‘Điểm yếu không thể khắc phục’ trên tàu sân bay Phúc Kiến

Phúc Kiến, tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc sở hữu công nghệ máy phóng điện từ (EMALS), được nhiều chuyên gia phương Tây đánh giá là “bước nhảy vọt, cột mốc lịch sử” với ngành công nghiệp quốc phòng nước này. Giới quan sát nhận định Phúc Kiến sẽ giúp hải quân Trung Quốc nâng cao năng lực tác chiến ở “biển xanh”, thuật ngữ để chỉ các vùng đại dương xa bờ.

Tuy nhiên, bài viết đăng trên tạp chí Đánh giá Vũ khí Phòng thủ Chiến hạm thuộc Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Trung Quốc (CSIC) hồi tháng 1 thừa nhận tàu Phúc Kiến “còn lâu mới đạt trạng thái hoàn hảo, vẫn tồn tại những lỗi thiết kế nghiêm trọng, có thể coi là điểm yếu không thể khắc phục”.

J-35 lần đầu cất hạ cánh trên tàu sân bay

Nhóm tác giả cho rằng các vấn đề then chốt bắt nguồn từ hạn chế về không gian và cách bố trí các hệ thống trên tàu.

“Thượng tầng và tháp chỉ huy nằm gần phần giữa boong tàu hơn so với các hàng không mẫu hạm Mỹ. Điều này sẽ hạn chế không gian hoạt động trên sàn đáp và tạo ra điểm nghẽn cổ chai khi vận hành máy bay”, các tác giả Trung Quốc cho hay.

Họ đề cập tàu sân bay USS Kitty Hawk, có lượng giãn nước tương đương và sử dụng động cơ phi hạt nhân như tàu Phúc Kiến, nhận định cách bố trí tháp chỉ huy trên chiến hạm Mỹ giúp mở rộng không gian trên boong tàu.

EMALS cho phép triển khai máy bay với tải trọng lớn hơn so với máy phóng hơi nước, giúp phi cơ mang được nhiều vũ khí và nhiên liệu hơn. Hệ thống này cũng có thiết kế đơn giản hơn về cơ học so với máy phóng hơi nước, giúp giảm thời gian tái khởi động và tăng tần suất cất cánh.

Hải quân Trung Quốc ban đầu không có ý định trang bị EMALS cho tàu Phúc Kiến. Đội ngũ phát triển tin rằng máy phóng hơi nước là giải pháp thực tế và ít rủi ro hơn, nhất là khi tàu sân bay duy nhất trên thế giới được trang bị EMALS là USS Gerald R. Ford của Mỹ liên tục gặp sự cố và chậm tiến độ.

Chuyển đổi sang EMALS vào phút chót được coi là nguyên nhân dẫn đến loạt lỗi thiết kế có nguy cơ ảnh hưởng đến hiệu suất chiến đấu của Phúc Kiến, theo trang quân sự Trung Quốc Haishifenbong. Máy phóng hơi nước cần đường chạy đà dài khoảng 70 m, trong khi EMALS cần hơn 100 m và buộc nhà sản xuất kéo dài đường phóng.

Hệ quả là hai trong ba máy phóng trên tàu Phúc Kiến cắt qua đường hạ cánh và không thể hoạt động nếu có máy bay chuẩn bị đáp xuống. Máy phóng còn lại nằm quá gần thang nâng máy bay, tạo ra thêm một điểm nghẽn khi tác chiến với tần suất cao.

“Điều này sẽ hạn chế đáng kể tần suất triển khai và thu hồi máy bay”, Nick Childs, chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (IISS), cho hay.

Tần suất triển khai và thu hồi máy bay là một trong những chỉ số quan trọng của tàu sân bay, quyết định số lượng nhiệm vụ mà mỗi chiến hạm có thể thực hiện trong một ngày.

Hải quân Trung Quốc chưa công bố con số cụ thể. Để so sánh, tàu sân bay lớp Nimitz dùng máy phóng hơi nước của Mỹ có thể thực hiện 120 chuyến xuất kích mỗi ngày, chiến hạm lớp Ford có thể đạt mức trung bình 160 và tăng lên đến 240 mỗi ngày trong trường hợp khẩn cấp.

Theo giới chuyên gia Trung Quốc, lựa chọn động cơ tua-bin hơi nước và máy phát diesel, thay vì động cơ hạt nhân như tàu sân bay Mỹ, khiến tầm hoạt động của Phúc Kiến bị hạn chế và đòi hỏi tiếp dầu thường xuyên khi làm nhiệm vụ dài ngày.

Những lỗi thiết kế càng khiến chiến hạm Trung Quốc chưa thể so sánh với các siêu tàu sân bay có lượng giãn nước trên 100.000 tấn của hải quân Mỹ. Phúc Kiến sẽ chỉ đóng vai trò chuyển tiếp cho tới khi tàu sân bay hạt nhân lớp Type-004 được hoàn thiện.

“Nhóm thiết kế tàu Phúc Kiến ưu tiên EMALS để triển khai phi cơ hạng nặng như máy bay cảnh báo sớm và tác chiến điện tử, đổi lại bằng tần suất làm nhiệm vụ. Tàu sân bay hạt nhân trong tương lai của Trung Quốc có thể đạt khả năng tương đương chiến hạm lớp Nimitz”, báo Choson của Hàn Quốc nhận định.

Theo tạp chí Đánh giá Vũ khí Phòng thủ Chiến hạm, trang bị lò phản ứng hạt nhân cũng giải quyết vấn đề thiếu hụt không gian vì không cần lắp đặt hệ thống ống khói như động cơ thông thường. Điều này cho phép bố trí thang nâng hiệu quả hơn, tránh gây cản trở khu vực cất hạ cánh trên sàn tàu.

Nguyễn Tiến (Theo Choson, Interesting Engineering, SCMP)