Thị trường hoa Tết: ‘Nữ hoàng’ lan hồ điệp căng mình đọ sức với lan Trung Quốc

Những ngày cận Tết, thị trường hoa bắt đầu sôi động khi thợ cắm hoa tại các cửa hàng tất bật với các tác phẩm trang trí. Vẫn như mọi năm, hoa phục vụ Tết gồm các dòng sản phẩm hoa chậu, hoa cắt cành với các mặt hàng phong phú từ phân khúc bình dân đến cao cấp, bao gồm cả hàng ngoại nhập. Sự đa dạng này mang đến nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng trong dịp mua sắm cuối năm.

Trong đó, lan hồ điệp Đà Lạt được mệnh danh là “nữ hoàng” đang khẳng định chất lượng trên thị trường. Tuy nhiên, dòng hoa này cũng đang đối mặt với cuộc cạnh tranh khốc liệt về nguồn gốc xuất xứ với các mặt hàng khác.

Lan hồ điệp khẳng định vị thế thị trường hoa Tết

Ông Nguyễn Thanh Kha, chủ shop hoa Five Flower (phường Vườn Lài, TP.HCM) cho biết thị trường hoa Tết năm nay có tín hiệu tích cực khi khách hàng bắt đầu đặt sớm. Việc này nhằm tránh tình trạng “cháy hàng” hoặc thiếu thợ cắm hoa như dịp Tết năm trước. Đồng thời, Lễ Tình nhân năm nay rơi vào đúng dịp Tết Nguyên đán nên các cửa hàng hoa đã hoàn tất việc chốt đơn hàng.

Về xu hướng tiêu dùng, ông Kha nhận định thị trường phân hóa thành hai dòng chính. Với dòng hoa cắt cành, hai loại chủ lực vẫn là đào đông và mai Mỹ. Đặc biệt, năm nay xuất hiện thêm đào đông trồng nguyên cây với giá rẻ chỉ vài trăm ngàn đồng/cây. Tuy nhiên, loại này chưa được đón nhận nồng nhiệt do hình dáng khá giống cây kim tiền, thiếu sự khác biệt. “Lan hồ điệp vẫn “chiếm sóng” mạnh mẽ nhất, chiếm khoảng 70%-80% lượng đơn đặt hàng nhờ ưu điểm bền màu, chưng được lâu”, ông Kha nói.

Về giá cả, lan hồ điệp năm nay tăng hơn 10% so với ngày thường. Mức tăng này đồng đều từ nhà vườn đến các cửa hàng bán lẻ. Cụ thể, lan hồ điệp loại đẹp, bao gồm chậu và trang trí hoàn thiện tại các shop uy tín dao động ở mức 330.000 đồng/cành.

“Phân khúc được khách hàng lựa chọn nhiều nhất là các chậu có giá từ 3,5 triệu đến khoảng 6-7 triệu đồng, tương đương chậu từ 10 đến 20 cành”, ông Kha thông tin.

Cũng theo ông Kha, năm nay xu hướng chọn lan hồ điệp có nhiều thay đổi. Thay vì chậu tròn truyền thống, khách chuộng lan trồng vào lũa kết hợp tiểu cảnh, hoặc các dòng lan Nữ hoàng, lan chuỗi dài để tạo sự sang trọng.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quốc Bảo Huy, Giám đốc Công ty TNHH Hoa Lan Toda (phường Rạch Ông, TP.HCM), Chủ tịch Câu lạc bộ Lan hồ điệp Đà Lạt, cho biết dù khách đã đặt hàng nhưng sản lượng và giá trị đều giảm.

“Sức mua năm nay giảm khoảng 15%-20% so với năm ngoái do khách hàng thắt chặt chi tiêu rõ rệt. Nếu trước đây một khách mua 10-15 chậu thì nay giảm số lượng hoặc một chậu trước cắm 10 cành thì nay giảm xuống còn 8 cành. Các chậu hoa giá trị khủng cũng ít xuất hiện so với những năm trước”, ông Huy chia sẻ.

Nghịch lý là dù sức mua giảm nhưng giá hoa bán ra từ nhà vườn vẫn tăng khoảng 20.000-30.000 đồng/cây do chi phí đầu vào leo thang, ngoài ra thị trường còn đối mặt với tình trạng khan hiếm thợ cắm hoa. Do thị trường miền Bắc hoạt động theo mùa vụ, Tết đến nhu cầu cao nên hút lượng lớn thợ lành nghề từ miền Nam ra, gây thiếu hụt nhân sự tại TP.HCM và Đà Lạt.

Lo ngại “hồn” Trung Quốc, “da” Đà Lạt

Thực tế thị trường bán lẻ cho thấy giá lan hồ điệp đang có sự nhập nhằng, đơn cử như lan hồ điệp Đà Lạt đang cao hơn khoảng 30% so với một số giống Trung Quốc. Tuy nhiên, người tiêu dùng không phân biệt được nên thiệt thòi khi phải trả giá cao cho sản phẩm có chất lượng thấp hơn.

Ông Kha khẳng định chỉ kinh doanh 100% lan hồ điệp Đà Lạt để giữ uy tín, lý do là hoa từ Lâm Đồng về TP.HCM chỉ mất một ngày nên đảm bảo độ tươi. Ngược lại, hoa Trung Quốc vận chuyển dài ngày, ủ trong thùng lâu nên tuổi thọ ngắn, dễ sốc nhiệt và héo rũ.

