Thưởng Tết lột trần tính cách thật của nhân viên

Không phải lúc thiếu tiền, mà là lúc có tiền bất ngờ

Nếu muốn biết một người thực sự đối xử với tiền như thế nào, không cần chờ lúc họ túng thiếu. Chỉ cần nhìn cách họ dùng tiền thưởng Tết. Bởi thưởng Tết là khoản tiền đến bất ngờ, dồn cục, không nằm trong nhịp chi tiêu hằng tháng, và xuất hiện đúng thời điểm con người dễ buông lỏng kỷ luật nhất sau một năm dài mệt mỏi. Chính trong khoảnh khắc “có thêm tiền”, thói quen tài chính thật sự mới lộ rõ.

Khi tiền đến bất ngờ, phản xạ sẽ lên tiếng trước kế hoạch

Khác với lương hằng tháng vốn đã được mặc định cho các khoản cố định, thưởng Tết thường không có vị trí rõ ràng trong kế hoạch tài chính. Vì thế, phản xạ tự nhiên của nhiều người là xài trước rồi tính sau. Người coi tiền là thứ cần được kiểm soát sẽ nghĩ đến việc chia khoản thưởng ngay từ đầu: để dành, trả nợ, chi tiêu, dự phòng. Người quen sống theo cảm xúc sẽ để tiền nằm đó và rút dần theo nhu cầu, cho đến khi nhận ra nó đã vơi quá nửa mà không biết mình đã dùng cho những gì.

Thưởng Tết phơi bày ranh giới giữa “tự thưởng” và “buông tay”

Không ai phủ nhận nhu cầu tự thưởng sau một năm làm việc căng thẳng. Nhưng cách tự thưởng khác nhau cho thấy mối quan hệ khác nhau với tiền. Có người tự thưởng có giới hạn, coi đó là một phần của kế hoạch. Có người dùng gần như toàn bộ tiền thưởng để bù đắp cảm xúc: mua sắm, ăn chơi, du lịch, nâng cấp bản thân, với suy nghĩ “cả năm vất vả rồi”. Sự khác biệt không nằm ở đúng hay sai, mà ở việc người đó có coi tiền là công cụ phục vụ cảm xúc ngắn hạn, hay là nguồn lực cần được phân bổ có chủ đích.

Không phải số tiền, mà là thứ được ưu tiên đầu tiên

Thưởng Tết không cần lớn mới nói lên điều gì. Ngay cả một khoản không quá cao cũng đủ cho thấy thứ người ta ưu tiên khi có tiền trong tay. Có người ưu tiên trả nợ để nhẹ đầu. Có người ưu tiên tiết kiệm để tạo cảm giác an toàn. Có người ưu tiên chi tiêu để tận hưởng hiện tại. Những ưu tiên này phản ánh cách mỗi người nhìn tiền: là gánh nặng cần giải phóng, là công cụ tạo an tâm, hay là phương tiện để sống dễ chịu hơn trong hiện tại.

Lúc có tiền mới thấy mình có kỷ luật hay không

Nhiều người nghĩ kỷ luật tài chính là thứ chỉ cần khi thiếu tiền. Thực tế, kỷ luật khó nhất lại nằm ở lúc có tiền. Khi tài khoản tăng lên đột ngột, mọi giới hạn trở nên dễ bị phá vỡ hơn: “chi thêm chút cũng không sao”, “Tết mà”, “năm sau tính”. Nếu không có ranh giới rõ ràng, tiền thưởng rất dễ tan vào những khoản chi lặt vặt ngày Tết, để rồi sau đó quay lại trạng thái tài chính cũ, chỉ khác là thời điểm hết tiền đến muộn hơn một chút.

Thưởng Tết không nói dối

Thưởng Tết không làm ai giàu lên, cũng không làm ai nghèo đi ngay lập tức. Nhưng nó phản ánh trung thực cách một người đối xử với tiền khi không bị áp lực thiếu thốn. Người có kế hoạch sẽ dùng tiền thưởng để củng cố nền tài chính. Người quen sống theo cảm xúc sẽ dùng nó để giải tỏa. Và đa số chúng ta nằm đâu đó ở giữa, vừa muốn an tâm cho tương lai, vừa muốn dễ chịu cho hiện tại.

Kết lại, không phải lúc thiếu tiền mới biết mình quản lý tài chính ra sao. Chính lúc có một khoản tiền bất ngờ như thưởng Tết, cách mỗi người chia, giữ và tiêu khoản tiền đó mới cho thấy mối quan hệ thật sự của họ với tiền bạc.