Nguyên Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành: Dấu ấn mở đường kinh tế tư nhân

Theo thông tin từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ông Đoàn Duy Thành – nguyên Phó Thủ tướng, nguyên Chủ tịch VCCI – qua đời sáng 6/2, hưởng thọ 97 tuổi.

Ông Đoàn Duy Thành sinh năm 1929 tại thôn Tường Vu, xã Cộng Hòa, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương cũ (nay thuộc Hải Phòng). Trong quá trình công tác, ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Phó Thủ tướng), Bộ trưởng Bộ Ngoại Thương, Bộ trưởng Bộ Kinh tế đối ngoại, Bí thư Thành ủy Hải Phòng.

Một trong những dấu ấn lớn của ông khi đảm nhiệm cương vị Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng là dự án khai hoang, đắp đập Đình Vũ và đê đường 14 năm 1980, qua đó mở rộng diện tích đất canh tác và hình thành hai xã mới là Hải Thành và Tân Thành.

Ông cũng khởi xướng phong trào “Ngói hóa nông thôn”, góp phần cải thiện đời sống người dân, đồng thời kiên quyết không thi hành Chỉ thị Z30 về tịch thu nhà dân.

Đặc biệt, nguyên Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trong giai đoạn công tác từ năm 1993 đến năm 2003.

Nguyên Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành (Ảnh: VCCI).

Dấu ấn Luật Doanh nghiệp 1999

Bà Phạm Chi Lan – nguyên Phó chủ tịch VCCI – cho rằng, nếu nhìn lại đầu những năm 1990, vai trò của VCCI khi đó vẫn còn khá mờ nhạt. Bước ngoặt đến vào năm 1993 khi ông Đoàn Duy Thành được bầu làm Chủ tịch chính thức tại Đại hội VCCI.

Theo bà Lan, với uy tín của một nguyên Phó Thủ tướng và từng đảm nhiệm nhiều trọng trách trong bộ máy kinh tế Nhà nước, sự xuất hiện của ông đã ngay lập tức nâng vị thế của VCCI lên rõ rệt. Giai đoạn ông Đoàn Duy Thành trực tiếp đảm nhiệm cương vị Chủ tịch đã đánh dấu một bước chuyển rõ rệt về vị thế của tổ chức này.

Trong gần một thập niên lãnh đạo, ông chủ trương mở rộng cơ chế hoạt động, tăng cường nguồn lực, phát triển hệ thống chi nhánh tại nhiều địa phương và đặc biệt đẩy mạnh tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng doanh nhân tư nhân. Theo bà Lan, chính cách làm đó đã góp phần thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn trong thời kỳ đổi mới.

Không chỉ nâng cao vị thế đối ngoại, dưới sự dẫn dắt của nguyên Chủ tịch Đoàn Duy Thành, quan hệ giữa VCCI và Chính phủ cũng được thiết lập theo hướng đối tác rõ ràng hơn.

Quyết định 310 của Chính phủ cho phép chủ tịch VCCI tham dự các cuộc họp liên quan đến thương mại, doanh nghiệp, được tham vấn chính sách và tham gia các đoàn công tác. Đây là lần đầu tiên tiếng nói của doanh nghiệp được đưa vào quá trình hoạch định chính sách một cách chính thức và có cơ chế.

Khi Nhà nước bắt đầu soạn thảo các luật về kinh doanh, VCCI được tạo điều kiện tham gia sâu vào ban chỉ đạo và tổ soạn thảo Luật Doanh nghiệp.

“Thời điểm đó, Nhà nước đang sửa đổi hệ thống pháp luật để xây dựng Luật Doanh nghiệp mới, ban hành năm 1999. Anh Thành trực tiếp chỉ đạo và mời tôi tham gia ban chỉ đạo soạn thảo luật. Nhờ vậy, tiếng nói của doanh nghiệp lần đầu tiên được phản ánh thực chất vào quá trình làm luật”, bà Lan chia sẻ.

Bà cũng cho rằng Luật Doanh nghiệp 1999 với tinh thần “được kinh doanh những gì pháp luật không cấm” là một bước ngoặt rất lớn, và trong đó có dấu ấn thúc đẩy mạnh mẽ của ông Thành – người luôn có tư duy cải cách và đánh giá cao vai trò khu vực kinh tế tư nhân.

Bên cạnh đó, theo bà Lan, đây là giai đoạn Việt Nam gia nhập ASEAN và bình thường hóa quan hệ với Mỹ, dù khi đó chưa ký Hiệp định thương mại song phương.

VCCI tham gia tích cực vào quá trình vận động, góp ý cho đàm phán với Mỹ và sau này là tiến trình gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Nhiều đối tác quốc tế tìm đến VCCI để tham vấn, còn nguyên Chủ tịch Đoàn Duy Thành đã đi nhiều nước, trong đó có Mỹ, nhằm mở rộng quan hệ và tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam.