“Dù giá hoa lan hồ điệp Trung Quốc rẻ hơn và thường được các điểm bán thời vụ nhập về bán nhanh, nhưng độ bền và chất lượng không thể so sánh với hoa Đà Lạt được chăm sóc bài bản”, ông Kha nhận định.

Cùng nhìn nhận này, ông Nguyễn Quốc Bảo Huy cho biết công ty nhập hầu như 100% lan hồ điệp bản quyền trồng tại Đà Lạt. “Chúng tôi chấp nhận giá cao vì từ trước tới nay chỉ bán dòng này. Nếu nhập giá rẻ hơn 20.000-30.000 đồng/cây thì sau này sẽ mất thương hiệu, uy tín với khách hàng”, ông Huy nói.

Cũng theo Chủ tịch Câu lạc bộ Lan hồ điệp Đà Lạt, thay vì nhập cây có bông sẵn từ Trung Quốc, vài năm gần đây thị trường nổi lên xu hướng nhập cây giống từ Trung Quốc về trồng và xử lý ra hoa tại Đà Lạt.

“Người tiêu dùng nhìn vào sẽ thấy cây giống hầu như không khác gì nhau. Do được trồng và chăm sóc tại Đà Lạt khiến người mua không thể nào phân biệt được nguồn gốc thực sự”, ông Huy cho biết.

Theo khảo sát của một số nhà vườn, một cây giống Trung Quốc về tới vườn Đà Lạt chênh lệch vài chục ngàn đồng so với giống bản quyền, điều này khiến các nhà vườn phải tính toán để hạ giá thành cạnh tranh. Những shop hoa hoặc điểm bán nào chào giá rẻ, có thể đó là từ giống Trung Quốc.

Tăng cường truyền thông, giúp người tiêu dùng phân biệt

“Hiện nay giống lan hồ điệp nhập từ Trung Quốc chiếm khoảng 20%-30%. Thời gian tới nếu các nhà vườn tiếp tục chạy theo lợi nhuận thì doanh nghiệp sản xuất giống hoa bản quyền tại Đà Lạt có nguy cơ mất thị phần”, Chủ tịch Câu lạc bộ Lan hồ điệp Đà Lạt dự báo.

Cùng nhìn nhận này, ông Lại Thế Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội hoa Đà Lạt nhận định: Thị trường lan hồ điệp Việt Nam đang phân hóa rõ rệt về nguồn cung. Tại các tỉnh phía Bắc, một số nhà vườn phát triển mạnh dòng lan hồ điệp nhập giống từ Trung Quốc. Trong khi đó, thủ phủ hoa Đà Lạt với quy mô khoảng 80 hecta lan hồ điệp, cung ứng 16 triệu chậu/năm đang duy trì 70%-80% diện tích trồng giống có bản quyền, còn lại là giống từ Trung Quốc.

Lan hồ điệp Đà Lạt chịu áp lực cạnh tranh bởi hoa thương phẩm nhập thẳng từ Trung Quốc về Việt Nam. Nguồn hàng này phân phối qua Hà Nội, các tỉnh phía Bắc và cả TP.HCM. Bên cạnh đó là hoa giống Trung Quốc trồng tại phía Bắc… Chủng loại và màu sắc lan hồ điệp hiện nay quá đa dạng, lên đến cả trăm loài, rất khó để người tiêu dùng phân biệt đâu là hoa giống bản quyền, đâu là hoa sản xuất tại Trung Quốc.

Hơn nữa về sản xuất, dù ở phía Bắc hay Đà Lạt, người nông dân có quyền trồng bất cứ giống nào miễn là không khiếu nại vi phạm bản quyền.

Ông Lại Thế Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội hoa Đà Lạt

Ông Lại Thế Hưng cho rằng vấn đề cốt lõi là làm sao giúp người tiêu dùng phân biệt được ba loại: Đâu là giống hoa có bản quyền trồng tại Đà Lạt, đâu là giống nhập từ Trung Quốc trồng tại Đà Lạt và đâu là hoa thương phẩm nhập thẳng từ Trung Quốc. Để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các doanh nghiệp tại Đà Lạt cần nỗ lực thông tin minh bạch về quy trình sản xuất và nguồn gốc giống.

“Chẳng hạn, vườn mình hiện đang trồng bao nhiêu phần trăm là giống bản quyền, bao nhiêu phần trăm giống Trung Quốc; năm nay vườn tôi sản xuất 10 mã hàng này là giống có bản quyền, bảo đảm tuổi thọ từ khi chưng hoa đến lúc tàn phải được 2-3 tháng… Doanh nghiệp phải chứng minh được điều đó, phải khẳng định sản phẩm của mình là chất lượng đỉnh cao để phân biệt với những mặt hàng phổ thông khác”, ông Hưng dẫn chứng.

Ông Hưng nói: “Việc minh bạch thông tin không chỉ giúp người mua có quyền lựa chọn đúng giá trị sản phẩm mà còn hỗ trợ các nhà kinh doanh hoa xác định rõ tỉ lệ giống bản quyền trong nguồn hàng của mình”.

Đặc biệt, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, công tác quản lý nhà nước đóng vai trò then chốt. Các doanh nghiệp kiến nghị cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm soát các nguồn hàng nhập lậu không rõ nguồn gốc để đảm bảo tính công bằng trong kinh doanh.