Chăm sóc da ngày Tết như thế nào?

Tết là khoảng thời gian nhiều người cho phép bản thân ăn uống thoải mái hơn, sinh hoạt linh hoạt hơn sau một năm làm việc bận rộn. Tuy nhiên, cũng chính trong những ngày này, làn da lại dễ “xuống cấp”, đặc biệt là tình trạng mụn xuất hiện nhiều ở mặt, lưng và ngực. 

Theo ThS.BS Nguyễn Thị Quý, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, nguyên nhân không chỉ đến từ việc ăn uống thiếu kiểm soát mà còn liên quan chặt chẽ đến nhịp sinh hoạt đảo lộn, rối loạn nội tiết và sự mất cân bằng bên trong cơ thể.

Vào mùa Tết, da rất dễ “bùng” mụn vì thay đổi chế độ dinh dưỡng, lịch trình sinh hoạt đảo lộn (Ảnh minh họa: Unsplash).

Tại sao da thường xấu đi vào dịp Tết?

Trong dịp Tết, thói quen sinh hoạt thường thay đổi đáng kể. Việc ăn nhiều thực phẩm giàu đạm, chất béo và đường như bánh chưng, bánh tét, thịt kho, mứt Tết; uống rượu bia, nước ngọt; thức khuya, ngủ không đủ giấc… khiến cơ thể rơi vào trạng thái mất cân bằng.

Những yếu tố này kích thích hoạt động của hormone androgen, làm tuyến bã nhờn tăng tiết dầu. Khi lượng dầu trên da tăng cao, lỗ chân lông dễ bị bít tắc, vi khuẩn phát triển mạnh, từ đó hình thành mụn. Bên cạnh đó, thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài còn khiến quá trình phục hồi của da bị chậm lại, làm mụn lâu lành và dễ viêm hơn.

Ngoài ra, trong dịp Tết, nhiều người trang điểm thường xuyên hơn nhưng việc tẩy trang và làm sạch da đôi khi chưa kỹ, càng làm tăng nguy cơ bít tắc lỗ chân lông.

Theo y học cổ truyền, mụn không chỉ là vấn đề tại da mà phản ánh sự mất cân bằng bên trong cơ thể, đặc biệt liên quan đến tạng can, tỳ và vị.

Việc ăn nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ, rượu bia dễ sinh nhiệt, nhất là vị nhiệt (nhiệt ở dạ dày). Ăn uống thất thường, nhiều đồ nếp, đồ ngọt và béo khiến chức năng vận hóa của tỳ suy giảm, sinh ra đàm thấp. Đàm thấp tích tụ làm da nhờn, lỗ chân lông bít tắc, tạo điều kiện cho mụn hình thành, nhất là mụn ẩn, mụn đầu trắng.

Thức khuya và stress kéo dài khiến can khí uất, lâu ngày hóa hỏa, sinh nhiệt từ bên trong. Can hỏa dễ bốc lên phần trên cơ thể, gây mụn viêm, mụn đỏ, kèm cảm giác nóng trong, dễ cáu gắt, ngủ không sâu giấc. Khi nhiệt và thấp tích tụ, chúng dễ “bốc” ra ngoài da, biểu hiện bằng mụn sưng đỏ, da nhờn, thậm chí kèm táo bón, miệng khô hoặc nước tiểu vàng.

Ăn uống thế nào để hạn chế mụn trong ngày Tết?

Theo bác sĩ Quý, mọi người không cần kiêng khem quá mức trong dịp Tết. Điều quan trọng là ăn uống điều độ và biết cân bằng.

Nguyên tắc chung là không ăn dồn nhiều bữa liên tiếp, kết hợp hài hòa giữa món nhiều dầu mỡ và món thanh đạm. Nên tăng cường rau xanh và trái cây tươi để bổ sung vitamin, chất chống oxy hóa, hỗ trợ làn da khỏe mạnh.

Uống đủ nước mỗi ngày giúp cơ thể thải độc tốt hơn và duy trì độ ẩm cho da. Ngoài ra, nên ưu tiên các thực phẩm giàu kẽm và omega-3 như cá biển (cá hồi, cá thu, cá mòi), hàu, trứng, các loại hạt (óc chó, hạt chia, hạt lanh), đậu nành… Những dưỡng chất này có tác dụng chống viêm, hỗ trợ điều hòa hoạt động tuyến bã nhờn và thúc đẩy quá trình phục hồi da.

Một số thực phẩm giúp thanh nhiệt, giải độc như rau má, diếp cá, bí đao, atiso, mướp đắng, nha đam, rau dền, canh rau ngót… có thể sử dụng 2-3 lần mỗi tuần để hỗ trợ làm mát cơ thể. Tuy nhiên, không nên lạm dụng hoặc uống nước ép quá đặc.

Bên cạnh đó, các thực phẩm giúp kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa như đậu xanh, hạt sen, ý dĩ, khoai lang, bí đỏ, gạo lứt, táo đỏ (dùng lượng vừa phải) cũng góp phần giảm sinh đàm thấp.

Ngược lại, cần hạn chế bánh mứt ngọt, chocolate, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ và rượu bia, đặc biệt là uống liên tục nhiều ngày.

Ngoài ra, trong những ngày Tết, việc chăm sóc da vẫn cần được duy trì đều đặn. Nên rửa mặt 2 lần mỗi ngày, tránh rửa quá nhiều gây khô da và kích thích tiết dầu. Luôn tẩy trang kỹ nếu có dùng kem chống nắng hoặc trang điểm.

Ưu tiên các sản phẩm chăm sóc da có kết cấu nhẹ, không gây bít tắc lỗ chân lông. Tuyệt đối không tự ý nặn mụn vì dễ gây viêm nhiễm, để lại thâm và sẹo.

Mọi người cũng có thể xông mặt thảo dược nhẹ 1 lần mỗi tuần bằng lá tía tô, kinh giới, sả… để giúp da thông thoáng và thư giãn. Tuy nhiên, không nên xông quá thường xuyên và tránh xông khi da đang viêm nặng.

Đặc biệt, thiếu ngủ làm tăng hormone stress, đặc biệt là cortisol, khiến da tăng tiết bã nhờn, dễ viêm và chậm phục hồi. Do đó, dù là ngày Tết, việc ngủ trước 23h và đảm bảo 7-8 tiếng mỗi ngày vẫn rất quan trọng để làn da có thời gian tái tạo.

Theo y học cổ truyền, can có vai trò điều hòa khí huyết. Khi thức khuya kéo dài, can khí dễ ứ trệ, sinh nhiệt và bốc lên ngoài da, khiến mụn dễ xuất hiện và khó kiểm soát. Vì vậy, giữ thói quen ngủ nghỉ điều độ chính là một trong những cách phòng mụn hiệu quả và bền vững nhất.