“Những năm gần đây, dù tuổi cao và sức khỏe hạn chế nên anh Thành ít tham gia sinh hoạt hơn, nhưng trí tuệ vẫn rất minh mẫn. Anh vẫn trao đổi, góp ý qua nhiều kênh khác nhau. Với tôi, đó thực sự là một người dành trọn đời cho sự nghiệp chung”, bà Phạm Chi Lan chia sẻ.

Nguyên Phó Thủ tướng Đoàn Duy Thành (Ảnh: VCCI).

Đặt những viên gạch đầu tiên, bảo vệ quyền lợi cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam

Theo VCCI, ông Đoàn Duy Thành được xem là người đặt những viên gạch đầu tiên cho vai trò đại diện và bảo vệ quyền lợi cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn đầu Đổi mới.

Với tư duy cải cách mạnh mẽ và tầm nhìn hội nhập sớm, ông góp phần định hình vị thế của tổ chức đại diện doanh nghiệp quốc gia, tạo nền tảng để tiếng nói của doanh nhân Việt ngày càng có trọng lượng, cả trong nước lẫn trên trường quốc tế.

Ông là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ lãnh đạo tiên phong đổi mới tư duy trong thời kỳ kinh tế đất nước chuyển mình đầy thử thách. Trong bối cảnh cơ chế cũ bộc lộ nhiều bất cập, ông kiên trì tìm kiếm những giải pháp linh hoạt nhằm tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế.

Đáng chú ý là quyết định chỉ đạo nhập khẩu lượng lớn vàng để kiềm chế lạm phát và từng bước xóa bỏ cơ chế độc quyền ngoại thương. Những bước đi này đã mở đường cho doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tạo thêm động lực cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.

Khi nhận nhiệm vụ tại VCCI – thời điểm tổ chức còn non trẻ và đứng trước nhiều thách thức – ông Đoàn Duy Thành đã dành nhiều tâm huyết xây dựng VCCI trở thành đại diện quốc gia của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và người sử dụng lao động.

Dưới sự dẫn dắt của ông, VCCI không chỉ củng cố tổ chức mà còn tăng cường kết nối các thành phần kinh tế trong nước với đối tác quốc tế, mở rộng hợp tác thương mại và góp phần nâng cao uy tín Việt Nam trên trường quốc tế.

Ở ông luôn nhất quán một quan điểm rằng doanh nghiệp là chủ thể của phát triển, không chỉ là đối tượng quản lý. Tư duy quản lý nhà nước được ông đặt trong logic của thị trường, coi trọng hiệu quả và tính khả thi.

Sự kết hợp giữa trải nghiệm thực tiễn và tư duy chính sách ấy đã giúp ông để lại dấu ấn rõ nét trong việc hình thành các thiết chế kinh tế mới, đặt nền móng cho mối quan hệ ngày càng bình đẳng hơn giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong thời kỳ hậu bao cấp.

Ông được nhìn nhận là một nhà lãnh đạo thực tiễn, dám nghĩ, dám làm và sẵn sàng chịu trách nhiệm vì lợi ích phát triển lâu dài của đất nước.

Trong gần một thập kỷ dẫn dắt VCCI, ông không chỉ củng cố cơ sở vật chất và kiện toàn bộ máy tổ chức mà còn thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối đầu tư, đào tạo nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, đặc biệt là phát huy vai trò phản biện chính sách.

Nhờ đó, doanh nghiệp Việt có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc cải thiện môi trường kinh doanh và tiếp cận thị trường toàn cầu. Những nỗ lực ấy góp phần đưa VCCI trở thành tổ chức quốc gia uy tín, là cầu nối tin cậy giữa Nhà nước với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp trong nước với đối tác quốc tế.

Sự nghiệp của ông Đoàn Duy Thành là hành trình dài gắn bó với tiến trình đổi mới và hội nhập của kinh tế Việt Nam. Tên tuổi ông gắn liền với những quyết sách mang tính đột phá, những cải cách sâu rộng đã góp phần đưa nền kinh tế từ cơ chế bao cấp sang vận hành theo nguyên tắc thị trường, mở ra bước ngoặt phát triển trong những thập niên cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI.

Di sản ông Đoàn Duy Thành để lại không chỉ là những thành tựu cụ thể, mà còn là giá trị bền vững về tư duy đổi mới, tinh thần phụng sự đất nước và sự cam kết vì lợi ích chung của doanh nghiệp và người dân. Những đóng góp ấy sẽ tiếp tục được nhắc nhớ như một phần quan trọng của chặng đường Đổi mới và hội nhập, truyền cảm hứng cho các thế hệ lãnh đạo tiếp tục con đường xây dựng một nền kinh tế Việt Nam năng động và thịnh vượng.