Thu gom rác bằng đường ống hút ở châu Âu
Mô hình thu gom rác bằng đường ống (Ảnh: Envac).
Tháng 7/2025, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã nêu bật việc thành phố Bergen, Na Uy triển khai hệ thống thu gom rác tự động bằng ống chân không của công ty Envac (Thụy Điển) nhằm đổi mới đô thị bền vững.
Công nghệ thu gom rác ngầm của Envac có mục tiêu xây dựng một môi trường đô thị sạch hơn, lành mạnh hơn và hiệu quả hơn.
Envac dùng công nghệ đường ống khí chân không để vận chuyển rác thải từ các điểm thu gom vào hệ thống ống ngầm dẫn tới trạm thu gom trung tâm, thay vì thu bằng xe rác truyền thống.
Khi rác được bỏ vào miệng thu rác, hệ thống hút rác qua mạng ống bằng sự chênh lệch áp lực không khí đến trạm cuối cùng để phân loại và xử lý.
Hệ thống được tự động hóa hoàn toàn, hoạt động 24/7 với cảm biến giám sát mức rác theo thời gian thực, giúp tối ưu thu gom và giảm thiểu công nhân vận hành.
Hệ thống này sẽ giúp loại bỏ xe rác thông thường với hệ thống kín giúp ngăn mùi, ngăn ô nhiễm, giảm nguy cơ ruồi, chuột so với cách thu truyền thống. Ngoài ra, hệ thống này không cần nhiều điểm đặt thùng rác trong đô thị và tích hợp công nghệ thông minh giúp hoạt động hiệu quả và tiết kiệm năng lượng.
Ngoài ra, mô hình thu gom rác tự động bằng khí nén này đã được đặt ở các đô thị Issy-le-Moulineaux và Romainville, cũng như tại quận Batignolles của Paris. Theo Envac, công nghệ tiên tiến này giúp giảm đáng kể số lượng tuyến xe tải thu gom rác truyền thống, qua đó cắt giảm tới 80% lượng khí thải NO₂ và CO₂. Pháp đã áp dụng hệ thống này từ thập niên 2010, và hiện đang triển khai tại thành phố Paris cùng nhiều đô thị vùng ven.
Tại nhiều đô thị lớn trên thế giới, công nghệ thu rác này đã được ứng dụng như Stockholm, Ljungby (Thụy Điển), Nyhavn, Copenhagen (Đan Mạch), Barking Riverside, London (Anh), Oslo (Na Uy), Roosevelt Island, New York (Mỹ). Một số khu đô thị lớn ở Ấn Độ, Hàn Quốc, Kenya, Trung Quốc cũng áp dụng công nghệ này.
Robot thu gom rác tự lái ở Mỹ
Robot thu gom rác (Ảnh: NY Post).
Từ những robot chở rác có thể được gọi đến theo yêu cầu cho tới các xe tải điện được thiết kế để giảm tiếng ồn buổi sáng của động cơ diesel, hoạt động thu gom chất thải đang trở thành một trong những lĩnh vực mới của tự động hóa và giao thông sạch.
Oshkosh Corporation, nhà sản xuất xe quân sự và xe tải hạng nặng có trụ sở tại Wisconsin, Mỹ, gần đây đã giới thiệu HARR-E, một robot thu gom rác tự lái.
Khi thùng rác đầy, HARR-E có thể được triệu tập qua ứng dụng, tự động lăn bánh đến nhà dân hoặc cơ sở kinh doanh để thu gom chất thải.
Được giới thiệu tại triển lãm Consumer Electronics Show đầu năm nay, thiết bị chạy bằng pin này sử dụng hệ thống cảm biến tiên tiến để di chuyển trong khu dân cư và khu công nghiệp.
“Khi thùng rác của bạn đầy, bạn yêu cầu thu gom qua ứng dụng và robot sẽ tự đi đến nhà bạn”, bà Jennifer Stiansen, Phó chủ tịch phụ trách thương hiệu và truyền thông toàn cầu của Oshkosh, cho biết.
Robot có kích thước cỡ một chiếc xe đẩy nhỏ, vận chuyển rác đến điểm tập kết trung tâm, nơi các xe tải lớn hơn sẽ tiếp nhận và chở đi xử lý. Nó được thiết kế cho các khu dân cư quy hoạch sẵn và các khuôn viên trường học, nơi đã có cơ sở thu gom tập trung.
Những người ủng hộ cho rằng hệ thống này có thể giúp giảm tình trạng bỏ sót thu gom, giảm tiếng ồn trong khu dân cư và cắt giảm khí thải từ các xe tải nặng chạy qua các tuyến đường dân cư mỗi tuần.
Trong khi đó, Nordsense, một công ty Đan Mạch – Mỹ có văn phòng tại Copenhagen và Sunnyvale (California), đang tìm cách làm cho chính các thùng rác trở nên “thông minh” hơn.
