Việt Nam thua vì ‘không ngờ Trung Quốc chơi tấn công’

Trước giờ bóng lăn tối 20/1, Trung Quốc được nhìn nhận là đội chơi thiên về phòng ngự, thực dụng. Họ vào bán kết mà không nhận bàn thua nào, trong khi chỉ ghi được một bàn qua bốn trận – tính trong 90 phút. Nhưng những gì diễn ra ở sân Prince Abdullah Al-Faisal Sports City cho thấy một bộ mặt hoàn toàn khác của thầy trò Antonio Puche Vicente. Họ tấn công ngay từ đầu trận, và hoàn toàn chủ động về thế trận trước Việt Nam.

Sự áp đảo của Trung Quốc được thể hiện ở nhiều chỉ số quan trọng, như số pha dứt điểm (15-7), khả năng tranh chấp tay đôi (51%-49%) và hiệu suất chuyển hóa cơ hội thành bàn thắng (20%-0%). Ba bàn thắng của Peng Xiao, Xiang Yuwang và Wang Yudong đến như điều tất yếu. Đặc biệt, hai bàn liên tiếp đầu hiệp hai đã phá vỡ hoàn toàn thế cân bằng, đẩy Việt Nam vào thế rượt đuổi trong điều kiện bất lợi về tâm lý lẫn thế trận.

Không như những trận trước, Trung Quốc không có ý định lùi sâu, dù thay đến 6 vị trí chính thức so với tứ kết thắng Uzbekistan. Ngay trong hiệp một, họ đẩy đội hình lên cao, tranh chấp quyết liệt ở trung tuyến và sẵn sàng giữ bóng khi cần thiết. Theo phân tích của Titan Sports, việc dâng cao này mang lại hai lợi thế rõ rệt cho Trung Quốc. Đầu tiên là khai thác ưu thế thể hình và sức mạnh trong những pha đối đầu trực diện. Bên cạnh đó, họ cũng hạn chế không gian để các cầu thủ Việt Nam sử dụng kỹ thuật cá nhân ở khu vực sát cấm địa, nơi những pha rê dắt hoặc va chạm dễ tạo ra tình huống nguy hiểm.

Trong hiệp một, Trung Quốc giữ bóng 63%, con số gây bất ngờ với nhiều khán giả vốn quen nhìn họ chơi phòng ngự thụ động. Trong bốn trận trước đó, họ đều không giữ bóng quá 49%. Một yếu tố khác là Việt Nam không đủ khả năng gây áp lực tầm cao một cách liên tục, nên sẽ có nhiều lúc phải lùi về. Khi đoàn quân Kim Sang-sik làm vậy, Trung Quốc “có thời gian và không gian để tổ chức các pha triển khai bóng từ tuyến dưới, thay vì phất dài lên phía trên như thường thấy”.

HLV Antonio không giấu việc đã điều chỉnh cách chơi. Sau trận, ông khẳng định cho đội nhà “thay đổi chiến thuật và kiểm soát được trận đấu”, theo hãng thông tấn Xinhua. Trung Quốc xoay tua hàng loạt vị trí trong đội hình xuất phát trận này, nhưng sự gắn kết không hề suy giảm. Theo HLV người Tây Ban Nha, lý do đơn giản là ông có trong tay nhiều cầu thủ đủ chất lượng để đáp ứng yêu cầu chiến thuật.

Báo chí Trung Quốc đánh giá Antonio như một HLV mang nặng tư duy giáo dục bóng đá. Ông được so sánh với Bob Houghton, người từng làm việc tại Trung Quốc cuối những năm 1990 và nổi tiếng với cách tiếp cận chú trọng nền tảng tư duy cho cầu thủ. Nhà cầm quân này luôn yêu cầu các học trò tập trung vào việc ra quyết định đúng trong từng bối cảnh cụ thể của trận đấu.

Trước Việt Nam, điều đó thể hiện rất rõ. Khi nhận thấy đối thủ không gây áp lực tầm cao, Trung Quốc ưu tiên giữ bóng, bảo vệ quyền kiểm soát và tổ chức đội hình ở trạng thái cân bằng. Các pha tấn công được chuẩn bị kỹ lưỡng, với sự tham gia đồng bộ của nhiều cầu thủ. Titan Sports ví cách chơi này như việc “liên tục đá phạt bóng sống”. Tức là đội hình đã được sắp xếp theo cùng khuôn mẫu để tấn công, tăng khả năng ghi bàn. Khoảng cách giữa các tuyến được giữ chặt, nhờ đó họ giảm thiểu rủi ro nếu mất bóng.

