Bé trai gần 3 tuổi mắc giang mai dù không có triệu chứng

Phát hiện muộn chứng giang mai bẩm sinh

Ngày 12-2, bác sĩ Trần Thị Vân Anh, Phó trưởng khoa điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em, Bệnh viện Da liễu trung ương, cho biết khoa vừa tiếp nhận bệnh nhi nam gần 3 tuổi đến sàng lọc giang mai do có yếu tố nguy cơ từ bố mẹ.

Trẻ là con đầu, sinh đủ tháng (39 tuần), cân nặng lúc sinh 3kg, không có biểu hiện bất thường sau sinh. Trong suốt thai kỳ, người mẹ không được sàng lọc giang mai định kỳ. Gia đình cũng không ghi nhận tiền sử sẩy thai hay bệnh lý đặc biệt.

Khoảng 5 tháng trước khi nhập viện, khi khám sức khỏe để đi lao động ở nước ngoài, cả bố và mẹ của trẻ được phát hiện dương tính với giang mai và đã điều trị. Tuy nhiên, việc điều trị chưa theo đúng phác đồ chuẩn khuyến cáo.

Sau khi được tư vấn kỹ về nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ, gia đình chủ động đưa trẻ đến Bệnh viện Da liễu trung ương để kiểm tra. Kết quả xét nghiệm huyết thanh cho thấy trẻ dương tính với giang mai với hiệu giá kháng thể cao (RPR và xét nghiệm đặc hiệu dương tính). Trẻ được nhập viện để điều trị và theo dõi.

Điều đáng chú ý là khi đến khám, trẻ tỉnh táo, toàn trạng ổn định, da niêm mạc hồng hào, không sốt, ăn chơi bình thường và phát triển thể chất phù hợp lứa tuổi. Thăm khám lâm sàng chưa ghi nhận các dấu hiệu điển hình của giang mai bẩm sinh như tổn thương da, mắt, tai, xương, răng hay thần kinh. Tim, phổi, bụng cũng không phát hiện bất thường.

“Đây là trường hợp giang mai bẩm sinh phát hiện muộn, chưa có biểu hiện lâm sàng. Nhiều khả năng trẻ bị lây truyền từ mẹ trong thai kỳ khi người mẹ mắc giang mai nhưng không được sàng lọc và điều trị đầy đủ trước sinh”, bác sĩ Vân Anh nhận định.

Theo bác sĩ, việc trẻ hoàn toàn không có triệu chứng dễ khiến gia đình chủ quan. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, trẻ có nguy cơ cao xuất hiện các biến chứng nặng nề và khó hồi phục trong tương lai.

Bệnh nhi được điều trị theo phác đồ chuẩn của Bộ Y tế Việt Nam và khuyến cáo của WHO/CDC đối với giang mai bẩm sinh phát hiện muộn. Sau điều trị, trẻ sẽ được theo dõi lâm sàng và xét nghiệm huyết thanh định kỳ vào các mốc 3, 6 và 12 tháng. Hiệu giá kháng thể cần giảm ít nhất 4 lần hoặc chuyển âm tính theo thời gian để đánh giá đáp ứng điều trị.

Theo các bác sĩ, nếu được điều trị đầy đủ ở giai đoạn chưa có biểu hiện lâm sàng, trẻ có khả năng khỏi hoàn toàn và phát triển bình thường, không để lại di chứng. Hiện bệnh nhi đang được theo dõi sát tại bệnh viện.

Nguy cơ âm thầm nhưng hậu quả nặng nề

Giang mai bẩm sinh là tình trạng trẻ nhiễm xoắn khuẩn Treponema pallidum từ mẹ trong thời kỳ mang thai. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2022 ước tính có khoảng 700.000 trường hợp giang mai bẩm sinh trên toàn cầu, gây hơn 200.000 ca thai lưu, tử vong sơ sinh hoặc trẻ sinh ra với dị tật nặng.

Tỉ lệ lây truyền từ mẹ sang con phụ thuộc vào giai đoạn bệnh của mẹ: nếu giang mai ở giai đoạn sớm có biểu hiện lâm sàng, nguy cơ lây truyền có thể lên tới 70 – 100%; ở giai đoạn tiềm ẩn sớm khoảng 40%; và giai đoạn muộn khoảng 10%.

Tại Việt Nam, số ca giang mai ở người lớn có xu hướng gia tăng, kéo theo nhiều trường hợp giang mai bẩm sinh, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến cuối. Không ít trường hợp được phát hiện muộn do phụ nữ mang thai không được sàng lọc đầy đủ, nhất là tại tuyến y tế cơ sở.

Giang mai bẩm sinh có thể “im lặng” trong những năm đầu đời. Tuy nhiên nếu không điều trị, trẻ có nguy cơ xuất hiện các biến chứng muộn nghiêm trọng sau 2 tuổi như điếc thần kinh, viêm giác mạc kẽ gây giảm thị lực, dị dạng xương (xương chày cong, trán dô), tổn thương thần kinh dẫn đến chậm phát triển trí tuệ, thậm chí tổn thương tim mạch và khớp. Những tổn thương này thường khó hồi phục hoàn toàn.