Vì sao cơ sở ngâm 3.000 tấn ốc với hóa chất tồn tại 5 năm ở TPHCM?

Trong suốt 5 năm hoạt động, cơ sở do bị can Huỳnh Văn Trường (SN 1979, ngụ TP Cần Thơ) làm chủ đã sử dụng khoảng 500 tấn Natri Silicate, hay còn gọi là thủy tinh lỏng – một loại hóa chất công nghiệp tuyệt đối không được phép dùng trong thực phẩm – để xử lý khoảng 3.000 tấn thịt ốc bươu, rồi tuồn ra thị trường tiêu thụ.

Con số đặc biệt lớn trên khiến dư luận bàng hoàng, đặt ra câu hỏi vì sao một cơ sở làm ăn phi pháp, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng, lại có thể tồn tại thời gian dài mà không bị phát hiện.

Phóng viên Dân trí đã có cuộc trao đổi với Thượng tá Ngô Thuận Lăng, Phó trưởng Phòng Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TPHCM, xoay quanh những nội dung liên quan việc triệt phá đường dây này.

Hoạt động khép kín

Thưa Thượng tá Ngô Thuận Lăng, vì sao cơ sở này qua mặt được các cơ quan quản lý Nhà nước về an toàn vệ sinh thực phẩm thời gian dài, trước khi bị Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TPHCM, bóc gỡ?

– Có nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, khả năng nhận biết của một số cơ quan quản lý cũng như người dân về phương thức, thủ đoạn tẩm hóa chất còn hạn chế, vì nhìn bằng mắt thường không thể xác định được họ ngâm hóa chất gì. Ngay cả cơ quan điều tra cũng phải thông qua công tác giám định mới phát hiện được hành vi ngâm tẩm hóa chất vào trong thực phẩm.

Thịt ốc đầu vào không rõ nguồn gốc, có loại đã chết, bốc mùi (Ảnh: Công an cung cấp).

Thứ hai, đối tượng hoạt động tinh vi, khép kín, không đăng ký kinh doanh, chia nhỏ các khâu tiêu thụ. Ngoài ra, đối tượng thuê địa điểm nằm sâu trong hẻm, phía sau là kênh rạch để xả thải; họ có sự phân vai từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ, đưa ra thị trường. Ngoài ra, các đối tượng hợp thức hóa đầu ra bằng cách bán ốc tại chợ đầu mối với số lượng lớn, khiến người dân tin tưởng đây là thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng nên mua về sử dụng mà không phát hiện.

Thứ ba, cũng cần nhìn nhận công tác quản lý Nhà nước đối với hộ kinh doanh cá thể không đăng ký kinh doanh. Theo đó, công tác quản lý Nhà nước và công tác kiểm tra, giám sát, xử lý đối với các hộ kinh doanh cá thể còn yếu và nhiều lỏng lẻo, nên không phát hiện sớm từ cơ sở, địa bàn.

Với thủ đoạn tinh vi của đối tượng cầm đầu, Phòng Cảnh sát kinh tế phải mất bao lâu để thu thập tài liệu, chứng cứ để phá án?

– Trên quan điểm chủ động tấn công, “đánh trúng và đánh đúng”, đồng thời, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Giám đốc Công an TPHCM, đặc biệt là đồng chí Giám đốc, Phòng Cảnh sát kinh tế đã áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, xác lập chuyên án, triển khai điều tra và bóc gỡ đường dây này.

Mỗi ngày cơ sở này ngâm khoảng 1,5 tấn ốc (Ảnh: Công an cung cấp).

Để phá được đường dây này, Phòng Cảnh sát kinh tế đã mất một tháng để áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, từ việc theo dõi, điều tra và thu thập tài liệu, chứng cứ, kể cả lấy mẫu để giám định nhằm xác định chất cấm được đưa vào sử dụng ngâm ốc.

Bất chấp vì lợi nhuận

Nguyên liệu đầu vào được đối tượng thu mua từ đâu, thưa ông?

