Đừng để tiếng còi cứu thương trở nên lạc nhịp!

(PLO)- Loạt phóng sự điều tra “Xe cứu thương kêu cứu” đăng trên báo Pháp Luật TP.HCM từ ngày 5-1-2026 khiến dư luận ngỡ ngàng, không chỉ “sốc” vì những câu chuyện xảy ra bên trong cabin của những xe vốn mang sứ mệnh cứu người.

Loạt phóng sự điều tra “Xe cứu thương kêu cứu” đăng trên báo Pháp Luật TP.HCM từ ngày 5-2-2026 khiến dư luận ngỡ ngàng, không chỉ “sốc” vì những câu chuyện xảy ra bên trong cabin của những chiếc xe vốn mang sứ mệnh cứu người.

Theo Điều 3 Thông tư 27/2017/TT-BYT quy định về tiêu chuẩn và sử dụng ô tô cứu thương thì xe này chỉ được sử dụng cho hai mục đích: (i) Chở người bệnh cấp cứu hoặc đi đón người bệnh cấp cứu; (ii) Chở thầy thuốc, nhân viên y tế, thuốc, trang thiết bị y tế phục vụ cấp cứu thảm họa, cấp cứu tai nạn giao thông và các nhu cầu cấp thiết khác của hoạt động chuyên môn khám chữa bệnh và phòng, chống dịch bệnh.

Chính vì sứ mệnh quan trọng ấy, luật pháp đã tạo ra hành lang ưu tiên cho xe cứu thương. Điển hình là Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 xác định xe cứu thương là “xe ưu tiên” nhưng quy định rõ bối cảnh “đi làm nhiệm vụ cấp cứu”. Luật này cũng quy định rõ những quyền ưu tiên của xe cứu thương nhằm đảm bảo xe có thể hoạt động hiệu quả trong việc cứu người.

Việc xe cứu thương đang làm nhiệm vụ được chạy quá tốc độ, yêu cầu người tham gia giao thông nhường đường, được đi trước xe khác khi đi qua đường giao nhau, vượt đèn đỏ, thậm chí nhiều trường hợp còn được lực lượng CSGT hỗ trợ mở đường là việc rất bình thường, bởi lẽ sinh mạng con người được đặt lên trên hết.

Tuy nhiên, quyền ưu tiên này không được áp dụng trong mọi hoàn cảnh. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 nghiêm cấm “sử dụng quyền của xe ưu tiên khi không thực hiện nhiệm vụ theo quy định của pháp luật; lắp đặt, sử dụng thiết bị phát tín hiệu ưu tiên không đúng quy định của pháp luật”. Nghị định 151/2024/NĐ-CP cũng yêu cầu những điều kiện rất nghiêm ngặt đối với xe ưu tiên.

Nói cách khác, xe cứu thương chỉ được ưu tiên khi làm nhiệm vụ, mà dễ hiểu nhất là khi đang đi cứu người. Tiếng còi xe cứu thương tồn tại không phải để gây chú ý, càng không phải để tạo ưu thế giao thông cho một cá nhân hay nhóm lợi ích nào.

Nó tồn tại với một ý nghĩa duy nhất là báo hiệu rằng phía sau đó là một sinh mạng đang cần được cứu giúp khẩn cấp. Chính vì vậy, khi tiếng còi vang lên, người đi đường mặc nhiên nhường lối mà không cần chất vấn, không cần xác minh.

Thế nhưng loạt phóng sự điều tra “Xe cứu thương kêu cứu” đăng trên báo Pháp Luật TP.HCM đã cho thấy một góc khuất: Lợi dụng quyền ưu tiên của xe cứu thương để trục lợi bất chính. Điều nguy hiểm là hiện tượng này không mang tính cá biệt, mà không quá khó để tìm thấy.

Đầu năm 2025, dư luận bức xúc khi xe cứu thương chở diễn viên đến sự kiện ra mắt phim và giờ thì nhiều người “sốc nặng” khi xe cứu thương bật đèn, còi ưu tiên để chở khách đi thăm bạn, đi chơi, đi xem đá bóng; thậm chí khó tin hơn là chở thú cưng, chở xe máy độ chế… Người có đầu óc tưởng tượng phong phú đến đâu cũng không thể nghĩ ra “kịch bản” xe cứu thương chở khách đến nhà hàng rồi tài xế ngồi cụng với khách hết mấy lon bia trước khi lên xe đi tiếp. Ấy vậy mà đó lại là sự thật – còn những đối tượng sai phạm thì nghiễm nhiên gọi là cách “kiếm sống”.

Đáng lo ngại hơn, việc lợi dụng xe cứu thương được tổ chức bài bản, có “cò” xe móc nối, có êkíp sẵn sàng “diễn kịch” để qua mắt cơ quan chức năng, có bảng giá và những người làm nhiệm vụ điều phối. Nói cách khác, đây là những “đường dây” lợi dụng xe cứu thương để trục lợi một cách chuyên nghiệp.

“Xe cứu thương kêu cứu” là có thật, khi chúng bị buộc phải nổ máy, bật đèn, hú còi rồi lao vào các cung đường đông đúc nhưng bên trong không hề có cuộc đấu tranh sinh tử nào. Suốt thời gian thâm nhập để ghi nhận thực tế đau lòng này, nhóm PV không ít lần chứng kiến lực lượng CSGT đã xử lý nhiều trường hợp sai phạm nhưng bấy nhiêu có lẽ chưa đủ để trị dứt “bệnh” này.

Việc rà soát hệ thống xe cứu thương hiện nay, siết chặt việc cấp phép hơn nữa, đồng thời xử lý nghiêm hơn nữa các vi phạm có lẽ là giải pháp mà các cơ quan chức năng cần tính tới. Phải trả lại ánh đèn, tiếng còi ưu tiên của xe cứu thương về đúng với ý nghĩa thiêng liêng của nó – đó không chỉ là bảo vệ mạng người, mà còn bảo vệ niềm tin của xã hội vào sứ mệnh của xe cứu thương.