vẫn đang sử dụng rất nhiều công nghệ cũ.
Nguyên nhân cốt lõi không nằm ở sự thiếu hụt công nghệ mà tại ASEAN, các khung quy định về đăng ký, kiểm định thuốc bảo vệ thực vật sinh học (BVTVSH) đang chưa rõ ràng, khiến quy trình đưa một sản phẩm mới từ phòng thí nghiệm ra đồng ruộng mất rất nhiều thời gian, nguồn lực.
Nông dân Việt Nam nói riêng và tại châu Á nói chung là các chiến sĩ tuyến đầu đảm bảo an ninh lương thực, vừa cần tiếp tục canh tác để tạo ra nguồn cung thực phẩm dồi dào và an toàn hơn, vừa phải chống chọi với sự tấn công của nhiều loài dịch hại và thời tiết cực đoan. Việc hiện đại hóa khung pháp lý không chỉ là câu chuyện của ngành nông nghiệp, mà là sự hỗ trợ, tạo động lực từ cơ quan quản lý để giải phóng tiềm năng sản xuất đang bị kìm nén.
Các chuyên gia thảo luận tại hội nghị quốc tế về Quản lý và đăng ký thuốc BVTVSH ngày 8.1
*Ông có chia sẻ về khoản đầu tư hơn 113.600 tỉ đồng vào thuốc BVTVSH và coi đây là “hộp công cụ“ giúp nông dân giải bài toán tăng năng suất, nhưng nhiều người lo ngại việc thúc đẩy sinh học sẽ loại bỏ hoàn toàn thuốc hóa học, ông phản hồi thế nào trước lo ngại này?
– Tôi muốn khẳng định rõ ràng, chúng tôi không nhằm mục tiêu thay thế thuốc BVTV hóa học. Mục tiêu của chúng tôi là mở rộng và đa dạng hóa “hộp công cụ” cho nông dân.
Số tiền 113.600 tỉ đồng đầu tư cho thuốc sinh học đến năm 2030 (đã giải ngân hơn 50%) chỉ là một phần trong bức tranh tổng thể. Mỗi năm, các thành viên CropLife chi 91.000 tỉ đồng cho thuốc BVTV mới và 61.000 tỉ đồng cho nông nghiệp chính xác. Tại sao vậy?
Hãy nhìn vào thực tế tại Việt Nam: vụ lúa đông xuân 2024 – 2025, nông dân đối mặt với rầy nâu; cà phê, hồ tiêu chịu áp lực nặng nề từ mọt đục quả. Có những thời điểm, thuốc sinh học là cứu cánh về ATTP, nhưng cũng có lúc thuốc hóa học là vũ khí duy nhất để cứu vãn sản lượng trong tích tắc. Một người thợ giỏi cần cả búa và kìm. Việc trao cho nông dân một “hộp công cụ” đa dạng nghĩa là giúp họ tăng khả năng chống chịu, linh hoạt và bền vững hơn trước các cú sốc của thị trường và thiên nhiên.
*Chương trình Khung quản lý thuốc BVTVSH ASEAN giai đoạn 2026 – 2028 đã được khởi động. Từ góc nhìn của ông, Việt Nam đóng vai trò gì trong lộ trình này và sẽ nhận được những lợi ích ra sao?
– Việt Nam đang đứng trước “thời điểm vàng” để khẳng định vai trò hạt nhân trong nông nghiệp ASEAN. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng 6,7% năm 2025, nhưng rào cản pháp lý vẫn là rủi ro lớn. Dự án hài hòa hóa ASEAN lần này chính là cơ hội để Việt Nam xóa bỏ rào cản đó.
Trong chương trình này, các nước ASEAN thống nhất triển khai 3 hợp phần then chốt: hài hòa khung pháp lý để các nước công nhận lẫn nhau; tăng cường năng lực kỹ thuật thông qua đào tạo chuyên sâu; cuối cùng là thúc đẩy nông dân áp dụng thực tế thông qua các mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).
Khi ASEAN có một hệ thống đăng ký thống nhất, sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam sẽ tăng vọt. Các tập đoàn công nghệ toàn cầu sẽ ưu tiên đưa những sản phẩm tiên tiến nhất vào Việt Nam vì chi phí và thời gian đăng ký được cắt giảm. Việt Nam không chỉ là nước hưởng lợi mà với Đề án phát triển thuốc BVTVSH đến năm 2030, các bạn hoàn toàn có thể dẫn dắt ASEAN trong việc định hình các tiêu chuẩn nông nghiệp xanh của tương lai.
*Nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy “sản lượng” sang “giá trị”. Ông có lời khuyên nào cho các nhà quản lý và doanh nghiệp trong bối cảnh triển khai Chương trình Khung quản lý thuốc BVTVSH tại ASEAN trong 30 tháng tới?
– Thông điệp của tôi rất đơn giản: hãy để nông dân tiếp cận kịp thời với các đổi mới trong lĩnh vực BVTV và thành công của dự án này đòi hỏi một quyết tâm mạnh mẽ và sự phối hợp chặt chẽ giữa công và tư.
Đối với các cơ quan quản lý, sự minh bạch và dựa trên khoa học là nền tảng. Khi Việt Nam xây dựng được một khung pháp lý hỗ trợ sẽ thu hút được đổi mới và tăng cường khả năng giám sát an toàn.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đầu tư sẽ luôn đi theo sự rõ ràng về pháp lý. Khi doanh nghiệp cam kết minh bạch và có trách nhiệm xã hội, tốc độ chuyển đổi sẽ rất nhanh.
Cuối cùng, câu hỏi đặt ra hôm nay không phải là chọn sản phẩm “sinh học hay hóa học”. Câu hỏi thực sự là liệu chúng ta có đủ dũng cảm để trao cho nông dân mọi mọi công cụ và vũ khí cần thiết để họ thành công hay không?
Nguồn: https://thanhnien.vn/croplife-dau-tu-113600-ti-dong-vao-hop-cong-cu-phat-trien-nong-nghiep-xanh-185260121094300585.htm