– Đối tượng thu mua các sản phẩm ốc từ nhiều địa phương, nhiều địa bàn và nhiều đầu mối, không rõ nguồn gốc. Thậm chí, có nhiều nguyên liệu ốc đã chết, bốc mùi. Sau khi đưa về tẩm hóa chất công nghiệp làm cho ốc trắng, giòn hơn thì các đối tượng mới đưa ra thị trường.

Đường đi của ốc bắt đầu từ cơ sở đưa đến chợ đầu mối. Tại đây, ốc được tổ chức bán nhỏ lẻ cho các thương lái, các cơ sở kinh doanh và trực tiếp người tiêu dùng.

Cơ quan điều tra xác định chủ cơ sở ngâm ốc với hóa chất vì động cơ hám lợi, bất chấp nguy hiểm đối với sức khỏe người tiêu dùng để thu được lợi nhuận cao nhất. Đối với một số cơ sở thu mua lại, họ tin tưởng vào cơ sở này cũng như thiếu nhận biết nên mua về bán lại. 

Ốc sau khi ngâm được đưa ra chợ Bình Điền bán cho các thương lái, chủ cơ sở kinh doanh (Ảnh: Công an cung cấp).

Ngoài ra, cơ quan điều tra sẽ xem xét và đánh giá tài liệu, chứng cứ đối với các cơ sở cung cấp và mua bán hóa chất cho đối tượng, cũng như các cơ sở mua ốc về để bán lại cho người tiêu dùng. Trường hợp đủ tài liệu, chứng cứ, cơ quan điều tra sẽ xử lý hình sự; nếu không đủ chứng cứ sẽ đề xuất các cơ quan chức năng liên quan thu hồi giấy phép kinh doanh, xử phạt hành chính để bảo đảm đủ sức răn đe.

Theo ông, cơ quan quản lý cần phương pháp gì để có thể nhận diện được tội phạm ngâm tẩm thực phẩm với hóa chất, để có thể ngăn chặn, xử lý từ sớm?

– Đối với thực phẩm, các cơ quan quản lý Nhà nước như Sở An toàn thực phẩm, đối với hóa chất là Sở Công Thương, phải quản lý chặt chẽ, phải có dữ liệu về các cơ sở cung ứng các sản phẩm và thực phẩm ra thị trường, phải làm tốt công tác kiểm tra theo chuyên đề, theo lĩnh vực.

Đồng thời, các đơn vị phải phối hợp với các cơ quan khác nhau trong việc rà soát, làm tốt công tác tuyên truyền cho người dân, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, để tăng nhận thức về việc hoạt động kinh doanh phải đúng pháp luật; phải lấy tiêu chí bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người dân là tiêu chí đầu tiên, đó là đạo đức nghề nghiệp.

Không có vùng cấm

Thời điểm giáp Tết Bính Ngọ 2026, nhu cầu thực phẩm của người dân tăng cao, Công an TPHCM có kế hoạch gì để đấu tranh với tội phạm liên quan đến thực phẩm bẩn?

– Đặc điểm của TPHCM là địa bàn sản xuất và thị trường tiêu thụ lớn nhất cả nước. Từ đó, Công an TPHCM quán triệt phương châm bảo đảm trật tự quản lý kinh tế, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ sức khỏe người dân.

Trên phương châm đó, lực lượng Công an TPHCM tập trung công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh, trên tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ, xác định xử lý một vụ, cảnh tỉnh một vùng, một lĩnh vực và xử lý nghiêm, bóc gỡ cả đường dây.

Thượng tá Ngô Thuận Lăng chỉ đạo các đơn vị phá án (Ảnh: Công an cung cấp).

Đối với người dân, công an khuyến cáo nên mua thực phẩm tại các cửa hàng, nơi cung ứng được cấp phép; các sản phẩm khi đưa về sử dụng phải xem xét kỹ, nếu có dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, thực phẩm tẩm hóa chất hoặc làm giả thì phải báo cho cơ quan chức năng để phối hợp làm rõ.

Ngoài ra, cơ quan điều tra khuyến nghị người dân khi phát hiện các cơ sở có dấu hiệu sản xuất, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, sơ chế trong khu dân cư mất vệ sinh thì tố giác cơ quan công an nơi gần nhất hoặc các cơ quan chức năng khác để kiểm tra, kịp thời xử lý.

Xin cảm ơn ông!