Con rể Kushner trong bàn cờ ngoại giao của Tổng thống Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump và con rể Jared Kushner tại thượng đỉnh G7 ở Pháp năm 2020 (Ảnh: PA).

Dù không giữ chức vụ chính thức nào trong chính quyền nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump, ông Jared Kushner vẫn làm việc miệt mài, hoạt động như một “cố vấn hậu trường” đáng tin cậy, tham gia trực tiếp vào các nỗ lực hòa giải tại Trung Đông và đàm phán chấm dứt xung đột quân sự Nga – Ukraine.

Với kinh nghiệm từ Thỏa thuận Abraham năm 2020 và mạng lưới quan hệ cá nhân rộng lớn ở khu vực Trung Đông, ông Kushner được Tổng thống Trump giao phó những nhiệm vụ nhạy cảm nhất, biến ông thành “cánh tay nối dài” không chính thức của Nhà Trắng.

Là một doanh nhân bất động sản hơn là nhà ngoại giao chuyên nghiệp, ông Kushner áp dụng cách tiếp cận “thực tế” và “kinh doanh” vào các vấn đề địa chính trị, từ việc thúc đẩy ngừng bắn ở Gaza đến các cuộc gặp hậu trường với Nga. Đến nay, vai trò của ông vẫn được bàn nhiều trên các mặt báo phương Tây và Nga, có những đánh giá trái chiều, nhưng không thể phủ nhận tầm ảnh hưởng.

Thỏa thuận Abraham

Ông Jared Kushner bước vào chính trường Mỹ năm 2017 với vai trò cố vấn cấp cao cho Tổng thống Trump. Ông dẫn dắt Thỏa thuận Abraham, loạt thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và các nước Ả rập như UAE, Bahrain, Sudan và Morocco, thành tựu ngoại giao lớn nhất của nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Thỏa thuận này không chỉ thay đổi cục diện Trung Đông mà còn chứng minh khả năng xây dựng quan hệ cá nhân của ông Kushner với các lãnh đạo khu vực, đặc biệt là Thái tử Ả rập Xê út Mohammed bin Salman và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Sau khi rời Nhà Trắng năm 2021, ông Kushner tập trung vào quỹ đầu tư tư nhân Affinity Partners. Tuy nhiên, Khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử năm 2024, ông Kushner nhanh chóng trở lại chính trường.

Không nhận chức vụ chính thức để tránh các ràng buộc pháp lý và xung đột lợi ích, ông Kushner hoạt động linh hoạt và ít bị giám sát. Các nguồn tin mô tả ông như một “nhà ngoại giao không chính thức” đã góp phần đạt được ngừng bắn ở Gaza và tham gia đàm phán về Ukraine.

Kiến trúc sư của hòa bình Gaza và kế hoạch tái thiết

Trung Đông vẫn là lĩnh vực ông Kushner tỏa sáng nhất. Ông đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy ngừng bắn giữa Israel và Hamas, dẫn đến thành lập “Hội đồng hòa bình”, một đơn vị đa quốc gia giám sát ngừng bắn và tái thiết Gaza.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos ngày 22/1, ông Kushner công bố kế hoạch hậu chiến cho Gaza – một tầm nhìn lấp lánh với các tòa cao ốc ven biển, khu du lịch, khu công nghiệp và nhà ở hiện đại. Kế hoạch ước tính cần hơn 25 tỷ USD, chủ yếu từ khu vực tư nhân, với thời gian xây dựng 2-3 năm.

Kế hoạch tái thiết Gaza được chia thành các giai đoạn chính: bắt đầu từ Rafah (thành phố 1), Khan Younis (thành phố 2), các trại trung tâm (thành phố 3) và Gaza City (thành phố 4).

Kế hoạch “Rafah mới” dự kiến xây hơn 100.000 căn hộ, 200 trung tâm giáo dục, 180 trung tâm văn hóa – tôn giáo – nghề nghiệp, 75 cơ sở y tế, cùng khu du lịch ven biển với 170 tòa tháp, khách sạn, biệt thự sang trọng, công viên và nông nghiệp hiện đại. Theo kế hoạch, 100 ngày đầu tập trung viện trợ nhân đạo: phục hồi nước, điện, bệnh viện, lò bánh mì và dọn 68 triệu tấn đổ nát.