Xây dựng một Việt Nam thích ứng với biến đổi khí hậu

Tình hình còn diễn biến xấu hơn, khi kịch bản biến đổi khí hậu mới nhất dựa trên Báo cáo đánh giá thứ sáu (AR6) của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) đã dự báo: Nhiệt độ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng, đạt khoảng 1,5-1,7°C so với thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900) vào khoảng 2030-2050 (tùy kịch bản).

Như vậy, mục tiêu khống chế nhiệt độ toàn cầu không tăng quá 1,5°C theo Thỏa thuận Paris gần như khó đạt được và chúng ta phải chuẩn bị sẵn sàng cho một kịch bản xấu hơn: Nhiệt độ toàn cầu tăng vượt quá ngưỡng 1,5°C. Khi đó, sự nóng lên toàn cầu làm cho hệ thống khí quyển mất đi sự ổn định và kéo theo những biến động về thời tiết cực đoan sẽ tiếp tục có xu hướng gia tăng không theo quy luật.

Đối với Việt Nam, biến đổi khí hậu còn thể hiện qua các kỷ lục về khí tượng được ghi nhận trong những năm gần đây. Năm 2023, trạm Hồi Xuân (Thanh Hóa) ghi nhận mức nhiệt độ 44,1°C vào ngày 6/5/2023. Mức nhiệt này xô đổ kỷ lục 43,4°C tại Hương Khê (Hà Tĩnh) năm 2019.

Về lượng mưa, ngày 27/10/2025 tại trạm đo mưa Bạch Mã đã ghi nhận lượng mưa lên tới 1.739mm trong vòng 24 giờ. Đây là lượng mưa ngày lớn thứ nhì thế giới từng được ghi nhận trong lịch sử khí tượng.

Thiên tai đã gây nên những thiệt hại nghiêm trọng đến con người, sinh kế của từng hộ gia đình và ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế quốc gia.

Theo số liệu từ Cục Quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai, những năm có thiệt hại lớn về kinh tế như năm 2017 thiệt hại 60 nghìn tỷ đồng; năm 2020 (35.500 tỷ đồng), năm 2024 (88.748 tỷ đồng).

Đặc biệt trong năm 2025 thiên tai đã gây thiệt hại hơn 100 nghìn tỷ đồng. Đây là những tổn thất rất lớn về kinh tế, làm chậm mục tiêu phát triển của đất nước và gây ảnh hưởng lâu dài về mặt sinh kế của người dân.

Thách thức lớn đối với Việt Nam

Theo kịch bản về biến đổi khí hậu mới nhất được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố, trong giai đoạn từ 2030 đến 2050, nhiệt độ trung bình toàn quốc sẽ tăng từ 1,1°C đến 1,5°C, số ngày nắng nóng trên 35°C dự kiến sẽ tăng thêm 15-30 ngày/năm và lượng mưa tăng từ 5% đến 15% trên quy mô toàn quốc.

Cùng với sự gia tăng về nhiệt độ và lượng mưa là sự gia tăng các đợt thiên tai cực đoan như nắng nóng vượt kỷ lục, lụt lớn và bão mạnh. Nước biển dâng do biến đổi khí hậu cũng tạo ra nguy cơ lớn về ngập triều ở các vùng thấp trũng, đặc biệt là ngập lụt do triều cường ở Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.