Một nghiên cứu được đề cập trên chuyên trang sức khỏe Verywell Health đã phân tích dữ liệu từ các khảo sát dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe dài hạn, qua đó làm rõ mối liên hệ giữa thói quen uống cà phê và chất lượng cuộc sống khi về già.
Mối liên hệ giữa cà phê và healthspan
Khái niệm healthspan được hiểu là số năm con người duy trì được trạng thái sức khỏe tốt, ít phụ thuộc vào điều trị y tế hoặc chăm sóc dài hạn.
Khác với tuổi thọ đơn thuần, healthspan nhấn mạnh chất lượng cuộc sống thay vì chỉ kéo dài thời gian sống.
Theo Cátia Lopes, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Khoa học Thần kinh và Sinh học Tế bào (Bồ Đào Nha), những người duy trì thói quen uống cà phê ở mức vừa phải có xu hướng kéo dài thời gian sống khỏe mạnh hơn so với nhóm không sử dụng loại đồ uống này.
Điều này được giải thích bởi cà phê chứa nhiều hợp chất sinh học hoạt tính, có khả năng tác động đồng thời đến hệ thần kinh, tim mạch và chuyển hóa.
Nghiên cứu phân tích tác động của cà phê đối với sức khỏe dài hạn (Ảnh: Sprudge Media).
Các nhà nghiên cứu cho rằng, lợi ích này không chỉ đến từ caffeine, thành phần nổi tiếng giúp kích thích thần kinh trung ương mà còn liên quan đến hàng trăm hợp chất chống oxy hóa và kháng viêm tự nhiên có trong hạt cà phê.
Tác động bảo vệ tim mạch và chuyển hóa
Một trong những cơ chế giúp cà phê hỗ trợ kéo dài thời gian sống khỏe mạnh là tác động tích cực đối với hệ tim mạch.
Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy việc tiêu thụ cà phê ở mức hợp lý có liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch thấp hơn, trong đó có đột quỵ và bệnh động mạch vành.
Các hợp chất polyphenol, nhóm chất chống oxy hóa hiện diện với hàm lượng đáng kể trong cà phê được cho là góp phần làm giảm stress oxy hóa, yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình lão hóa tế bào và sự hình thành nhiều bệnh mạn tính.
Bên cạnh đó, một số bằng chứng khoa học cũng ghi nhận cà phê có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin, qua đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn.
Cơ chế này được xem là có vai trò trong việc làm giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2, căn bệnh mạn tính phổ biến, đồng thời có mối liên hệ mật thiết với nguy cơ suy giảm chức năng tim mạch và thần kinh.
Hỗ trợ sức khỏe não bộ và khả năng nhận thức
Nghiên cứu cũng cho thấy caffeine có thể thúc đẩy hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine và norepinephrine, những yếu tố giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì sự tỉnh táo, khả năng tập trung và trạng thái tinh thần ổn định.
Bên cạnh caffeine, nhiều hợp chất hoạt tính sinh học khác trong cà phê được cho là có thể bảo vệ tế bào thần kinh trước các tổn thương liên quan đến phản ứng viêm và stress oxy hóa.
Một số nghiên cứu dịch tễ học cũng ghi nhận mối liên hệ giữa thói quen uống cà phê với nguy cơ thấp hơn đối với các bệnh thoái hóa thần kinh, điển hình như Parkinson và Alzheimer.
Theo nhận định của các chuyên gia, tác động bảo vệ não bộ này có thể là một trong những yếu tố giúp người duy trì thói quen uống cà phê ở mức hợp lý giữ được chức năng nhận thức tốt hơn khi bước vào giai đoạn lão hóa, qua đó góp phần cải thiện chất lượng sống.
Viêm mạn tính được xem là “kẻ thù âm thầm” có liên quan tới hàng loạt bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi như tim mạch, đái tháo đường, ung thư và các bệnh thoái hóa thần kinh.
Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy các hợp chất sinh học trong cà phê có khả năng góp phần điều hòa phản ứng viêm, thông qua cơ chế ức chế hoạt động của các phân tử trung gian gây viêm trong cơ thể.
Việc kiểm soát tình trạng viêm mạn tính không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm mà còn có thể làm chậm quá trình lão hóa sinh học.
Đây được xem là một yếu tố quan trọng giúp kéo dài thời gian sống khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống khi tuổi tác tăng lên.
Tác động tích cực nhưng phụ thuộc liều lượng
Mặc dù ghi nhận nhiều lợi ích tiềm năng, các chuyên gia nhấn mạnh rằng tác động của cà phê đối với sức khỏe phụ thuộc đáng kể vào liều lượng tiêu thụ cũng như đặc điểm sinh học của từng cá nhân.
Theo nhiều khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay, mức tiêu thụ cà phê được xem là an toàn đối với người trưởng thành khỏe mạnh thường dao động khoảng 2-4 tách mỗi ngày.
Ở ngưỡng này, cà phê có thể mang lại các lợi ích sinh học mà không làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện tác dụng phụ.
Ngược lại, việc tiêu thụ caffeine quá mức có thể dẫn đến hàng loạt ảnh hưởng bất lợi như mất ngủ, lo âu, tăng nhịp tim hoặc rối loạn nhịp sinh học.
Khi chất lượng giấc ngủ bị suy giảm, nhiều lợi ích tiềm năng của cà phê đối với sức khỏe tổng thể cũng bị hạn chế.
Ảnh hưởng của yếu tố cá nhân và lối sống
Các nhà khoa học lưu ý rằng phản ứng của cơ thể đối với caffeine chịu ảnh hưởng đáng kể bởi yếu tố di truyền.
Một số người có khả năng chuyển hóa caffeine nhanh, trong khi ở những người khác, chất này có thể gây tác động kích thích mạnh hơn, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng như bồn chồn hoặc mất ngủ.
Bên cạnh yếu tố sinh học cá nhân, lợi ích sức khỏe từ cà phê cũng được cho là gắn chặt với lối sống tổng thể.
Những người duy trì chế độ ăn uống cân đối, thường xuyên vận động thể lực và không sử dụng thuốc lá có xu hướng tận dụng tốt hơn các tác động tích cực mà cà phê mang lại.
Cà phê phát huy tác dụng tốt hơn khi kết hợp thói quen sống khoa học (Ảnh: Thanh Bình).
Dù các kết quả nghiên cứu hiện nay cho thấy nhiều tín hiệu khả quan, giới chuyên môn nhận định vẫn cần thêm các nghiên cứu can thiệp lâm sàng cũng như các nghiên cứu theo dõi dài hạn nhằm làm rõ hơn cơ chế sinh học mà cà phê có thể tác động đến quá trình lão hóa và phòng ngừa bệnh mạn tính.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/khoa-hoc-he-lo-moi-lien-he-giua-ca-phe-va-thoi-gian-song-khoe-manh-20260206232825974.htm
