Hệ lụy từ một phút ‘lên đồng’

Vụ việc hai người đàn ông dùng mũ bảo hiểm ‘hỗn chiến’ ngay giữa đường Cộng Hòa (TP.HCM) những ngày qua không chỉ gây chú ý vì tính chất bạo lực, mà còn bởi nó gợi lại một thực tế đáng ngẫm: va chạm giao thông ngày nay không hiếm, nhưng cách con người ứng xử sau va chạm mới là điều đáng lo ngại.

Đáng nói, đây không phải hình ảnh cá biệt. Trước đó, dư luận từng nhiều lần chứng kiến những vụ xô xát giữa đường, bắt nguồn từ những va chạm giao thông rất nhỏ: một cú va quệt nhẹ, một tình huống chen làn, tiếng còi bấm vội hay vài lời qua tiếng lại. Khi cảm xúc lấn át lý trí, không ít người sẵn sàng biến đường phố thành nơi “giải quyết mâu thuẫn”, bất chấp an toàn của chính mình và người khác.

Từ những vụ việc như vậy, một câu hỏi được đặt ra: chúng ta nói nhiều về luật giao thông, về chế tài xử phạt, nhưng dường như lại nói quá ít về văn hóa ứng xử khi xảy ra va chạm hoặc hiểu lầm. Trong khi đó, chính cách hành xử ở những thời điểm căng thẳng nhất mới là thước đo rõ nét nhất của văn hóa giao thông.

Nhiều ý kiến bày tỏ sự ngán ngẩm trước hình ảnh bạo lực xuất hiện ngày càng nhiều trên đường phố. Một va chạm nhỏ, nếu được giải quyết bằng sự bình tĩnh và nhường nhịn, có thể khép lại trong vài phút. Nhưng khi cái tôi bị kích động, mâu thuẫn lập tức bị đẩy lên cao trào. Câu nói quen thuộc “một điều nhịn, chín điều lành” vì thế lại được nhắc đến như một lời tiếc nuối hơn là một nguyên tắc ứng xử được thực hành.

Không ít người tiếc cho những người trong cuộc, bởi chỉ một phút nóng nảy đã dẫn đến hệ lụy lớn: đối mặt với vòng lao lý, ảnh hưởng đến công việc, gia đình và tương lai. Cái giá phải trả cho sự thiếu kiềm chế rõ ràng là quá đắt so với nguyên nhân ban đầu.

Dư luận cũng thẳng thắn phê phán thói hung hăng, coi bạo lực là cách giải quyết mâu thuẫn nhanh nhất. Từ góc độ pháp lý, những vụ việc như trên là lời cảnh tỉnh rõ ràng: một phút nóng nảy trên đường có thể dẫn thẳng đến trại tạm giam. Pháp luật không phân biệt nguyên nhân lớn hay nhỏ, mà nhìn vào hành vi và hậu quả. Khi bạo lực xảy ra, mọi lời biện minh đều trở nên vô nghĩa.

Nhưng nếu chỉ dừng lại ở cảnh báo pháp lý thì chưa đủ. Giao thông không chỉ là câu chuyện tuân thủ luật, mà còn là không gian văn hóa, nơi mỗi người vừa là cá nhân, vừa là một phần của cộng đồng. Văn hóa giao thông không nằm ở những khẩu hiệu lớn, mà thể hiện qua cách con người kiềm chế cảm xúc, tôn trọng người khác, nhất là trong những tình huống dễ bùng phát xung đột.

Bài học rút ra không mới, nhưng chưa bao giờ cũ: giữ bình tĩnh khi va chạm không chỉ giúp tránh rắc rối pháp lý, mà còn góp phần giữ gìn trật tự, an toàn và sự tử tế nơi công cộng. Một lời xin lỗi đúng lúc, một thái độ cầu thị, đôi khi đủ để khép lại mâu thuẫn và ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc.

Đường phố đông đúc sẽ còn tiếp tục đặt con người vào những tình huống va chạm. Nhưng chính cách ứng xử sau mỗi va chạm mới quyết định diện mạo văn hóa giao thông của xã hội. Và thước đo ấy, suy cho cùng, nằm trong sự tự giác và ý thức của mỗi người tham gia giao thông.