Ngành sữa toàn cầu đang rơi vào một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất nhiều năm qua. Không chỉ là câu chuyện an toàn thực phẩm, sự cố lần này phơi bày điểm yếu cốt tử của chuỗi cung ứng toàn cầu – nơi một trục trặc nhỏ ở thượng nguồn có thể cuốn phăng niềm tin người tiêu dùng và hàng tỷ USD vốn hóa thị trường.
Tâm điểm của cơn bão nhanh chóng hướng về một cái tên ít được biết đến với công chúng. Đó là Cabio Biotech, nhà cung cấp nguyên liệu dinh dưỡng tại Trung Quốc.
Nestlé, Danone và Lactalis – 3 tập đoàn sữa lớn nhất thế giới – đã buộc phải thu hồi các lô sữa công thức cho trẻ sơ sinh trên phạm vi toàn cầu, sau khi xuất hiện lo ngại về nhiễm độc cereulide, một loại độc tố có thể gây nôn mửa, tiêu chảy và co thắt vùng bụng (Ảnh: Getty).
Từ một thành phần nhỏ đến “hiệu ứng domino” toàn cầu
Khủng hoảng bắt nguồn từ dầu ARA (axit arachidonic) – một axit béo Omega-6 quan trọng cho sự phát triển não bộ của trẻ sơ sinh, thành phần phổ biến trong các dòng sữa công thức cao cấp.
Theo kết quả điều tra được Bộ Nông nghiệp Pháp xác nhận, nguyên liệu này bị nhiễm độc tố cereulide, do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra. Đáng lo ngại, cereulide có khả năng bền nhiệt, không bị phá hủy trong quá trình sản xuất thông thường và có thể gây ngộ độc cấp tính, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ.
Từ một thành phần chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong công thức sữa, sự cố nhanh chóng kích hoạt hiệu ứng dây chuyền. Nestlé phải triển khai chiến dịch thu hồi quy mô lớn tại hơn 60 quốc gia, ảnh hưởng đến các thương hiệu như SMA, Beba, Guigoz, Alfamino. Lactalis thu hồi 6 lô sữa Picot phân phối tại 18 quốc gia, với hạn sử dụng kéo dài đến năm 2027. Danone, dù phản ứng sớm hơn, cũng buộc chặn một lô sản phẩm sản xuất tại Thái Lan theo yêu cầu của Singapore.
Điểm chung của 3 “ông lớn” là sự cố không phát sinh từ nhà máy của họ, mà đến từ nguyên liệu đầu vào.
Cabio Biotech: Chân dung “kẻ giấu mặt” trong tâm bão
Câu hỏi lớn nhất của thị trường là: Ai cung cấp dầu ARA nhiễm độc? Dù nhiều tập đoàn ban đầu tránh công bố đối tác, cái tên Cabio Biotech nhanh chóng xuất hiện trong các hồ sơ điều tra.
Nutribio – một công ty Pháp – xác nhận với AFP rằng cảnh báo thu hồi của họ liên quan trực tiếp đến nguyên liệu từ Cabio. Tại Pháp, Hiệp hội Sức khỏe Trẻ em thậm chí đã đệ đơn lên tòa án Paris, yêu cầu chính phủ buộc thu hồi toàn bộ sản phẩm chứa nguyên liệu của công ty này trong vòng 24 giờ.
Cabio Biotech được thành lập năm 2004, trụ sở tại Vũ Hán (Trung Quốc), là doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghệ sinh học và nguyên liệu dinh dưỡng. Công ty này nắm hơn 50% thị phần ARA tại Trung Quốc và là nhà cung cấp cho hàng loạt “đại gia” sữa, từ Mengniu, Yili, Junlebao đến các tập đoàn toàn cầu như Nestlé và Danone.
Chính mức độ tập trung này đã biến Cabio thành điểm nghẽn rủi ro của chuỗi cung ứng. Khi nhà cung cấp chủ chốt gặp sự cố, các tập đoàn đa quốc gia dù có hệ thống kiểm soát phức tạp vẫn không thể tránh khỏi tê liệt cục bộ.
Diễn biến trên thị trường chứng khoán phản ánh rõ mức độ nghiêm trọng của khủng hoảng. Từ đầu tháng 1/2026, khi thông tin thu hồi bắt đầu lan rộng, cổ phiếu Cabio Biotech lao dốc hơn 21%, vốn hóa “bốc hơi” chỉ trong vài tuần.
Các tập đoàn sữa lớn cũng không tránh khỏi tác động. Cổ phiếu Danone có thời điểm giảm khoảng 10% sau thông báo thu hồi đầu tiên, trong khi Nestlé dù nền tảng tài chính vững vẫn ghi nhận mức giảm quanh 4%.
Với giới đầu tư, đây không chỉ là cú sốc ngắn hạn. Thị trường đang định giá rủi ro pháp lý kéo dài, nguy cơ mất hợp đồng cung ứng và chi phí tái cấu trúc chuỗi cung ứng trong tương lai.
Cabio Biotech được cho là nhà cung cấp loại dầu ARA nhiễm độc trong các sản phẩm sữa thu hồi (Ảnh: Food Navigator).
Khủng hoảng niềm tin và câu hỏi minh bạch
Sự cố càng trở nên nghiêm trọng khi vấn đề minh bạch thông tin bị đặt dấu hỏi. Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng foodwatch (Hà Lan) cáo buộc Nestlé đã phát hiện rủi ro từ đầu tháng 12/2025 nhưng phải đến đầu tháng 1/2026 mới công bố thu hồi trên diện rộng.
“Vì sao tháng 12 chỉ nói 9 quốc gia bị ảnh hưởng, nhưng sang tháng 1 con số đã là hơn 60? Ai chịu trách nhiệm giải thích sự chậm trễ này với các bậc phụ huynh?”, bà Nicole van Gemert – Giám đốc foodwatch Hà Lan – đặt vấn đề.
Trong khi Nestlé và Danone khẳng định các biện pháp thu hồi mang tính phòng ngừa và “chưa ghi nhận ca bệnh”, thông tin từ Hong Kong lại khiến dư luận thêm lo ngại. Cơ quan An toàn Thực phẩm Hong Kong (CFS) cho biết đã phát hiện dấu vết cereulide trong 5 mẫu sữa Nestlé, với nồng độ từ 0,2 đến 1,3 microgram/kg.
Dù nồng độ thấp, việc độc tố xuất hiện trong sản phẩm thương mại cho thấy lỗ hổng thực sự trong khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào, chứ không chỉ là rủi ro lý thuyết.
Tại Trung Quốc, Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (SAMR) đã vào cuộc với thái độ cứng rắn, gợi lại ký ức đau đớn của vụ bê bối melamine năm 2008. Việc yêu cầu Nestlé tại Trung Quốc thu hồi sản phẩm ngay lập tức cho thấy Bắc Kinh không khoan nhượng với các vấn đề an toàn thực phẩm, bất kể doanh nghiệp nội địa hay đa quốc gia.
Hiện tại, Cabio Biotech vẫn chọn cách im lặng trước truyền thông và các cáo buộc. Sự im lặng này, cộng với đà giảm của cổ phiếu, đang khiến tương lai của doanh nghiệp này trở nên bất định hơn bao giờ hết.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/be-boi-sua-toan-cau-3-ong-lon-dieu-dung-lo-dien-nha-cung-cap-20260205000440952.htm