Cảm biến thông minh của Nordsense đo mức độ đầy của thùng rác và truyền dữ liệu thời gian thực lên đám mây để tối ưu hóa lộ trình thu gom.
Các cảm biến này đo mức đầy, độ nghiêng và thậm chí cả nhiệt độ của thùng rác cứ mỗi 15 phút, rồi gửi dữ liệu lên hệ thống đám mây.
Thông tin này giúp chính quyền địa phương chỉ điều xe tải đến những nơi thực sự cần thu gom, thay vì chạy theo lộ trình cố định.
Những đơn vị áp dụng sớm như Goodwill Industries ở Kanawha Valley, West Virginia, nói rằng dữ liệu này đã giúp họ tăng hiệu quả vận hành và tránh tình trạng thùng rác bị tràn.
Các nghiên cứu trường hợp khác cho thấy lượng phát thải CO₂ có thể giảm tới 30% nhờ tối ưu hóa lộ trình thu gom.
Ngoài ra, công ty con McNeilus của Oshkosh đã phát triển Volterra ZSL, một xe thu gom rác chạy điện hoàn toàn, được quảng bá là xe chở rác điện tích hợp đầu tiên ở Bắc Mỹ. Xe sử dụng pin lithium-ion, cho phép hoàn thành một ngày làm việc chỉ với một lần sạc. Không giống xe diesel, nó vận hành gần như không gây tiếng ồn và không phát thải khí thải từ ống xả. Xe điện hứa hẹn không chỉ sạch hơn mà còn giảm chi phí vận hành trong dài hạn, dù cần đầu tư ban đầu lớn cho hạ tầng sạc.
Dùng công nghệ để hỗ trợ thu gom rác tại Trung Quốc
Xe thu gom rác ở Trung Quốc (Ảnh: East Day).
Năm 2024, Thượng Hải đã triển khai các chương trình thử nghiệm thu gom rác thông minh tại 3 quận trọng điểm nhằm hoàn thiện hoạt động phân loại rác và thúc đẩy lối sống thân thiện với môi trường thông qua việc tích hợp các giải pháp số tiên tiến.
Tại các quận Tĩnh An, Phổ Đà và Hoàng Phố, các công nghệ thông minh được sử dụng để tối ưu hóa quy trình quản lý chất thải.
Quận Phổ Đà triển khai tuyến thu gom thông minh dành riêng cho các cơ sở kinh doanh dọc đường Qingyu. Hệ thống này sử dụng cơ chế thông báo tinh vi thông qua mini-program trên WeChat, giúp bảo đảm thu gom rác đúng thời điểm bằng cách gửi cảnh báo lịch lấy rác cho chủ cửa hàng.
Ngoài ra, quận còn cung cấp dịch vụ chuyên biệt cho các doanh nghiệp phát sinh lượng rác lớn, tích hợp camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ nhận diện độ tinh khiết rác và thiết bị cân gắn trên xe thu gom nhằm bảo đảm phân loại và đo lường chất thải chính xác.
Tại quận Tĩnh An, chính quyền thiết lập 3 tuyến thu gom thông minh riêng biệt dành cho rác thực phẩm hộ gia đình, rác nhà bếp và rác còn lại. Bằng việc lắp đặt màn hình hiển thị thời gian theo kiểu “trạm xe buýt” tại các điểm tập kết rác và triển khai hệ thống cảnh báo cho công nhân vệ sinh môi trường, mô hình này giúp giảm thời gian rác tồn đọng ngoài đường phố, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường tính bền vững môi trường.
Hệ thống giám sát dữ liệu theo thời gian thực cũng được tích hợp để quản lý rác hiệu quả hơn, cho phép báo cáo bất thường kịp thời và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu nhằm liên tục cải thiện vận hành.
Ngoài ra, chính quyền địa phương tại các thành phố lớn như Thượng Hải và Bắc Kinh đã áp dụng quy định phân loại rác bắt buộc mới nhằm giảm bớt vấn đề rác thải của Trung Quốc. Vì vậy các công ty công nghệ đã phát triển ứng dụng AI sử dụng nhận diện hình ảnh để giúp người dân phân loại rác.
Công ty Xiaohuanggou (XHG) có trụ sở tại Quảng Đông đã triển khai các thùng tái chế thông minh có khả năng hướng dẫn người dùng phân loại rác sinh hoạt bằng thị giác máy tính và tính toán tự động. Các công ty cũng đang sử dụng máy móc hỗ trợ AI để phân loại rác tại nhà máy tái chế và cơ sở xử lý chất thải, giúp giảm lao động thủ công trong môi trường bẩn và nguy hiểm.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/cac-nuoc-tren-the-gioi-ung-dung-cong-nghe-trong-thu-gom-rac-the-nao-20260210152138588.htm
