Tiêu chuẩn, quy trình bầu Tổng Bí thư, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương

Theo quy trình, Đại hội XIV sẽ bầu Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV với các ủy viên Trung ương chính thức và dự khuyết. Sau đó, Ban Chấp hành Trung ương khóa mới sẽ tiến hành Hội nghị Trung ương lần thứ nhất, bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Kết quả bầu sẽ được báo cáo và công bố trước khi đại hội bế mạc vào ngày 23.1.

Liên quan đến công tác nhân sự Đại hội XIV của Đảng, tại các Hội nghị Trung ương 13, 14, 15 khóa XIII, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương đã thống nhất giới thiệu nhân sự (tái cử và tham gia lần đầu; chính thức và dự khuyết) vào Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, đồng thời thông qua Báo cáo và danh sách đề cử nhân sự giới thiệu để trình Đại hội XIV xem xét, bầu cử theo quy định.

Về số lượng Ủy viên Trung ương, Ủy viên Bộ Chính trị khóa mới, trong cuộc gặp mặt các cán bộ lão thành, tướng lĩnh, sĩ quan cao cấp vào dịp tháng 7.2025, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV gồm 200 người, trong đó có 180 Ủy viên Trung ương Đảng chính thức và 20 Ủy viên dự khuyết. Bộ Chính trị khóa XIV dự kiến có 17-19 người, và Ban Bí thư có khoảng 11-13 ủy viên.

Tiêu chuẩn Ủy viên Trung ương

Quy định 365/2025 của Bộ Chính trị đã nêu những tiêu chuẩn cụ thể chức danh cán bộ thuộc diện Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và khung tiêu chuẩn chức danh cán bộ lãnh đạo, quản lý.

Theo đó, Bộ Chính trị đưa ra 6 tiêu chuẩn chung đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp: về chính trị, tư tưởng; về phẩm chất đạo đức, lối sống và ý thức tổ chức kỷ luật; về trình độ, năng lực; về uy tín và khả năng quy tụ, đoàn kết; về kết quả công tác; về sức khỏe, độ tuổi và kinh nghiệm.

Ủy viên Trung ương Đảng phải là những cán bộ tiêu biểu của Đảng về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, tính tiền phong, gương mẫu, tính xây dựng, tính chiến đấu, tính hành động, tính kỷ luật, tính nhân văn, năng lực, uy tín về mọi mặt.

Những cán bộ này được đào tạo cơ bản, có kiến thức toàn diện, được rèn luyện, thử thách qua thực tiễn, có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược, tâm huyết, trách nhiệm, tích cực tham gia thảo luận, đóng góp, hoạch định đường lối, chính sách và sự lãnh đạo tập thể của Ban chấp hành Trung ương Đảng.

Ngoài ra, phải có thành tích nổi trội, có kết quả, “sản phẩm” cụ thể trong quá trình công tác; có năng lực dự báo, xử lý, ứng phó kịp thời, hiệu quả những tình huống đột xuất, bất ngờ, có khả năng làm việc độc lập, có tố chất, năng lực lãnh đạo, quản lý cấp chiến lược, có hoài bão, khát vọng đổi mới vì nước, vì dân, kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, quan liêu, lợi ích nhóm.

Nhân sự đảm nhận chức danh phải là người đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở các chức vụ lãnh đạo chủ chốt cấp dưới trực tiếp và tương đương…

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng là những cán bộ trẻ, cơ bản đáp ứng được tiêu chuẩn của ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, quyết liệt, hiệu quả trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, hiểu biết tình hình trong nước, khu vực và thế giới, có khả năng tham gia, đóng góp ý kiến và đề xuất những vấn đề thực tiễn đặt ra để Ban chấp hành Trung ương Đảng thảo luận, quyết định.

Đồng thời, qua thực tiễn công tác phải thể hiện có năng lực, tố chất lãnh đạo, quản trị, quản lý, hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức vụ đã kinh qua, có triển vọng phát triển và có khả năng đáp ứng ngay khi có yêu cầu phân công, bố trí đảm nhiệm chức danh lãnh đạo các địa phương, cơ quan, đơn vị có cơ cấu ủy viên Trung ương Đảng. Trường hợp đặc biệt do Ban chấp hành Trung ương Đảng quyết định.

Quy trình bầu Bộ Chính trị

Quyết định 190/2024 của Ban Chấp hành Trung ương quy định về quy chế bầu cử trong Đảng. Đối với việc bầu Bộ Chính trị, quy trình bầu được quy định theo 9 bước:

Bước 1: Phiên họp thứ nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng do Tổng Bí thư khóa trước (tái cử hoặc không tái cử) làm triệu tập viên khai mạc và chủ trì cho đến khi bầu xong Đoàn Chủ tịch hội nghị. Trường hợp Tổng Bí thư khóa trước không thể làm triệu tập viên thì Đoàn Chủ tịch Đại hội cử triệu tập viên.

Bước 2: Đoàn Chủ tịch Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng báo cáo về đề án và đề nghị số lượng Ủy viên Bộ Chính trị cần bầu.

Bước 3: Hội nghị thảo luận, biểu quyết về số lượng Ủy viên Bộ Chính trị.

Bước 4: Đoàn Chủ tịch báo cáo danh sách những đồng chí được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa trước đề cử vào Bộ Chính trị.

Bước 5: Tiến hành ứng cử, đề cử.

Bước 6: Họp tổ để thảo luận.

Bước 7: Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định. Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).

Bước 8: Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử Bộ Chính trị.

Bước 9: Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.

Quy trình bầu Tổng Bí thư

Quyết định số 190 quy định quy chế bầu Tổng Bí thư gồm 5 bước:

Bước 1, đoàn Chủ tịch báo cáo về yêu cầu, tiêu chuẩn Tổng Bí thư và dự kiến nhân sự Tổng Bí thư được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa trước giới thiệu, ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khóa mới, kết quả giới thiệu nhân sự Tổng Bí thư của Đại hội để hội nghị tham khảo.

Bước 2, họp tổ để thảo luận và tiến hành ứng cử, đề cử.

Bước 3, đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định. Lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).

Bước 4, lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử.

Bước 5, bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.