Hiệp hai bắt đầu với bàn mở tỷ số của trung vệ Peng Xiao sau một tình huống không chiến. Bàn thắng này cho thấy Trung Quốc tận dụng rất tốt lợi thế thể hình, với chiều cao trung bình 1,82 m, so với Việt Nam 1,76 m. Chỉ năm phút sau, Xiang Yuwang nhân đôi cách biệt, đặt Việt Nam vào tình thế buộc phải dâng cao hơn nhằm tìm bàn gỡ.

Chỉ khi đó, Trung Quốc mới chấp nhận lùi thấp hơn, nhường quyền kiểm soát bóng. Tỷ lệ cầm bóng của họ giảm dần, đến cuối trận chỉ còn nhỉnh hơn Việt Nam 2%. Dù vậy, sự thay đổi này không khiến Trung Quốc mất kiểm soát. Hệ thống phòng ngự vẫn giữ được cấu trúc, các cầu thủ tuyến trên sẵn sàng gây áp lực ngay khi mất bóng, hạn chế tối đa khả năng phản công nhanh của Việt Nam.

Thẻ đỏ của Phạm Lý Đức ở phút 74 càng khiến cục diện trở nên khó khăn hơn cho Việt Nam. Trong những phút bù giờ, Wang Yudong ghi bàn ấn định tỷ số 3-0, khép lại một trận đấu mà Trung Quốc “thắng hoàn toàn thuyết phục”.

Một góc nhìn khác đến từ Sina Sports cho rằng Trung Quốc đã “lừa” được các đối thủ, trong đó có Việt Nam, bằng chính hình ảnh quen thuộc của họ. Trước giải, dư luận trong nước tỏ ra bi quan về thầy trò Puche. Thành tích quá khứ, sự thiếu vắng những ngôi sao nổi bật và các trận giao hữu không mấy ấn tượng khiến đội bóng này bị đánh giá thấp. Các đối thủ, khi xây dựng phương án chuẩn bị, phần nào cũng dựa trên những thông tin và nhận định đó.

Thực tế trên sân lại khác. Trung Quốc cho thấy kỷ luật chiến thuật cao, khả năng tổ chức tốt và tinh thần thi đấu bền bỉ. Khoảng cách giữa hình ảnh trước giải và màn trình diễn thực tế tạo ra yếu tố bất ngờ, khiến đối thủ khó điều chỉnh kịp trong trận đấu.

Báo Quảng Đông thì tin rằng chiến thắng trước Việt Nam mở ra một tương lai mới cho bóng đá Trung Quốc. Họ cho rằng Trung Quốc đã trải qua quá nhiều thất bại, đến mức khi bước vào bán kết gặp Việt Nam, nhiều người hâm mộ vẫn có cảm giác bi quan. Việt Nam đến trận này với bốn trận toàn thắng, trong đó có việc loại chủ nhà Arab Saudi và UAE.

“Vì thế, chiến thắng 3-0 mang ý nghĩa lớn hơn suất vào chung kết. Nó góp phần xây dựng thói quen chiến thắng cho các cầu thủ trẻ, thứ mà chúng ta vẫn gọi là ‘khí chất thi đấu’, bài báo có đoạn. “Cầu thủ trẻ khi thắng nhiều trận đấu thuyết phục, sẽ tạo ra nền tảng tâm lý khác biệt khi bước vào những cuộc chiến lớn”.

Với Xinhua, chiến thắng này như một cột mốc “liên thăng tam cấp”, tức là bóng đá Trung Quốc nhảy vọt ba bước, về thành tích, về cách vận hành chiến thuật và về tinh thần. Họ lần lượt vượt qua vòng bảng với trận thắng Australia, đánh bại Uzbekistan trên loạt luân lưu tứ kết, rồi thắng đậm Việt Nam ở bán kết để lần đầu góp mặt trong trận chung kết U23 châu Á.

Puche gọi đây là khoảnh khắc quan trọng với bóng đá Trung Quốc. Ông đề cao những ngày tập huấn dài, hàng giờ xem băng hình và sự nỗ lực chung của toàn đội. Các cầu thủ như Peng Xiao hay Wang Yudong cũng cho thấy sự tự tin đáng kể, thậm chí khẳng định họ đã dự liệu được kết quả tích cực trước Việt Nam.

Hoàng An tổng hợp