Kinh tế Nhà nước và tư nhân không phải cuộc chơi “ai thắng – ai thua”
Tại tọa đàm “Để kinh tế Nhà nước dẫn dắt, mở đường trong kỷ nguyên mới” do báo Tiền Phong tổ chức ngày 6/2, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận định việc ban hành Nghị quyết 79 là mảnh ghép quan trọng, góp phần hoàn thiện bức tranh về các động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Theo bà Lan, vai trò cốt lõi của Nhà nước là xây dựng hệ thống pháp luật, chính sách và hành lang pháp lý minh bạch để doanh nghiệp, người dân và các cơ quan công quyền vận hành đúng Hiến pháp và pháp luật.
Đồng thời, tại hầu hết quốc gia, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong các lĩnh vực lợi ích công như đầu tư hạ tầng, giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Với Việt Nam, vai trò này càng rõ nét khi Nhà nước đại diện sở hữu và quản lý phần lớn nguồn lực then chốt như đất đai, tài nguyên thiên nhiên.
Bà cho rằng phát triển kinh tế không nên được nhìn nhận như cuộc cạnh tranh giữa doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Hai khu vực này cần phối hợp chặt chẽ nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực quốc gia, hướng tới lợi ích chung của người dân và nền kinh tế.
Liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước, bà Lan nhận định yêu cầu doanh nghiệp năm nào cũng phải có lãi là thiếu thực tế. Trong nhiều lĩnh vực chiến lược, doanh nghiệp phải chấp nhận giai đoạn đầu tư dài hạn, thậm chí thua lỗ trong thời gian đầu, để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững về sau.
Để doanh nghiệp Nhà nước thực sự giữ vai trò dẫn dắt, cần tiếp tục tháo gỡ rào cản về quản trị, tăng quyền tự chủ trong lựa chọn chiến lược, đầu tư đổi mới sáng tạo và mở rộng hợp tác với khu vực tư nhân cũng như nhà đầu tư nước ngoài.
Doanh nghiệp dệt may tại TPHCM (Ảnh: X.T).
Bà Lan cũng nhấn mạnh Việt Nam đã hình thành lực lượng doanh nghiệp tư nhân có năng lực đáng kể, với hàng nghìn doanh nghiệp quy mô hàng trăm triệu USD. Đây là nền tảng để hai khu vực liên kết, phân công rõ vai trò, tránh đầu tư chồng chéo, lãng phí nguồn lực, đặc biệt trong các lĩnh vực mới có nhu cầu lớn như công nghiệp đường sắt hay công nghiệp hỗ trợ.
Theo bà, kinh tế Nhà nước và kinh tế tư nhân không phải cuộc chơi “ai thắng – ai thua”, mà có thể cùng hợp tác, cùng phát triển trên cơ sở phân công hợp lý, hướng tới mục tiêu thịnh vượng chung của nền kinh tế và người dân Việt Nam.
Doanh nghiệp Nhà nước phải nâng cao năng lực dẫn dắt
Ông Doãn Thanh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính), cho rằng doanh nghiệp Nhà nước cần tiên phong ở những lĩnh vực khu vực tư nhân khó tham gia do yêu cầu vốn lớn, rủi ro cao và thời gian hoàn vốn dài. Qua đó, khu vực này có thể đóng vai trò kích hoạt, dẫn dắt dòng vốn xã hội và tạo hiệu ứng lan tỏa cho nền kinh tế.
Theo ông Tuấn, với cách tiếp cận này, không nên đặt nặng câu hỏi về số lượng doanh nghiệp Nhà nước cần có, bởi không tồn tại một con số chuẩn cố định; điều quan trọng là hiệu quả hoạt động và khả năng thực hiện các nhiệm vụ chiến lược được giao.
Sau nhiều năm sắp xếp, tái cơ cấu, số lượng doanh nghiệp Nhà nước đã giảm mạnh, từ khoảng 12.000 doanh nghiệp xuống còn 473 doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước và dự kiến tiếp tục thu hẹp trong thời gian tới. Việc tinh gọn này phản ánh chủ trương tập trung nguồn lực vào các đơn vị then chốt.
Tuy nhiên, theo ông Tuấn, năng lực dẫn dắt của các doanh nghiệp còn lại cần được nâng lên tương xứng, nếu không sẽ rơi vào tình trạng “mỏng về số lượng nhưng yếu về chất lượng”, khó cạnh tranh và khó thực hiện vai trò mở đường theo các nghị quyết đã đề ra.
Ông Doãn Thanh Tuấn – Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Ảnh: BTC).
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng cao, áp lực đầu tư lớn cùng đòi hỏi ngày càng khắt khe về minh bạch và hiệu quả sử dụng vốn, doanh nghiệp Nhà nước buộc phải đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị và tổ chức sản xuất kinh doanh.
“Với EVN, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là vừa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động theo nguyên tắc thị trường, công khai và có trách nhiệm giải trình rõ ràng”, ông nói.
Bám sát tinh thần Nghị quyết 79 và mục tiêu đến năm 2030 có 1-3 doanh nghiệp Nhà nước lọt nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới, EVN đang triển khai đồng bộ các đề án tái cơ cấu, nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro. Tập đoàn tập trung hoàn thiện mô hình quản lý hiện đại, siết chặt kỷ luật tài chính, tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả sản xuất kinh doanh.
Song song, EVN xác định chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt nhằm nâng cao năng suất lao động và chất lượng dịch vụ. Tập đoàn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý vận hành hệ thống điện, đầu tư lưới điện thông minh, tối ưu hóa chi phí, đồng thời chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với cơ chế tiền lương, đãi ngộ phù hợp.
“Đây được xem là những nền tảng quan trọng để EVN phát huy vai trò nòng cốt của doanh nghiệp Nhà nước trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn tới”, lãnh đạo EVN nhấn mạnh.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/doi-hoi-doanh-nghiep-nha-nuoc-nam-nao-cung-lai-la-thieu-thuc-te-20260206172649328.htm

